२५ माघ २०२० बिक्रमी दलीप सिँघ दे गृह बाबू पुर ज़िला गुरदासपुर
इट्ट कहे तेरी वड्याई, तोहे सदा बण आईआ। मन्दिर मस्जिद शिवदुआले मट्ठ बड़ी सेव कमाई, आपणा आप नीहां हेठ दबाईआ। तीर्थ तटां अंग लगाई, सर्दी गर्मी रुत्त लँघाईआ। जुग चौकड़ी वेंहदी रही ध्यान लगाई, नेत्र अक्ख खुल्हाईआ। कोटां विच्चों इक इकल्ली कम्म भगत आई, नाता रविदास नाल जुड़ाईआ। उस ने फड़ के हथ्थीं आपणे गोडे हेठां ल्या टिकाई, जिथ्थे मार के चौंकड़ा पाहणा गंढ्ढ वखाईआ। इक दिन सिल बदले मेरे उते रम्बी फड़ घसाई, रगढ़ा दित्ता लाईआ। मैं हस्स के किहा कसाई, एह किथों गया आईआ। नाले रोवां दयां दुहाई, कूक कूक सुणाईआ। मेरी छाती छिल्ल वखाई, उज़र चले कोई ना राईआ। रविदास नाल ठंडा पाणी दित्ता पाई, तुबका तुबका चुआईआ। मेरी फेर निकली हाई, हौका दे सुणाईआ। एह की कीता मेरी दुहाई, दोहरा दु:ख सुणाईआ। चम्यार किहा मैं तेरी बणत रिहा बणाई, श्री भगवान सेवा लाईआ। मैनूं अन्दरे अन्दर रिहा समझाई, लेखा लिखे ना कोए कलम शाहीआ। इस दा लहिणा देणा थाईं थाईं, दर दर घर घर वेख वखाईआ। कलयुग अन्तिम पकड़े बाहीं, बेपरवाह दया कमाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा
❋
❋
कर, साची करनी मोहे समझाईआ। इट्ट कहे मैं नकम्मी, कम्म किसे ना आईआ। रविदास किहा तैनूं वड्डे मनारयां हेठां दे के थम्मी, आसरा तेरा तकाईआ। इट्ट कहे मैनूं मिस्तरीआं तेसीआं नाल भंनी, घड़ घड़ हथ्थां विच भवाईआ। रविदास किहा नहीं तूं प्रभ दी साची चन्नी, चन्द वांग रुशनाईआ। इट्ट कहे मैं कोझी कमली अन्न्ही, सार ज़रा ना पाईआ। रविदास किहा मैं सुणावां तैनूं तेरी कन्नी, भेव अभेद खुल्हाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे वड्याईआ। इट्ट कहे की मेरा गुण, समझ सोच विच ना आईआ। मैं तैथों ल्या सुण, प्रभ देवे माण वड्याईआ। किथे जावां हुण, थाउँ नज़र कोए ना आईआ। मैनूं कच्ची नूं अग्नी विच देण भुंन, सोहणा भट्ठा तपाईआ। फेर पावण मुल्ल, टक्कया नाल विकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, किस बिध देवे वड्याईआ। इट्ट ना बण नकम्मी कमली कोझी, रविदास रिहा समझाईआ। वेख मेरे पाटे कपड़े प्रभ ने मैनूं दिती सोझी, रम्बी आर हथ्थ फड़ाईआ। तागे डोर नाल पाहणा गंढ्ढ सेवा करी लोकीं, आपणा झट्ट लँघाईआ। किसे कोलों पढ़ी ना कोई पोथी, पांध्यां संग ना कोए रखाईआ। पिछली गल्ल ना कदे सोची, अगला ध्यान ना कोए वखाईआ। मैनूं सारे कैहन्दे कमला मोची, चम्यार कहि के रहे बुलाईआ। मेरे कोल पाटी धोती, निक्की बोदी सीस सोहणी रही सुहाईआ। मेरे कोल तुटी लंगोटी, कपड़ तन ना कोए छुहाईआ। इक्को वस्त प्रभ ने दिती बहुती, प्रेम प्रीती मेरी झोली पाईआ। मैं रम्बी हथ्था तेरे उते रिहा ठोकी, ज़ोर नाल दबाईआ। तूं नीहां वाली अन्त चढ़ के वेखीं चोटी, मंज़ल तेरी बेपरवाहीआ। तेरी कीमत होणी बहुती, सके ना कोए चुकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। इट्ट कहे उह केहड़ा वेला, प्रभ देवे माण वड्याईआ। रविदास कहे प्रभ आए इक इकेला, निरगुण फेरा पाईआ। नाल रखे गोबिन्द चेला, गुर शब्दी वंड वंडाईआ। मेरे नाल कर के मेला, सोहणा संग वखाईआ। दो जहानां बण सुहेला, सज्जण नज़री आईआ। लख चुरासी नालों हो के वेहला, भगतां दए वड्याईआ। बेशक तूं पहलों मिटी दा कच्चा ढेला, तेरी घाड़्हत घड़ के सोहणी बणत बणाईआ। तूं घरां विच जाए उते चढ़ के ठेला, आपणी सवारी रही वखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे खेल बेपरवाहीआ। रविदास कहे सुण प्यारी इट्ट, अच्छी तरह जणाईआ। मैं तैनूं देवां इक चिट्ट, चिट्ठी रूप वटाईआ। उस दे उते इक्को देवां लिख, तूं मेरा मैं तेरी सेव कमाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवे माण वड्याईआ। इट्ट कहे लिख छेती, क्यों इतनी देर लगाईआ। जे तूं बणयो प्रभ दा भेती, मैनूं उहदे नाल मिलाईआ। मैं सृष्टी नाल खेड बड़ी खेडी, घर घर मन्दिर दित्ते बणाईआ। सच सिँघासण अजे ना लेटी, जीव जंत सारे महल्लां विच सवाईआ। मैनूं
❋
❋
किसे नहीं किहा आ मेरी बेटी, देवां माण वड्याईआ। मैं सब नाल करदी रही नेकी, बुरी कार ना कोए कमाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेरी आसा पूर कराईआ। रविदास कहे सुण इट्ट भैण, पिता पुरख दयां समझाईआ। नैण रो ना पा वैण, उच्ची कूक ना दे दुहाईआ । कलयुग अन्तिम तैनूं आवे लैण, सोहणा वेस वटाईआ। जन भगत बणाए सैण, सज्जण आप अख्वाईआ। तेरे नालों पहले छोटे बाले नीहां हेठां बहिण, उते तेरी सेव लगाईआ। आपणा भाणा आपे आए कहिण, साचा फेरा पाईआ। तेरी सिफ्त गीता करे ना कोए रामाइण, शास्त्र सिमरत देवे ना कोए वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सिर तेरे हथ्थ टिकाईआ। इट्ट कहे की पुरख अकाल आवेगा। दीन दयाल दया कमावेगा। गहर गम्भीर वेस वटावेगा। चोटी चढ़ अख़ीर वेख वखावेगा। मेरी बदल तकदीर, तदबीर आपणी इक दृढ़ावेगा। मैं वेखां किवें नीहां हेठां दब्बे सूरबीर, गोबिन्द बच्चयां भेंट चढ़ावेगा। मैं सब नूं आखां एह सच्चे मेरे वीर, बिन वीरां भैण किहदी अख्वावांगा । