पुस्तकालयभाग १६

२६ माघ २०२० बिक्रमी चरण कौर दे घर अलड़पिण्डी ज़िला गुरदासपुर

रविदास दवारे मिल भगवान, सब ने ख़ुशी मनाईआ। भोग लग्ग सोहणा बणया पकवान, सुक्के टुक्कड़े रूप वटाईआ। चार कहार मिल के खाण, पंजवां यार नाल मिलाईआ। खांदयां खांदयां आया ध्यान, अन्दर दलील बणाईआ। एहदा मिट्ठा रस महान, सोहणा नज़री आईआ। सारे आपणे पल्ले थोड़ी थोड़ी गंढ्ढ बंधाण, एहनूं नाल लै के जाईआ। जिस वेले भुक्ख फेर सतावे आण, उस वेले लईए खाईआ। करो निमस्कार वाली दो जहान, जिस सोहणी बणत बणाईआ। चौथा कहे तुसीं बाल निधान, रसना मंग ना मंगाईआ। ख़ुशी हो गए खा के खाण, आपणा पेट भराईआ। एहो जिहा सारा जहान मंगे दान, देवणहार सदा सदा वरताईआ। रल के एहदे कोलों मंग लओ नाम, जिस विच मिले वड्याईआ । जे होवे मेहरवान, सोहणी वस्त दए वरताईआ। जे रविदास घर भोग लगावे आण, साडे घर क्यों ना आईआ। सारे सुण के ख़ुशीआं मन्नाण, अन्दरे अन्दर ध्याईआ। इकट्ठे चरणी डिगे आण, निउँ निउँ सीस झुकाईआ। किरपा कर गुण निधान, तेरे हथ्थ वड्याईआ । हउँ मूर्ख बाल अञ्याण, समझ सोच ना राईआ। तूं वड्डा शाह सुल्तान, शहिनशाह अख्वाईआ। पंजवां कहे मैं इन्हां नालों अञ्याण, जगत यराना चमरेटे नाल रखाईआ। हुण थोड़ी जही आई पछाण, जिस वेले प्रभ तेरा दर्शन पाईआ। तुहाढ्ढा दोवां दा इक्को दिसे निशान, इक्को रंग वखाईआ। ख़बरे की खवाया विच पकवान, मैनूं अन्दरों पक्का दित्ता बणाईआ।

❋

❋

मैं वी मंगां इन्हां नाल, आपणी झोली अग्गे डाहीआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहरवान होणा सहाईआ । पंजां सुण के सच अरदास, डोली ध्यान लगाईआ। मैं वी सदा इनां साथ, सोहणा काज रचाईआ। मापिआं घरों चुक के धीआं वरगी दात, सौहरयां घर पुचाईआ। लाड़ी लाड़े दी पूरी करके आस, जोड़ी जगत बणाईआ। डोली विच्चों लाड़ी मार आवाज़, हौके नाल जणाईआ। मैं वी तेरे दर दी मुहताज, इक्को ओट रखाईआ। मेरे बिनां किसे कम्म ना आवे साज बाज, कहारां सेव ना कोई लगाईआ। क्यों प्रभू मेरे नाल नराज, किस बिध मुख भवाईआ। जां मैनूं मंगण दी नही जाच, जां तूं देण वाला दे ना ख़ुशी मनाईआ। मैं जो किहा सो साच, सच्चे सच समझाईआ। सब दी पूरी करदे आस, बैठे ध्यान लगाईआ। चरण प्रीती तेरी खाहश, दूजी वस्त ना मंग मंगाईआ। रविदास किहा शाबाश, धन्न तुहाढ्ढी वड्याईआ । जिन्हां मेरा दित्ता साथ, सिख्या सिख के झोली पाईआ। उधरों ब्राह्मण झाड़ी ओहले बैठा रिहा झाक, हरि जी की की वरताईआ । जां मिलदी वेखी दात, धोती बोदी सांभ के नेड़े आईआ। डण्डौत करके कहे गुरू महाराज, ठाकर स्वामी तेरी सच्ची शरनाईआ । मैनूं भात विच्चों दे खाज, खावन नूं चित लाईआ। रविदास किहा तूं रल उस जमात, जो पंगत रूप वटाईआ। ब्राह्मण इदर उदर वेख के कहे मैनूं तक्के ना मेरा साक, ब्राह्मण शूद्रां घर डेरा लाईआ। पहलों पेट भरीए पूरी करीए आस, फिर पाप आपणी गठड़ी विच लीजे बंधाईआ। जिस वेले गंगा किनारे जा के ओम करूँ जाप, हरीओम कहके गंगा विच रुढ़ाईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे वड्याईआ । ब्राह्मण कोल बठा ल्या एक, चार कहार बाहवां रहे फरकाईआ। जिस ने कीता साडे नाल वेस, उह अड़िके गया आईआ। हुण पैस्सयां नाल जिन्ना चिर बाहमणी ना देवे भेत, पल्ला सके ना साथों छुडाईआ। जे ना मन्ने कपड़यां विच लपेट, डोली विच लईए टिकाईआ। जे कोई पुच्छे कहीए एह राजे दी बेट, एहदा मूँह वेखण कोई ना आईआ। गंगा किनारे जा के खेडीए एहदे नाल खेड, फड़ बोदीयों रेता उते फराईआ। धुप कड़ाके दी होए महीनां जेठ, उते मुठीआं नाल टिकाईआ। जिनां चिर ना दस्से अन्दरला भेत, मारीए कुटीए वाहो दाहीआ। इने चिर नूं ब्राह्मण ओन्हां वल ल्या वेख, हौली हौली गल्लां करदे नज़री आईआ। उसे वेले खोल्ह के आपणी जेब, दूणे पैसे दित्ते फड़ाईआ। मेरे जजमानां मैनूं दित्ते भेज, मैं तुहाढ्ढे वासते लै के आईआ। सारे हस्स के कहिण एह बड़ा चंगा ना करे फरेब, एसे नूं दिउँ फड़ाईआ। ब्राह्मण उसे वेले आपणी जंतरी कढ्ढ के लिखे उते कतेब, हिंनस्सयां विच गणाईआ। जिस वेले मंगो मैं तुहाढ्ढे घरीं देवां भेज, सवाए डिउड़े नाल रलाईआ। कहारां किहा तूं ब्राह्मण एहदा बणाईं खेस, उते लै के जगत हंढ्ढाईआ। असीं तेरे जजमान तूं सानूं दईं आदेश, तेरे वरगा ब्राह्मण कीती वाला नज़र कोई ना