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साची करनी कर वखावांगा। रविदास किहा ना रो बीबी, बाबल सब दा इक्को माहीआ। उह सदा वसे क़रीबी, दूर दुराडा पन्ध मुकाईआ। उस दी खेल अजब अजीबी, अच्छी तरह समझाईआ। पिछली कहाणी पिच्छे बीती, अग्गे दए वड्याईआ। ओस सतिजुग चलौणी रीती, सोहणी वंड वंडाईआ। तेरा नाता तोड़ के मन्दिर मसीती, भगत दवारे नाल जुड़ाईआ। ख़ून कढ्ढे ना किसे उंगली चीची, मस्तक विच्चों आपणी धार वहाईआ। बटवारे कहे याद कर पिछली नेकी, जो राम रामा हाल लिखाईआ। भगवन वेख करदा प्रीती, भगतां जोड़ जुड़ाईआ। धुर दी चिट्ठी रखी चिटी, अक्खर उपर ना कोए लिखाईआ । इक रुपय्या जिस नाल आदि जुगादि जुग चौकड़ी जन भगतां नाल साई कीती, सौदा इक्को हट्ट विकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। इट्ट कहे एह किहा सच्च, प्रभ मेरे उते दया कमाईआ। रविदास किहा हुण बस, अगली गाथा फेर समझाईआ। चरणी गई ढट्ठ, दोए जोड़ सरनाईआ। रविदास खोल्ह अक्ख, नेत्र नाल तकाईआ। नज़री आया पुरख समरथ, दोहां वेख वखाईआ । चम्यार कहे मेरे ख़ाली हथ्थ, प्रभू तेरी वड्याईआ। श्री भगवान किहा आ लै धुर दी वथ, तेरे हथ्थ कलम फड़ाईआ। तैनूं चरणां विच लवां रख, दो जहान तेरी नोक नाल घसाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच सच सच देवणहार वड्याईआ। इट्ट कहे मैं गावां गीत, ख़ुशीआं राग अल्हाईआ। सच प्रभू प्रभ करे प्रीत, प्रीतम बेपरवाहीआ । नाता तोड़ मन्दिर मसीत, धुर दा संग बणाईआ। मेरी सुण पुकार चीक, चिन्ता ग़मी मिटाईआ। मेरा लेखा लाए ठीक, सोहणा रंग चढ़ाईआ। मैं रखां सदा उडीक, आपणा ध्यान लगाईआ। कौण वेला कल आए तरीक,
❋
❋
जन भगतां होए सहाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहरवान मेहर नज़र उठाईआ। रविदास कहे उह वेला नेड़े, पन्ध नज़र कोई नहीं आइंदा। पुरख अबिनाशी मारे फेरे, निरगुण रूप वटाइंदा। लेख चुकाए पिछले झेड़े, झगड़ा सर्ब मुकाइंदा। जिस जग्हा बाल्मीक ला के गया डेरे, लिख्त भविक्ख्त लिखाइंदा। भाग लग्गे ओसे खेड़े, खिड़की कुण्डा आप खुल्हाइंदा। अगले पिछले दोवें छड्ड के वेहड़े, सोहणा धाम सुहाइंदा। जन भगतां बन्न्हे बेड़े, भगवन कंध उठाइंदा । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साची करनी कार कमाइंदा। सच दस्स उह केहड़ा थाँ, दर तेरे मंग मंगाईआ । मैं वेखां चाईं चां, चाउ घनेरा इक जणाईआ। रविदास किहा जिथ्थे नाता तुटे पुत्तरां माँ, पुरख अकाल इक्को नज़री आईआ । अगला लहिणा सहिज सुभा, साहिब सतिगुर दए जणाईआ। बाल्यां कोलों ज्ञान दवा, वढ्ढयां करे पढ़ाईआ। निक्कयां नीहां हेठ दबा, वढ्ढयां छत्र झुलाईआ। साची सेवा तेरी दए लगा, आपणा हुक्म वरताईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। इट्ट कहे मैं निमाणी, बलहीण रही कुरलाईआ। मेरी सार किस पाउणी, महिबूब मिले ना सच्चा माहीआ। मैं ठरदी रही तीर्थ तटां पाणी, मैं सड़दी रही अग्नी तत तपाईआ। मैं वसौदी रही चारे खाणी चारे बाणी, अन्दर मन्दिरां विच छुपाईआ। मेरी किसे ना दस्सी निशानी, निशाना तीर ना कोए चलाईआ। रविदास कहे अग्गे बदलण वाली कहाणी, ग़रीब निमाणयां सारयां लए उठाईआ। पुरख अकाल मेरा जाण जाणी, जानणहार आप हो जाईआ। तैनूं नकम्मी कोझी कमली नूं बणावे राणी, रौणक तेरे नाल लगाईआ। जे नीहां हेठ तेरी कुरबानी, उपर चारों कुण्ट मनार दरसाईआ। कर खेल प्रभू महानी, महिमां तेरी लिखे वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, दीन दयाल होए सहाईआ। इट्ट कहे मैं बाली नकम्मी, नकर्मण रूप वटाईआ। मात पित ना कोई अम्मी, भैण भाई ना कोए सहाईआ। मैं दुक्खां विच्चों जम्मी, सुख नज़र कोए ना आईआ। बिन अक्खां तों अन्नी, नेत्र नैण ना कोए दसाईआ। मैनूं तेसीआं नाल सारे रहे भंनी, ठोकर ला ला रहे दबाईआ। रविदास तूं किवें कहें चंगी, चंगयाई नज़र कोए ना आईआ। चम्यार कहे मैं तेरे उते रम्बी चण्डी, तिक्खी धार बणाईआ। पा के पाणा कीती ठंडी, सोहणा सुख वखाईआ । तूं हुण नहीं होणा रंडी, तेरा कन्त मिलावां माहीआ। तेरा चढ़े चन्द नौचन्दी, दो जहानां करे रुशनाईआ। कर खेल सूरा सरबँगी, शाह पातशाह होए सहाईआ। तेरी वंड अजेही वंडी, जिस दी समझ किसे ना आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे वड्याईआ। इट्ट कहे मैनूं दे ना लारा, गल्लां नाल वड्याईआ। मेरे नाल कौण करे प्यारा, मुहब्बत कौण रखाईआ। मेरा तन लबेड़ नाल गारा, सच शृंगार ना कोए जणाईआ। भावें किन्ना
❋
❋
कढ्ढां हाढ़ा, मेरी मिन्नत सुणन कोए ना आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, किस बिध देवे माण वड्याईआ। रविदास कहे नहीं एह गल्ल, हरि करते हथ्थ वड्याईआ। जिस नूं चाहे देवे भल, निक्यों वड्डा दए बणाईआ। जिस बणाए जल थल, तीर्थ तट वड्याईआ। जिस मन्दिर मस्जिद शिवदुआले मट्ठ बणाए महल्ल, गुरुदुआर सुहाईआ। जिस वेले उह आप आवे चल, आपणा फेरा पाईआ। सिध्धा हो जाए भगतां वल, आपणा ध्यान लगाईआ। दु:ख दर्द सारे देवे ठल्ल, अग्गे कोई नेड़ ना आईआ। तेरा पिछला विछोड़ा मेट सल, बिरहों रोग चुकाईआ। सुनेहड़े संगत वल घल्ल, गुरमुख लए मंगाईआ। आपणी हथ्थीं तोड़ के आपणे फल, तेरे थल्ले दए टिकाईआ। तूं उते सिँघासण लईं मल्ल, सोहणी सेज बणाईआ। तेरा दुखड़ा आपणे उते लए झल्ल, दीनन होए सहाईआ। ओथे खेल करे प्रबल, सतिजुग साची धार वखाईआ । साढे तिन्न हथ्थ बेड़ा बन्न्ह, नौ दुआर करे रुशनाईआ। सच निशाना जाए झुल्ल, चवी हथ्थ वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, थल्ले उपर तेरा माण रखाईआ। रविदास मैनूं भासे तूं कहें सच्ची, मेरे सीने ठंड पवाईआ। मेरे नाल कर पक्की, वेखीं करीं ना फेर जुदाईआ। मैं तैनूं वेखां अक्खीं, तूं मेरा लेख लिखाईआ। तूं पुरख अकाल दी बणना सखी, मैं तेरे पैरां हेठां आपणी छाती डाहीआ। मैं एहो खट्टी खट्टी, अंग तेरे नाल छुहाईआ। मैं भागां भरी रत्ती, आपणा रंग वखाईआ। रविदास कहे मेरी होई पक्की, पक्की गंढ्ढ पवाईआ। जिस वेले लेखा चुक्के जुग छत्ती, चवी हथ्थ छत्तीआं फ़ुट्टां विच लिआईआ। मेरा साहिब किरपा करे कमलापती, पतिपरमेश्वर बेपरवाहीआ। जिस तेरी नींह रखी, चोटीआं दए बणाईआ। उह सत्तरां इक्को गल्ल देवे दस्सीं, अच्छी तरह समझाईआ। इक इक इट्ट चुक्को हथ्थीं, मंज़ल उत्तों अगली मंज़ल पुचाईआ। जिस मंज़ल विच बहे