❋

❋

आईआ। ओधर रविदास किहा तूं केहड़ी खेलें खेल, अन्दरे अन्दर ध्यान लगाईआ। सारे मंगो एहदा मेल, जो मिल्या बेपरवाहीआ। ख़ुशीआं नाल इक दूजे दी झोली पाओ वेल, मुट्ठी मुट्ठी सोहणी वंड वंडाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। सारे कहिण रविदास असीं कुछ लईए सोच, आपणा मता पकाईआ। सानूं पूरी नहीं होश, समझ ना कोई वड्याईआ। किते ठट्ठा करन ना लोक, मखौल ना देण उडाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सानूं सच मति दे जणाईआ। रविदास किहा थोड़ी देर बाहर जा के करो सलाह, मता आपणे नाल पकाईआ। उन्हां चिर मेरे घर सुत्ता रहे बेपरवाह, मेरी सेजा सोहणी इस नूं भाईआ। मैं इसदे उते कच्चे चमड़े दा दसाला देवां पा, जिस नूं सोहणा रंग चढ़ाईआ। थोड़ा चिर कर लईए आराम, आरामगाह इक्को इक वखाईआ । फिर तुहाढ्ढा करे काम, जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, अचरज खेल रचाईआ। सारे घरों गए बाहर, कदम कदम उठाईआ। चार कहारां नाल पंजवां यार, सोहणा संग बणाईआ। ब्राह्मण गढ़वी लै के चढ़दी दिशा विचार, गया वाहो दाहीआ। करे खेल करतार, समझ किसे ना आईआ। उधरों खोते उते चढ़या आवे घुमिआर, पगड़ी लाल रंग रंगाईआ। वट्ट चाढ़्ह बन्नी दस्तार, वड्डा सिर वखाईआ। हथ्थ विच डण्डा रिहा हुलार, डिचकर मारे चाईं चाईंआ। उसदे नाल खोते होर चार, हिणक हिणक के रौला पाईआ। चौवां उते चार होर अस्वार, निक्के बाले नज़री आईआ। उन्हां विच्चों इक रो प्या ज़ारो ज़ार, नेत्र नैणां नीर वहाईआ। अग्गों मिल पए चार कहार पंजवां सच्चा यार, सोहणा जोड़ जुड़ाईआ । चौथे किहा उह जाण वाले घुम्यार, क्यों बच्चयां रिहा रवाईआ। जरा खोते ते घलयार, ख़ुस्सया टुट्टया भज्जा जावें वाहो दाहीआ। उस उत्तों उतर अग्गों रोके चार, डण्डे नाल डराईआ। गधे इक दूजे वल नैण रहे उठाल, वेखण चाईं चाईंआ । उन्हे चिर नूं बच्चे मारी आवाज़, उच्ची कूक सुणाईआ। सानूं भुक्ख लग्गी आज, बौहड़ी रही सताईआ। ना कोई रोटी ना कोई दाल, कुलर कुट ना कोई बंधाईआ। घुम्यार गुस्से विच कहे मैं की तुहानूं देवां खवाल, नाल लै के कुछ ना आईआ । एह सुणके पंजां समझया एह निक्के बाल, सब नूं इक्को जहे नज़री आईआ। इक दूजे नूं मार के अरक दस्सण इशारे नाल, हौली हौली समझाईआ। आपणे खोलो्ह गंढ्ढ रुमाल, जो रविदास दवारयों भात लयांदा बंधाईआ। विच्चों थोड़ा थोड़ा इन्हां नूं दईए खवाल, साडा की घट जाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, आपे दए वड्याईआ। सारयां खोल्ही रुमाल गंढ्ढ, विच्चों खाणा इक इक उठाईआ। इक इक सब नूं दित्ता वंड, पिउँ पुत रल के खाईआ। खादयां आया अनन्द, ख़ुशीआं ढोले गाईआ। घुम्यार कहे कुछ मैथों लओ मंग, मैं खोते तुहाढ्ढी भेंट चढ़ाईआ। उन्हां किहा तूं

❋

❋

पहलों साडा कर संग, रविदास दवारे फेरा पाईआ। ओथे वेख खेल अगम्म, अगम्मड़ी कार कमाईआ। तेरे कोल खोते, उह टुट्टे गंडे चम्म, एह ओहदी वड वड्याईआ। असीं उसे दे घरों ल्याए बन्न्ह, जो तुहानूं दित्ता खवाईआ। जे उहवी तेरे नाल जाए मन्न, तेरे बच्चयां नूं भुक्ख रहे ना राईआ। घुम्यार कहे एहो जिहा सौदा जे जाए बण, मैं वी लवां चाईं चाईंआ। उधरों ब्राह्मण आउँदे सुण ल्या कन्न, एह की मता पकाईआ। ब्राह्मण वेख घुम्यार नूं पै गया जन, कहे इस तों पुछीए की एह खेल रचाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सोहणी चाल चलाईआ। घुम्यार कहे दस्स परोहत, साची मंग मंगाईआ। मेरे समझ ना कोई सोच, गंवार नज़री आईआ। मैनूं एह की कैहन्दे लोक, चल रविदास दवारे दर्शन पाईआ। उथ्थे मिल्या भोजन भोज, जो भोरा भोरा मैनूं बच्चयां समेत दित्ता खवाईआ। बच्चे रोणों हो गए खमोश, सोहणी ठंड वरताईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, अवल्लड़ी चाल चलाईआ। ब्राह्मण कहे एधर आ हो अलग, वक्खरा हो समझाईआ। बिन ब्राह्मण तों किसे दा पूरा होए ना जग्ग, समग्री कम्म किसे ना आईआ । जे कुछ है तां इस लोटे विच घत्त, पल्ला उते रख के चोरी चोरी वखाईआ। मैं तेरी कुण्डली बणावा झट्ट, गरिह रहिण कोए ना पाईआ। तेरे घर खजाने खोल्हां हट्ट, वड्डी देवां वड्याईआ। इन्हां मूर्खां तैनूं देणा की दस्स, बिनां ब्राह्मणां समझ किसे ना आईआ। जो कुछ सो मेरे हथ्थ, मणका मणका रिहा भवाईआ। तुसीं वेखो मेरे मथ्थे वल अक्ख, शंकर तरशूल लै के बैठा चाईं चाईंआ। जिहड़ी दक्षिणा देओ मैं केहड़ी लैणी रख, मैं सोहणे कम्म लगाईआ। मैं खीर कड़ाह बणा के लैणा छक्क, तुहाढ्ढा शुकर मनाईआ। नाले गौंदा फिरां जस, खोते वाला होर वी कोई नज़री आईआ। इने चिर नूं चौथा कहार कहे ब्राह्मणा पिच्छा छड्ड, ऐवें रौला पाईआ। असीं कट्ठा खादा क्यों होईए अड्ड, जिहड़ा रविदास दित्ता वरताईआ। साडे सांझे हो गए हड्ड, नाड़ी नाड़ी जोड़ जुड़ाईआ। हुण ते मंगण वाली आदत छड्ड, देण वाले नज़री आईआ। ब्राह्मण कहे एह प्यो दादे दी कार चली औदी साडी विच यद्द, वढ्ढयां दी रीती देवां किवें गंवाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सोहणी बणत बणाईआ। घुम्यार अन्दर आया उछाल, सोहणा दिल बणाइंदा। भरावो मैनूं उह दयो दिखाल, जेहड़ा भुख्यां नंगयां अन्न वरताइंदा। पंजे उठ के तुर पए नाल, सोहणा संग सोभा पाइंदा। बच्चे कहिण सानूं वी दे दयो एह रुमाल, जिस विच्चों खाणा खादयां सुख दु:ख दर्द मिटाइंदा। रोण वाला बच्चा कहे मैं ज़रूर लै के जाणा नाल, ज़िद आपणी ना कदे गवाइंदा। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच करनी कार कमाइंदा। पंज पंज दे हो गए दस, दहि दिशा ख़ुशी मनाईआ। रविदास दवारे आए हस्स, सोहणी बणत बणाईआ। चम्यार यार दित्ता