पुरख समर्थी, साहिब सतिगुर सोभा पाईआ। चार कुण्ट चार जुग वेखण अक्खी, नेत्र ध्यान लगाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा साचा वर, तैनूं उच्च मनारे दए चढ़ाईआ। इट्ट कहे उच्ची चढ़ ना आवे हँकार, गल पल्लू वास्ता पाईआ। की किहा रविदास चम्यार, क्यों दिती वड्याईआ। आप ग़रीब हो के रिहों वक्त गुज़ार, निउँ निउँ सब नूं सीस झुकाईआ। मैनूं केहड़ी चोटी दित्ता चाढ़्ह, मेरा प्रभ भुलाईआ। मैनूं अग्ग लग्गी नाड़ नाड़, रो के दयां दुहाईआ। मैनूं सत्थर चंगा यार, सोहणी सेज सुहाईआ। मेरी सुण पुकार, दोए जोड़ वास्ता पाईआ। मैं सेवा करां दर दुआर, भुक्खी नंगी रह के झट्ट लँघाईआ। तेरे वरगा मैनूं तेरे कोलों मिले प्यार, प्रीतम तेरा नज़री आईआ। दूजा हंढ्ढाउणा नहीं कोई यार, सेज कन्त ना कोए चढ़ाईआ। मैं अंग नहीं छुहाउणा किसे नाल, पल्लू सके ना कोए गंढ्ढाईआ। मैं करदी रहिवां भाल, नित नवित्त ध्यान लगाईआ। जोती जोत सरूप
❋
❋
हरि, आप आपणी किरपा कर, मैंनूं देवे माण वड्याईआ। रविदास किहा तूं किहा सति, सति सति समझाइंदा। तेरे मेरे कुछ नहीं वस, तेरा मेरा रूप सिफ़रा नज़री आइंदा। जे अग्गे वेखें खोल्ह के अक्ख, साता सिफ़रा सत्तर अंक बणाइंदा। सत्तरां अग्गे गोबिन्द प्रतख, रूप अनूप धराइंदा। धार किनारा सोहे तट, जल धारा वहिण वहाइंदा। ओस वेले देवे हक़, साता सिफ़र नाल मिलाइंदा। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साची बणत बणाइंदा। इट्ट कहे की सत्त सिफ़रा होए सत्तर, अंक अंक नाल मिलाईआ। रविदास कहे नहीं एह धुर दा पत्र, श्री भगवान संदेसा रिहा सुणाईआ। मैं पढ़या नहीं कोई अक्खर, हथ्थ किताब ना कोए उठाईआ। मैं चम्यार भुक्खा नंगढ़, आर रम्बी डोरी नाल झट्ट लँघाईआ। बात दा कदे ना बणावां बतंगढ़, बातन रिहा जणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ । इट्ट कहे मैं सत्त नाल सिफ़र, किस बिध जोड़ जुड़ाईआ। मैनूं लग्गा फिकर, कवण वंड वंडाईआ। कदे चोटी चढ़ां सिखर, कदे नीहां हेठ रखाईआ। मेरे उते कदी पैर ना धरया तेरे मित्र, चरण कँवल ना कोए छुहाईआ। मैं ख़ुशीआं नाल चुम्मां भावें उहदे टुट्टे होवण छित्तर, रसना मुख भोग लगाईआ। कोटन जुग बीते मैं वेंहदी रही बिटर बिटर, किसे तट किनारयों नज़र मैनूं ना आईआ। काग़ज़ां कलमां छाहीआं नाल करदे सारे ज़िकर, शास्त्र सिमरत वेद पुराण अञ्जील कुरान ढोले गाईआ। जिन्ना चिर मेरे सामण्हे ना आवे निखर, आपणा रूप वटाईआ। ओनां चिर मैं समझां मेरे उते लाया सोना चांदी किसे कम्म ना आवे पित्तल, मीनाकारी कीमत कोए ना पाईआ। बेशक सिकलीगर करन सिकल, ठठयार सुन्यार सोहणी घड़त घड़ाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। रविदास कहे सुण बात अगली, अच्छी तरह जणाईआ। थोड़ी मति बणीं ना पगली, बवल रूप वटाईआ। श्री भगवान सब दी वेखणहारा बगली, वस्त अमोलक सद वरताईआ। चल के आवे मज़लो मज़ली, मंज़ल पन्ध मुकाईआ। तेरा लहिणा देणा करे बदली, बदला मात चुकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे वड्याईआ। इट्ट कहे मेरी अरदास, अटल अग्गे सरनाईआ। मैं बण के दासी दास, सेवका सेवक रूप वटाईआ। प्रभ पूरी करे आस, तृष्ना तृखा जगत बुझाईआ । मेरा कारज आवे रास, मेरी करनी लेखे लाईआ। मेरा अन्तर ना होए उदास, बसन्तर दए बुझाईआ। सद रखे चरणां पास, धूढ़ी टिक्का लाईआ। दर दुआर देवे निवास, मेहर नज़र उठाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे वड्याईआ। रविदास कहे प्रभ सति सतिवादी मीत, सत्तर दए वड्याईआ। भगतां नाल तेरी प्रीत, साता सिफ़रा जोड़ जुड़ाईआ। सर्ब संगत प्रभ कोलों मंगे भीख, साडी सेवा दे समझाईआ। श्री भगवान हो अतीत, त्रैभवन धनी दित्ता दृढ़ाईआ। मैं तेरा कारज
❋
❋
करां ठीक, सोहणी वंड वंडाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र उठाईआ। सति सतिवादी सत्तरां वंड, सत्तर सत्तर तेरी धार बणाईआ। जन भगतां पल्लउँ खोल्ह के गंढ्ढ, तेरी कीमत दिती मुकाईआ। नाता भगत दवारे गंढ्ढ, सोहणी सेज सुहाईआ। चलदयां फिरदयां प्रभ पाउँदा जाए ठंड, सतिगुर दु:ख मिटाईआ। गुरमुख तेरे उते ढोले गावण छन्द, सोहणा राग अल्हाईआ। तेरी सेवा लाई साहिब बख्शंद, बख्शश झोली पाईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। इट्ट कहे मैं मनारा वेख्या अर्श, जिस उते दित्ता लगाईआ। धन्न भाग अर्श चाढ़्ह के फेर लयांदा फ़र्श, मेरा माण अभिमान मिटाईआ। जन भगतां रल के कीता तरस, सारयां कट्ठयां हो के तेरा पिछला लहिणा दित्ता मुकाईआ। रविदास रहिण ना दित्ता फ़र्क, सोहणा अक्खरां लेख लिखाईआ । भुल्लयां नहीं ला के शर्त, लग्गी तोड़ निभाईआ। मैं हुण नहीं होणा ग़रक, आपणा रूप वटाईआ। सिधी बणाई सचखण्ड दी सड़क, गुरमुख मेरे उते आवण जावण चाईं चाईंआ। मैं सेवा करां नधड़क, छाती आपणी हेठ विछाईआ। सच दस्स रविदास जे कोई रह गई रड़क, मैं उह वी झोली पाईआ। रविदास किहा अज्जे थोड़ा फरक, जो तैनूं दयां समझाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। इट्ट कहे फ़र्क केहड़ा, अच्छी तरह दे जणाईआ । मैं सोहणा कीता वेहड़ा, आपणी सेव कमाईआ। चंगा लग्गे भगतां खेड़ा, रूप अनूप जणाईआ। ओथे साहिब लाया डेरा, अग्गे पिच्छे सोभा पाईआ। चारों कुण्ट घत के घेरा, मैं पर्दा ल्या बणाईआ। जिस विच राजे बल दा बद्धा वछेरा, गोबिन्द अस्व रिहा सुहाईआ। हासा मख़ौल नहीं बखेड़ा, मैं बीती कहाणी रही सुणाईआ। जूठयां झूठयां साधां दा नहीं डेरा, डेरे वाला इक्को नज़री आईआ। उस दे नाल काहदा करां झेड़ा, जो बिन झगड़यों झगड़े रिहा चुकाईआ। जेहड़ा ओथे जावे ओनूं कहे तूं मेरा मैं तेरा, तेरा मेरा रूप इक्को नज़री आईआ। लख चुरासी कटे गेड़ा, आपणी गोद सवाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे वड्याईआ। इट्ट कहे की रिहा फ़र्क, मैनूं समझ कोए ना आईआ । रविदास किहा मैनूं वेख के आवे हरख़, तैनूं दयां जणाईआ। श्री भगवान लेखा लिख्या लेख नधड़क, हरिसंगत दिती वड्याईआ । जो गुरमुख दरवाज़ा लँघ के पवे सड़क, सीस निवा के सिध्धा अन्दर जाईआ। इस विच थोड़ी रड़क, तेरे उते चलण वाला भुल्ल भुल्ल भुल्ल क्यों मुख भवाईआ। इट्ट कहे मैं ज़रूर देवूं वरज़, जिस वेले गुरमुख मेरे उते चरण टिकाईआ। अन्दरों बोलूं कूक गरज़, करूँ हाल दुहाईआ। ओ भगतो गुरमखो गुरसिखो कूड़ी क्रिया करो ग़रक, सच्चा मार्ग इक वखाईआ। जिस दवारे जा के लोकमात कोई ना आवे परत, उस नूं सिधे मिलो चाईं चाईंआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर,
❋
❋
सच देवणहार वड्याईआ। इट्ट कहे रविदास एह कौण, जो मैनूं फड़ के तेरे कोल लिआईआ। जिस मेरी मरोड़ी धौण, पंजा उंगलां विच फसाईआ। मेरे नेत्र चारे कुण्ट भौण, नज़र कोए ना आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच सच्च देणा समझाईआ। रविदास किहा एह मेरा संगी, जगत यार अख्वाइंदा। कदी कदी गल्ल करे चंगी, कुछ मैथों पुच्छ पुछाइंदा। तूं किवें झट्ट लँघौना ए नाल आर रम्बी, डोरी तन्द रखाईआ। तेरी हालत सदा रहे मंदी, वस्त्र तन ना कोए छुहाईआ। मैं हस्स के कहि छड्डदा यार एहो गल्ल चंगी, जो साहिब मेरे भाईआ। ओस किहा वेख रविदास मैं तेरा सज्जण तूं इट्ट मैथों मंगी, मैं ओसे वेले चुक्क लिआईआ। जे परमात्मा तेरा संगी, क्यों भुक्ख नंग तेरी झोली पाईआ। रविदास किहा मेरी बंदगी विच्चों थोड़ी बंदगी बंदी, बन्दना कर के आपणा साहिब रिहा रीझाईआ। कदी देवेगा वस्त्र सेजा सौण नूं मंजी, आपणी दया कमाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ । मित्र कहे रविदास तेरी चंगी नार, घर गयां ना करे लड़ाईआ। अट्ठीं अट्ठीं पहरीं भोजन रिहा खवाल, दो दो दिन फ़ाके विच लँघाईआ। एहदूं वड्डा दस्स केहड़ा कंगाल, दुखिया दे समझाईआ। रविदास किहा हस्स के यार, तूं सच्ची सच सुणाईआ । तैनूं मेरे घर दा आया प्यार, प्रेम प्रेम नाल वधाईआ। जे मेरी नार बदले वेहनौं मेरा यार, जिस यारी तेरे नाल लगाईआ । जिस दा मैं अनमुलड़ा लाल, काया चीथड़ विच छुपाईआ। अग्गों सज्जण किहा पुकार, इक आवाज़ सुणाईआ। मैं नहीं भुक्ख्यां नंगयां दा करदा प्यार, तेरा प्रभ भुक्खा मैनूं किवें दए रजाईआ। रविदास किहा उठ वेख कर ध्यान, तैनूं दयां समझाईआ। इट्ट फड़ के हथ्थ दिती उछाल, चारों कुण्ट स्वर्ण रूप वटाईआ। फेर कहे इक वार मैनूं वखाल, मैं लै के भज्जां वाहो दाहीआ। तूं की करनी एह कंगाल, तेरे कम्म किसे ना आईआ। रविदास मित्र कर के हौली जिही चपेड़ दिती मार, सुरती सुरत भवाईआ। दोए जोड़ कर निमस्कार, अर्ज़ इक सुणाईआ। मैनूं बख्श बख्शणहार, भुल्ल मेरी झोली पाईआ। रविदास किहा मेरा तेरे नाल उधार, बख्शणहारा मेरा इक्को माहीआ। तूं मेरी नार वल कर ध्यान दिती विचार, अन्तष्करन आपणा आप बदलाईआ। इस कारण तैनूं जामा लैणा पए विच संसार, लोकमात फेरा पाईआ। जिस वेले मेरा आवे सिरजणहार, तेरा लेखा दए मुकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सद देवे माण वड्याईआ । मित्र कहे सच समझा, आपणी समझ जणाईआ। की तूं वी फेर जावेगा आ, मेरा संग रखाईआ। रविदास किहा सुण भरा, तैनूं दयां समझाईआ। तेरा जामा नारी रूप लए बदला, स्त्री जाती विच समाईआ। घर ग़रीबां जन्म दवा, ग़रीबां विच्चों ग़रीबी देवां कढ्ढाईआ। उधरों इट्ट रही सुणा, सुण साहिब सच्चे माहीआ। मैं तेरे गुटणे दा सरहाणा रही बणा, सिर आपणे भार उठाईआ।
❋
❋
मेरा नाता ना दईं तुड़ा, भुल्ल ना जावीं अभुल्ल तेरी वड्याईआ। रविदास किहा पुरख अकाल विचोला लवां बणा, सच सच्च सुणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। इट्ट कहे दस्स वचोला, किस बिध तेरे यार नाल मिलाईआ। इस विच नहीं कोई ओहला, पर्दा दे समझाईआ। ओने चिर नूं चार कहार चुक्की आउण डोला, आपणे कंध उठाईआ। ओथे आ के किहा भार करीए हौला, पिछली वाट मुकाईआ। इक किहा रविदास कोलों गंढ्ढा लईए पौला, पाहणी अग्गे टिकाईआ। दूजा कहे साडी सार पाए मौला, मेहर नज़र उठाईआ । तीजा कहे रविदास दा बठल वेखो कौला, चम्म वाला पाणी नज़री आईआ। चौथा कहे जे कोई साडा वी हुन्दा वचोला, साचा मेला दए मिलाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवे माण वड्याईआ। पाणा गंढ्ढ रविदास पुछे, सोहणी आवाज लगाईआ। हुण तुसां जाणा किथे, केहड़ा राह तकाईआ। भार चुकदे सारे होए छिथे, थक्के होए सुणाईआ। एह बीबी राणी डोली विच बैठी पा के लीड़े चिट्टे, भार साडे उते रखाईआ। जे असीं वी कुड़ीआं बण दे हुन्दे किते, पन्ध कटदे ना बण के राहीआ। साडे वी मथ्थीं सोहदे टिक्के, नक्क नथ्थ सुहाग सुहाईआ। साडे लेख प्रभू ने केहो जिहे लिखे, भार चुक्क के भज्जीए वाहो दाहीआ। जे किते सानूं हुण दिसे, पुच्छीए काहनूं जन्म दित्ता दवाईआ। साडे की कुछ आया हिस्से, केहड़ी वस्त झोली पाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे खेल साचा हरि, साची खेल वखाईआ। रविदास हौली हौली सुणदा रिहा कन्न, अन्दरों ध्यान लगाईआ। ओ वीरो भरावो खबरे मेरा साहिब जावे मन्न, तुहाढ्ढी आसा पूर कराईआ। हुण नहीं फेर बदल दए तन, पंज तत सोभा पाईआ। तुहाढ्ढा पिछला निकले जन, अग्गे भेव समझाईआ । तुसीं हुण वी कहो धन्न धन्न, धन्न धन्न तेरी वड्याईआ। सब दा बेड़ा रिहा बन्न्ह, जुग जुग होए सहाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहरवान मेहरवान अख्वाईआ। चारे कहिण छड्ड यार, चम्यार गल्लां नाल समझाईआ। एहनूं मतलब सानूं पैसे दे देण होर चार, आपणी गंढ्ढ रिहा वधाईआ। दूजा आखे एहदे आखे असीं किस तर्हां बणीए नार, झूठीआं गल्लां रिहा समझाईआ। तीजा कहे कमला जिहा चम्यार, जुत्तीआं गंढ्ढ के झट्ट लँघाईआ। चौथा कहे सुणों नाल ध्यान, मैं सच दयां समझाईआ। मैनूं एहदे थल्लउँ नज़री आए लाल, अनमुलड़े रूप वखाईआ। पहला कहे एह चम्म लाही खाल, रम्बीआं नाल टोटे रिहा कराईआ। दूजा कहे किसे ढोर दे चमकण वाल, बूरे रंग दा संढा फड़ लिआईआ। तीजा कहे एहदी कोई ठग्गां वाली चाल, आउँदयां जांदयां राहीआं रिहा भरमाईआ। चौथा कहे नहीं ओए कुछ करो ख्याल, इस दे मस्तक नूर नज़री आईआ। ओने चिर नूं आया जवान बनारस थेटा, सोहणा संग बणाईआ। नेड़े आ के धोती लाह के
❋
❋
लेटा, आपणी लै अंगड़ाईआ। फेर आया चेता, मेरी जुत्ती गंढ्ढण वाली गंढ्ढ लवां पवाईआ । उठ के जा के रविदास वेखा, चम्यार आपणी सेव कमाईआ। ब्राह्मण किहा की तेरा एथे ठेका, की मज़दूरी रिहा कमाईआ । रविदास किहा कर के कट्ठा पैसा पैसा, आपणा झट्ट लँघाईआ। ब्राह्मण किहा वेखो एह कैसा, केहो जिहीआं गल्लां रिहा जणाईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच खेल रिहा वखाईआ। ब्राह्मण हस्स के किहा मेरी जुत्ती गंढ्ढी, सोहणा गंढ्ढ पवाईआ। एथे टुट्टयां छित्तरां दी लाई मण्डी, कीमत की रखाईआ। रविदास कहे जो पैरीं आवे नंगी, एह मैं ओन्हां दी भेंट चढ़ाईआ। टुट्टी होई मैनूं लग्गे चंगी, जो टुट्टयां गंढ्ढ वखाईआ। ओन्हे चिर नूं ब्राह्मण बोले पखण्डी, इक मैनूं दे दे मेरे भाईआ। रविदास किहा एह बड़ी मैली कुचैली गंदी, तेरे कम्म किसे ना आईआ। आह लै कसीरा कढ्ढ के विच्चों दित्ता तार डण्डी, ख़ुशीआं नाल हथ्थ फड़ाईआ। मेरी माँ नूं सारे कैहन्दे गंगी, ब्राह्मण गंगा मइया कहि सुणाईआ। मैनूं सुग़ात लग्गी चंगी, तेरे हथ्थ फड़ाईआ। जिस वेले तेरे कोलों लवे मंगी, ओसे वेले भेंट देणी कराईआ। जेहड़ी वस्त ख़ुशी नाल करे बख्शंदी, सो बख़िशश मैनूं देणी चाईं चाईंआ। ओन्हे चिर नूं गल्लां सुण के डोले वाली सवाणी बाहर निकली पैरीं नंगी, मुख घूँगट रही उठाईआ। आपणी वाह के पट्टी कंघी, सोहणा शृंगार बणाईआ। शीशा वेख कहे मैं चंगी, जोबन दूण सवाईआ। रविदास वल तक्क के अक्खां तों हो गई अन्धी, नज़र कुछ ना आईआ। अन्दरे अन्दर फुरना फुरया मैं जन्म कर्म दी गंदी, शरम विच शरमाईआ। मेरे कम्म ना आई कन्न पाई डण्डी, ज़ेवर ज़र दए दुहाईआ। मेरे नालों उह टुट्टी जुत्ती चंगी, जेहड़ी जांदयां राहीआं सेव कमाईआ । चारे कहार उठ के कहिण तूं बीबी राणी चंगी, क्यों डोलिउँ बाहर पैर टिकाईआ। ओस ने किहा मैं एस चम्यार नूं वेख के सुहागण हो गई रंडी, मेरा जगत कन्त नज़र कोए ना आईआ । जे लग्गां ते एसे दी अंगी, दूजा संग ना कोए वखाईआ। मैं दर्शन कर के हो गई ठंडी, ब्रह्म ब्रह्म विच्चों नज़री आईआ । चाहे मंदी चाहे चंगी, चंगी मंदी एसे दी अख्वाईआ। गुसे नाल पाड़ के आपणी अंगी, ओढण दित्ता परे सुटाईआ। मैं ख़ुश होवां रह के भुक्खी नंगी, जगत पदार्थ मिले ना कोए वड्याईआ। चार कहार मुड़ जाओ मेरे संगी, मेरे मापिआं दयो वधाईआ। बंदीखानिउँ निकली तुहाढ्ढी जम्मी, धन्न जणेंदी माईआ। दस मास कीता वास विच चम्मी, मात गर्भ शिकम डेरा लाईआ। हुण व्याह के लै चले सोहणी वंनी, सोहणी डोली पाईआ। मेरे गल्ल ज़री पंनी, लड़ीआं हार वखाईआ। कलीरे करन छन्न छन्नी, मैहिंदी रंगली हथ्थ चढ़ाईआ। दोहाई मैं बिन कन्त वेक्खयां डोली विच बहि गई अन्नी, भाईआ फड़ के दित्ता टिकाईआ। एह प्रभ ने गल्ल कीती चंगी, दया रहमत इक कमाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, अचरज खेल वखाईआ। चार
❋
❋
कहार कहिण उठो चुक्को भार, होणी सानूं नज़री आईआ। जिस दे पिच्छे पन्ध रहे मार, भज्जीए वाहो दाहीआ। एह वड्डी सारी मुटयार, बहुता भार रखाईआ। असीं निमाणे कहार, चाकर रूप वटाईआ। जिस वेले कदी साडे आवे दुआर, असीं वीं डोले विच बहीए चाईं चाईंआ। सानूं ठट्ठे करे चम्यार, मखौलां नाल सुणाईआ। तुसां नूं बणना पऊ नार, लोकमात रूप धराईआ। ओने चिर नूं सोहणी लाड़ सुण लई अवाज़, जो कहार रहे सुणाईआ। आखे नेड़े आओ आ चुक्क लओ आपणा दाज, मेरे कम्म किसे ना आईआ। मैं छड्डया जगत समाज, समग्री दिती लुटाईआ । जिन्हां चिर एह चम्यार मैनूं दस्से ना मेरा राज़, राज़ी हो के अग्गे कदे ना जाईआ। रविदास सुण के जाणया एह सोहणा वेला हुन्दा काज, व्याह शादी दोहा धिरां ख़ुशी मनाईआ। जगत जीवां बणाया रवाज, धीआं भैणां डोलीआं विच घलाईआ । जे एहनां नूं पहलो प्रभ कन्त मिलण दी आ जाए जाच, आपणे घर विच्चों घर बैठे सगन मनाईआ। नेत्र तक्क मस्तक लेखा ल्या वाच, जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साचा लेखा रिहा लिखाईआ। रविदास किहा नेड़े आ बच्ची, प्यार तेरे वंडे आईआ। तूं सर्ब नालों लग्गी सच्ची, सच कहाणी अन्दरे अन्दर दिती सुणाईआ। प्रीत वेख जगत कच्ची, कच्चा तन्द तुड़ाईआ। मेरी वेख जुत्ती टुट्टी, तेरे अन्दर होई रुशनाईआ। जिहड़े कहार तेरी करन आए बुत्ती, आपणा जामा गए बदलाईआ। एस ब्राह्मण दी सुरती अजे सुत्ती, कसीरा जिस दे हथ्थ फड़ाईआ। पुत्तर आ लै मेरे कोल रोटी इक रुक्खी, तैनूं ख़ुशीआं नाल खवाईआ। तेरी आत्मा रहे सुच्ची, परमात्मा नाल कुड़माईआ। कन्नो होवे कदे ना बुच्ची, सिर सुहाग ना कोई लुटाईआ। पाणी पाणे वाला भरके चुली वरताया नाल मुट्ठी, घुट इक्को वार प्याईआ। दुआरे आई जाए ना लुट्टी, तेरा जोबन ना कोई हंढ्ढाईआ। तेरी औध एथे मुक्की, अगला पन्ध मुकाईआ। इक वारी मेरे साहिब दी कर रुची, जो मेरीआं अक्खां विच डेरा लाईआ। फेर उसे कोलो पुच्छी, तैनूं दए समझाईआ। बीबी राणी उठ के आई अड्डी उच्ची, नेत्र नैण खुल्हाईआ। ओस नूं धार नज़र आई विच्चों लुकी, जोती नूर नूर रुशनाईआ। जेहड़ी प्रेम प्यार दी भुक्खी, प्रेमीआं गले लगाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे वड्याईआ। वेख के रविदास नैण, नैण नैण नैण बिगसाईआ। अग्गो कुछ लग्गी रसना कहिण, कहि सकी ना राईआ। ओसे वेले साहिब सतिगुर आया लैण, पुरख अकाल दया कमाईआ। वहिण ना देवे कूड़े वहिण, झगड़ा चुक्के लोकाईआ। ढाई घड़ीआं सौहरयां घर मिले बहिण, सस्स सौहरे मिले वधाईआ। फेर ओसे वेले वैण पैण, नेत्र नैण नीर वहाईआ। कहिण किथों आ गई डैण, साडा कोड़मा गई खाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा साचा वर, रविदास गवाह लै बणाईआ। अगले दिन कहार वेखे मुड़दे, खाली डोली कंध
❋
❋
उठाईआ। हौली हौली पैरीं तुरदे, नैणां नीर वहाईआ। वेखो एहो जहे जोड़ काहनूं जुड़दे, जो जुड़दयां होए जुदाईआ। निकर्मणां दे बेड़े रुढ़दे, भागां वालयां मिले वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, अगला खेल वखाईआ। हौली हौली आ गए अग्गे, आपणा पन्ध मुकाईआ। रविदासा ओसे तरह सजे, बैठा आसण लाईआ। चारे बहि गए सज्जे खब्बे, हौली हौली पुच्छण चाईं चाईंआ। दस्स कल जो नारी आई तेरे कोल पैर दब्बे, की तूं उहनूं दित्ता समझाईआ। उहनूं धुरदरगाहों आ गए सद्दे, सौहरया पेकयां नाता गई तुड़ाईआ। अक्खीं रोण लग्गे बंदे, लागीआं नाईआं डूमां मरासीआं लाग ना कोई वरताईआ। ब्राह्मणां दे खाली रह गए खीरां वाले डब्बे, थाल परोस ना अग्गे टिकाईआ। दक्षिणा घरों ना कोई लभ्भे, अग्गे पिच्छे ध्यान लगाईआ। ब्राह्मणीआं दे दे थक्कीआं सद्दे, घर घर सवाणीआं सद्द लिआईआ। कुछ सवाणीआं दे पैसे अजे ना लभ्भे, मुख वखाली भेंट ना कोई चढ़ाईआ। हथ्थीं गाने रह गए बद्धे, परातां खाली देण दुहाईआ । सालू सिर ते रह गए रंगे, जोबन सके ना कोई वखाईआ। प्रभ ने कीते खेल बेढंगे, बुरा कहे लोकाईआ। लोहां ते पक्के रह गए मण्डे, दालां तड़का ना कोई लगाईआ। भंगीआं दे हथ्थां विच रह गए डण्डे, ऐवें कुतयां पर्हे हटाईआ। मूँहों दान मिले ना मंगे, झोली खाली ना कोई भराईआ। सारे कहिण साडे हाल मंदे, व्याई लाड़ी लाड़े नाल ना संग निभाईआ। उधर ओहनूं चार कहार चुक्कण वाले कंधे, एधर चारे असीं डोली लै के भज्जे वाहो दाहीआ। तेरे कोल आ के थोड़े होए ठंडे, साह लै के ख़ुशी मनाईआ। रविदास डोरी नाल कस कस के छित्तर गंढ्ढे, धागा मुख दे विच रखाईआ। किथों पेश पै गए एह मुशटंडे, मेरे कम्म विच हर्ज कराईआ। कहार कहिण असीं चल के आए पैरीं नंगे, एथे ओथे दोहां घरां विच साडी सेव ना कोई कमाईआ। रविदास किहा मेरे सुक्के थोड़े जिहे टुकड़े ठंडे , भोरा भोरा लवो खाईआ। चवां किहा एह चम्म वाले गंदे, चम्यार तेरे हथ्थां नाल लग्ग के आपणा आप बैठे भिटाईआ। ओने चिर नूं ब्राह्मण किहा एहदे कोलों कोई ना मंगे, एह चण्डाल नज़री आईआ। रविदास किहा तिन्नां दिनां दे पक्के हो गए ठंडे, मेरी घर वाली ख़ुशीआं नाल पकाईआ। झोले विच्चों कढ्ढे नाल वखाए अचार गंढ्ढे, एह वस्त नाल वखाईआ। रुक्खी मुख रोटी जिस दे नाल हंढ्ढे, एह वी प्रभू दए वंडाईआ। कहार कहिण चलो चुकीए आपणे डण्डे, भज्जीए वाहो दाहीआ। असीं की करने सुक्के मण्डे, अग्गे पिण्ड गराँ बथेरे जिथ्थे मर्ज़ी लईए खाईआ। रविदास किहां तुसीं बड़े चंगे, बाहरों नज़री आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। ब्राह्मण कहे छड्डो विचार, उठो बणो पाधीं राहीआ। एस की देणा चम्यार, खाली हथ्थ बैठा डेरा लाईआ। नहीं ते मेरे नाल चलो मैं तुहानूं वखावां आपणे जजमान, जो खीरां थाले परोस मेरे अग्गे
❋
❋
रखाईआ। ओथे मिलण सोहणे पकवान, भाजीआं सब्जीआं अन्त कोई ना आईआ। फिर खा के असीं ओहनां सिर चढ़ाईए एहसान, दन्द घसाई मंगीए थाउँ थाईंआ। वेखो साडा ईमान, जो सिदक सबूरी रहे हंढ्ढाईआ। तुसीं किडे वड्डे जवान, नेड़े कई खेड़े नज़री आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा देवे थाउँ थाईंआ। कहार कहिण पंडत जो रिहा आख, सोहणी गल्ल सुणाईआ। एहदे कोलों सिक्खीए जाच, मंगण किवें घर जजमानां जाईआ। ब्राह्मण किहा एह डूंग्घा राज़, छेती समझ विच ना आईआ। पहलों कुछ मैनूं दयो दान, आपणी कमाई विच्चों भेंट कराईआ। फेर मेरे नाल चल्ल के गंगा करो अशनान, द्वैत दूशना दूर कराईआ। फेर मेरे चरण घुटो आण, दोए जोड़ सीस झुकाईआ। जे मैं हो जावां मेहरवान, फिर देवां कुछ समझाईआ। जे तुहाढ्ढे नालों पहलों मैनूं गुसे विच मिले मेरा जजमान, फेर मेरी अग्ग लग्गी ना कोई बुझाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। इक कहे चलो चलीए उठ, ऐवें वक्त लँघाईआ। दूजा कहे चम्यार कोल नहीं कुछ, खाण पीण नज़र कुछ नहीं आईआ। तीजा कहे एहदे तों लईए पुच्छ, हुण जाईए चाईं चाईंआ। चौथा थोड़ा गया झुक, नेत्र नैण शरमाईआ। जिस वेले वेख्या रविदास दा मुख, विच्चों राम रूप नज़री आईआ। अग्गे होर नेड़े गया ढुक, दोए जोड़ वास्ता पाईआ। साडा पहला पैंडा गया मुक्क, खाली डोली रही डराईआ। जिस घर लाड़ा गया सी ढुक, अज्ज घर ओस वज्जण धाहीआ। असीं तैनूं रहे पुच्छ, सानूं दे सच सलाहीआ। असीं किथे जाईए लुक, आपणा मुख छुपाईआ। रविदास अग्गो हो गया चुप, बचन सके ना कोई अल्हाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। चुप्प विच्चों प्या बोल, इक्को अवाज़ लगाईआ। तुसीं क्यों बैठे मेरे कोल, आपणा वक्त गंवाईआ। उठ के जाओ अडोल, आपणा पन्ध मुकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साची खेल वखाईआ। चारे कहिण असीं कहार, डोली कंध उठाईआ। तेरे नाल बदो बदी लगदा जाए प्यार, अन्दरे अन्दर प्रेम वधाईआ। सानूं खड़कदी जाए सतार, जिवें कोई सुत्यां रिहा उठाईआ। साडे उते आउँदी जाए बहार, खिजां बसन्त रूप वटाईआ। सानूं नज़री आए गुलज़ार, पत डाहली फुल्ल महकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साचा दे इक वर, भेव अभेदा दे खुल्हाईआ। रविदास कहे मैं गंढ्ढ चम्म, नीच ज़ात अख्वाइंदा। ढोर ढोणा मेरा कम्म, खलड़ी तन लुहाइंदा। वसेरा करना छप्परी छन्न, महल अटल ना कोई सोभा पाइंदा। मेरे नालो कमली मेरी रंन, जिहनूं औरत लाड़ी करके जगत सुणाइंदा। ना कोई पैरी हथ्थी कन्न, ज़ेवर ज़र ना कोई वखाइंदा। उह मेरा मैं उहदा करां धन्न धन्न, दोहां दा धनाड पुरख अकाल इक्को नज़री आइंदा। जे मेरी जाओ मन्न, मैं सच सच्च
❋
❋
सच समझाइंदा। हुण तुहानूं नारी शरीर मिलना ज़रूरी तन, लोकमात जन्म वखाइंदा। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साचा लहिणा झोली पाइंदा। चारे कहिण चम्यार की रिहा दस्स, हौली हौली सुणाईआ। चौथा कैहन्दा सब कुछ इस दे वस, बैठा पर्दा पाईआ। वेखो किडा हठ, भुक्खा हो के झट्ट लँघाईआ। जिस दे कोल पुरख समरथ, मंगण वासते झोली अजे ना डाहीआ। जलवा तक्क के नूरी अक्ख, अक्ख नेत्र नैण मिलाईआ। उस दे हुक्मे अन्दर वस, सोहणी ख़ुशी हंढ्ढाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, भेव अभेदा आपणे हथ्थ रखाईआ। चारे कहिण कुछ लईए मंग, एहदे विच नूर नज़री आईआ। पहला कहे उह वेखो जिस वेले पौदा गंढ्ढ, गंढ्ढां देण वाला इस दा संग रखाईआ। दूजा कहे जिस पाणी नाल पावे ठंड, सुक्का छित्तर गिला करके लम्मां लए वधाईआ। तीजा कहे पहलों आपणी नाल हथौड़ी उत्तों साफ करके गंद, फिर दोहां हथ्थां नाल जुड़ाईआ। चौथां कहे आर किस तरह आर पार रही लँघ, ज़ोर नाल दबाईआ। उस वेले मैनूं आवे इक अनन्द, जिस वेले टुट्टी गंढ्ढ वखाईआ। उने चिर नूं ब्राह्मण उठ के आया कोलों कंध, धोती झाड़ मोडे उते टिकाईआ। चम्यार एह की कीता पखण्ड, जांदे राहीआं भरम भुलाईआ। जेहड़ा कसीरा दित्ता उह कन्न नाल ल्या टंग, जंञू नाल बंधाइंदा। चलों मुकाईए आपणा पन्ध, साथीआं ताईं समझाइंदा। उने चिर नूं रविदास नूं आई खंघ, खंघ नाल अन्दरों लाल बाहर कढ्ढाइंदा। हौली जेही फड़के छित्तरां वाली किली नाल दए टंग, जगत नेत्र वेख कोई ना पाइंदा। चारे कहार वेख होए दंग, एह की खेल रचाइंदा । असीं समझया एहदे कोल भुक्ख नंग, एह लालां ढेर छित्तरां विच टिकाइंदा। जे सानूं इक इक देवे वंड, साडा सोहणा झट्ट लँघाइंदा। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवणहारा वर, सिख्या इक समझाइंदा। रविदास वेख अन्दर ख्वाहिश, हस्स के रिहा सुणाईआ। एह कंगन किसे हट्ट बज़ार ना करे तलाश, ज़रगर ना कोई घड़ाईआ। ज़ौहरी रखे कोई ना पास, कीमत सके ना कोई मुकाईआ। इक्को रखयो आस, धुर दी बात सुणाईआ। किरपा करे पुरख अबिनाश, देवे चाईं चाईंआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा लेखे विच रखाईआ। चारे बोले हो इकट्ठे, इक आवाज़ सुणाईआ। रविदास तेरी चरणी ढट्ठे, माण मोह मिटाईआ। सानूं दस्स साचे पते, पतिपरमेश्वर दे वखाईआ। असीं वेखीए आपणी अक्खे, आखर तेरा संग निभाईआ। साडी साहिब पत रखे, जिस हथ्थ वड्डी वड्याईआ। तेरे बचन होणे सच्चे, ना कोई मेटे मेट मिटाईआ। साडे काया माटी भाण्डे कच्चे, थिर रहिण कोए ना पाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। रविदास कहे सुणो कन्न ला, कर्मां वाल्यो दयां समझाईआ। मेरा साहिब बेपरवाह, बेपरवाह धार चलाईआ। सब दा लहिणा दए मुका, देणा
❋
❋
भुल्ल कदे ना जाईआ। जो इट्ट करी दुआ, रहमत इस दे उते कमाईआ। जिस ने एहनूं लयांदा उठा, मेरा यार नज़री आईआ। पंजां नूं देवां इक सलाह, सच सच समझाईआ। ओस मेरी नार वल ल्या ध्यान लगा, दु:ख याद करके रिहा समझाईआ। तुसीं डोली चुकणी समझी गनाह, नार बणना ख़ुशी वखाईआ। मैनूं मेरा हो के रिहा सुणा, मेरी आवाज़ सुणे धुरदरगाहीआ। अन्त आउणा पऊ वेस वटा, जामा नारी रूप वखाईआ। उस वेले मैंं तुहाढ्ढा ज़रूर बणा गवाह, शहादत देवां भुगताईआ। मेरा पुरख अकाल तरस लए कमा, मेहर नज़र उठाईआ। तुहाढ्ढे उपर पर्दा देवे पा, एथे ओथे सदा सहाईआ। मरन तों पहलों लए बचा, बच्चयां वांग गोद उठाईआ। हरिसंगत दए समझा, समझ समझ नाल मिलाईआ। ब्राह्मण फिरदा तुरदा ओथे जाए आ, नौ जन्म पन्ध मुकाईआ। रविदास हथ्थ फड़के कलम छाह, सोहणी सेव कमाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, निरगुण निरवैर बण मलाह, बेड़ा सब दा इकट्ठा पूर तराईआ। पंज इकट्ठे हो के रहे आख, आखर वार सुणाईआ । सानूं नहीं रहिणा याद, साडी समझ ना कोई वड्याईआ। रविदास किहा प्रभ मेरा सुणन वाला फरयाद, सुत्यां लए जगाईआ । उस नूं बड़ी सोहणी जाच, जो मैनूं जुत्तीआं गंढ्ढण लाईआ। उस दे विच वड्डा राज़, जिस दी सार कोए ना पाईआ। उह लेखा जाणे स्वास स्वास, जुग चौकड़ी भुल्ल कदे ना जाईआ। मित्रो तुसीं रखयो आस, छित्तरां विच्चों मिली वड्याईआ। जे सच पुच्छों ओन इक वार उडाउणे पहले तित्तरां पिच्छे बाज़, शाह सवारा रूप वटाईआ। सत्तरां दे के जावे दाज, सरसे उते मोहर लगाईआ। कलयुग अन्तिम मार अवाज़, सारे लए उठाईआ। पूरब जन्म दी पूरी करके आस, आसा तृष्ना दए मिटाईआ। सब दे वसे साथ, विछड़ कदे ना जाईआ। पूरब लेखा जाणे माथ, मस्तक लहिणा रिहा वखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। इट्ट ल्याउण वाला जो रविदास यार, जगत संगी नज़री आईआ। थोड़ा घर करन नाल प्यार, दिती माण वड्याईआ। जो डोली वाले कहार, हौली हौली दए समझाईआ । पंजे सुणो इक्को वार, एका हुक्म मनाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवणहार वड्याईआ। रविदास मित्र बीबी प्यारी, प्यार नाल समझाईआ। पहला कहार जीतां आधारी, अन्तर वेख वखाईआ। दूजा कहार बीबी चरण सहारी, चरणोदक मुख चुआईआ, तीजा कहार बावी नाम करके रहे पुकारी, रसना जेहवा सुणाईआ। चौथा कहार जिस दे अन्दर दयां धारी, सुलखणी रूप वटाईआ। पंजां उते प्रभ ओडण दे अपर अपारी, पिछला लेख चुकाईआ। रविदास नूं नाल लै के खरीद लिआया बण व्यपारी, समझ किसे ना आईआ। करनहारा सच विहारी, आपणी बिध आपणे हथ्थ रखाईआ । जगत जहान तोड़ यारी, भगतां दए वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे
❋
❋
खेल बेपरवाहीआ । रविदास नूं चेता आया मेरी रोटी सुक्की, अज्जे ना किसे वरताईआ। खांदया खांदया खांदया किसे कोलों ना मुक्की, आपणे भण्डारे बैठी भराईआ। उस दा आटा गुद्धा प्रेम नाल दे के मुक्की, पाणी जल हथ्थां नाल तुणकाईआ। सेवा करी नाल शौकी, अन्दरे अन्दर ध्यान लगाईआ। वस्त सारी सांभ सूत साफ कीती चौकी, चौंका चौके नाल पवित वखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा सच्चा वर, पिछले लहिणे रिहा मुकाईआ। रविदास कहे मेरे सच्चे रब्ब, आदि जुगादि तेरी वड्याईआ। की तैनूं खाण पीण दा हो गया लब, मेरा वेला गया भुलाईआ। मैं सुक्के टुक्कड़े जो आया छड्ड, साभ सूत के तेरी झोली पाईआ। एसे करके इक दिन पहलों तेरे नंगे देखे हड्ड, वांग ग़रीबां नज़री आईआ। अग्गे मेरे नालों रिहा अड्ड, हुण सोहणा जोड़ वखाईआ। आपणे सज्जण रिहों कढ्ढ, गुरमुख रूप वखाईआ। इक मंगा तैथों मंग, सोहणा वक्त सुहाईआ। हुण कट दे भुक्ख नंग, दुखियां दर्द वंडाईआ। तैनूं केहड़ा नहीं आउँदा ढंग, केहड़ा देवे जाच सिखाईआ। मेहर नज़र करें ते चाढ़्हें रंग, रंग रंगीला सच्चा माहीआ। तेरे चरणां थल्ले वगदी दिसे गंग, गहर गम्भीर मेरे गुसाईआ। मेरा ला सच तन्द, पाणा गंडणवाला रिहा सुणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, इक्को दे सच्चा वर, साहिब तेरी सरनाईआ। साहिब मेरे तैनूं बड़ा चाहीदा सुख, सुखआसण सोभा पाईआ। मैं तेरे पिच्छे कट रिहा भुक्ख, भुक्ख विच ख़ुशी मनाईआ। साडी वारी हो ग्यों चुप्प, मुख बोल ना कोई अल्हाईआ। असीं तैनूं रहे पुछ, दे जवाब सच गुसाईंआ। की तेरे कोल नहीं कुछ, जे है फिर बैठा क्यों छुपाईआ। अज्ज असीं तेरे नाल जाणा रुस्स, लैणा मुख भवाईआ। रात सारी तेर वंडे देणी भुक्ख, थाली परोस ना अग्गे टिकाईआ। तेरे लग्गण नहीं देणा कुछ मुख, भोग ला ना ख़ुशी मन्नाईआ। तेरे विछोड़े अन्दर गए सुक्क, तैनूं तरस कदे ना आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, धुर दा दे इक वर, मेहरवान तेरी सरनाईआ। भगवान कहे रविदास तेरा तीर, निराला नज़री आईआ। खाण पीण ना कोए सीर, मुख वस्त ना कोए टिकाईआ। रातीं सुत्यां कटां भीड़, दुखियां पीड़ आपणी झोली पाईआ। ना कोई ब्राह्मण खावे खण्ड खीर, भोजन भा ना किसे विकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा सच्चा वर, साढे दस देवे रस हो के वस सब किछ दए समझाईआ। ब्राह्मण फड़के डगोर हथ्थ रखाईआ। उत्तों बोदी हिले चोटी, सोहणी टिंड बणाईआ। नाल तृष्ना होवे खोटी, जिस उते भार लदाईआ। ममता होवे बहुती, माया संग वखाईआ। एथे औदयां रात नूं मिले कोई ना रोटी, भुक्खयां रैण वहाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सभना देवे माण वड्याईआ। ब्राह्मण कहे साडा की गुनाह, सच दे समझाईआ। सारे तेरी सेवा
❋
❋
रहे कमा, दिवस रैण भज्जण वाहो दाहीआ। बच्चयां उते तरस रखा, तेरे हथ्थ वड्याईआ। जिन्हां मीह अन्धेरे बारश सर्दी विच हथ्थ पैर लए गला, दिवस रैण इक्को रंग नज़री आईआ। मैनूं खूब रहे खवा प्या, घर घर वर्जन वड्डे छोटे आखण चाईं चाईंआ । सारा दिन दुद्ध रहे प्या, मठिआईआ नाल खवाईआ। मैं खाण पीण लई इन्हां दा बणां गवाह, शहादत आपणी नाल भुगताईआ। रविदास नूं लवां मना, जे मेरा संग रखाईआ। कहवां यार क्यों भुक्खयां रिहां मरवा, खांदयां पीदयां गाईए चाईं चाईंआ। रविदास अग्गो दए सुणा, इक्को बोल अल्हाईआ। जिवें मन्नदा उसे तरां लवो मना, भुक्खे रह के एहदा घट कुछ ना जाईआ। तुसीं जे कुछ खाणा तां लवो खा, आपणा पेट भराईआ। मैं ढाई टुक्कड़े सुक्के अग्गे देणे टिका, जो चमड़े विच छुपाईआ। इक्को घुट्ट पाणी देणा प्या, आपणी सेव लगाईआ। जे भुक्खा रह के मरदा दिसे ख़ुदा, एहो जहे ख़ुदा दी लोड़ रहे ना राईआ। असीं होण नहीं देणा जुदा, सगला संग निभाईआ। रल मिल अज्ज सारे मता लईए पक्का, सलाह इक रखाईआ। ना मन्ने ता वी लईए मना, मनसा आपणी नाल रलाईआ। साढे दस अन्दर वड़ के लईए सुणा, सोहणा नाद वजाईआ। इक अदा एहदी झोली पा, जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे खेल सच्चा हरि, देवणहार सर्ब वड्याईआ। हरिसंगत मंगवीं दयो इक रात, मांगत हो के झोली डाहीआ। जिस विच मेरी तुहाढ्ढे अन्दर वड़े ज़ात, ज़ाहर रूप वखाईआ। अग्गे ख़ुशीआं वाली आए प्रभात, सोहणा रंग वटाईआ। नैण नेत्र लवां झाक, धुर दी अक्ख खुल्हाईआ। रविदास दा पूरा करके वाक, भुख्यां रह के झट्ट लँघाईआ। मेरा तुट ना जावे साक, मेरा सज्जण ना मुख भवाईआ। मुढ्ढ कम्म ना आवे बिन डाल पात, बिन शाख ना कदे लहराईआ। जे कोई परसों दी रिदी रह गई भात, उह ख़ुशीआं नाल झोली पाईआ। एह वक्खरी सब तों बात, शब्दां विच्चों शब्दी रूप वटाईआ। अज्जे कुछ होरना दी रहिंदी आस, जेहड़े बैठे राह तकाईआ। अद्धी रात तक्क सुणो ओन्हां दी बात, आपणा ध्यान लगाईआ। तुहाढ्ढी सारयां दी कट्ठी करां इक्को वार याद, यादाशत इक बणाईआ। सोहणी सुचज्जी सुणाऊं आवाज़, धुर दा राग प्रगटाईआ। फिर जरूर कहोगे साडा एह बाप, पिता पुरख अकाल बेपरवाहीआ। इस नूं छड्ड के केहड़ा करीए जाप, मंगण किस घर जाईआ। जो कुछ कहे सो आपे आप, आप आपणे विच समाईआ। जे कोई एहदी वस्त लभ्भे उह गुरमुखां दी राख, जेहड़ी साहिब भेंट चढ़ाईआ। वड्डी ते अनमुल्ली दात, छोटे बच्चयां नाल रलाईआ। इकीआं वड्याई नाल करे साथ, जोड़ी जुड़दयां नाल जुड़ाईआ। हौली हौली मंज़ल पन्ध मुका के वाट, दर दरवाज़ा खोल्हे थाउँ थाईंआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा सच्चा वर, सच करनी कार कमाईआ।
❋
❋