❋

❋

दस्स, पंजां नाल पंज होर रलाईआ। इन्हां वी खादी तेरी भात, दाणा दाणा मुख विच पाईआ। एह बण गए साडे साक, सज्जणा वांगू संग रखाईआ। पर एह ब्राह्मण बड़ा चलाक, चलाकी करन तों बाज़ ना आईआ। झट्ट ब्राह्मण किहा मैं नाथां दा नाथ, ग़रीबां विच्चों ग़रीब ग़रीब नज़री आईआ। जे जजमान ख़ुशीआं मेरी झोली पावण दात, मैं ख़ुशीआं नाल गाईआ । रविदास किहा तुहाढ्ढी सोहणी बणी जमात, दस इक ग्यारां ग्यारां दा एका एका इक्को नज़री आईआ। सारे मंगो सच्ची दात, मैं सच दयां समझाईआ। प्रभ तेरे रहीए साथ, सोहणा संग निभाईआ। सब दी पूरी करे आस, हरि वड्डा वड वड्याईआ। एहदे घर केहड़ा घाट, देदयां तोट रहे ना राईआ। घुम्यार कहे साडी खोटी ना होवे वाट, आउणा जाणा लेखे पाईआ। रोण वाला बच्चा कहे चम्यार दा फड़ के हाथ, मैनूं भात दे खवाईआ। जिस दी सुकयां टुकड़यां विच्चों बदली ज़ात, मेरी जात देवे वटाईआ। रविदास हस्स के किहा शाबाश, किडी सोहणी गल्ल सुणाईआ। आपणी सवाणी नूं मार आवाज़, नेड़े ल्या बुलाईआ। कोई है रख्या खाज, बच्चयां देवां वरताईआ। कहे मैं थोड़ी जही थल्लयों घरोड़ी रखी सांभ, खुरपीआं नाल लाहीआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साचा रंग वखाईआ। रविदास सवाणी लै के आई वस्त, अग्गे दिती टकाईआ। रविदास फड़ के हस्त, थोड़ी थोड़ी वरताईआ। खांदयां सार सारे हो गए मस्त, ख़ुशी विच नच्चण टप्पण ढोले गाईआ। छोटा बाला कहे मैनूं नज़री आया अर्श फर्श, मेरी सोहणी अक्ख खुल्हाईआ। रविदास ख़ुशी नाल मार थप्पड़ उह वेख पुरख अबिनाश, बैठा डेरा लाईआ। ओस आपणयां भाईआं दित्ता आख, इन्हां देवे समझाईआ । नाले तक्क के वल बाप, कहे बापू जी ओह बापू बेपरवाहीआ। तेरा मेरा प्यो पुत दा साक, मैं बाल तूं पिता जगत अख्वाईआ । पर ओहो जिहा ना जाणे जाप, जिस दे अन्दर नूर ज़रूर नज़री आईआ। मैं तैनूं रिहा आख, ओस दे लग्ग पाईआ। घुम्यार कहे की एह सच बात, जो कुछ मैनूं रिहा जणाईआ। अन्दरों आई इक आवाज़, सोहणी धुंन उपजाईआ। जो कुछ है सो एसे दे पास, देवणहार अख्वाईआ। घुम्यार आई कयास, की कुछ इस दी भेंट डाईआ। सारे हथ्थ मारया कुछ नहीं साथ, अन्दरे अन्दर शरमाईआ। फिर आ गई याद, खुरजी खोते उते टिकाईआ। जीहदे विच वस्त खास, मैं आपणी लई रखाईआ। हुण ओहो देवां दात, इस दी भेंट चढ़ाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। घुम्यार उठ के खुरजी रिहा फोल, ख़ुशीआं विच गाईआ। एहदे विच वस्त अनमोल, भेंटा देवां चढ़ाईआ। इक निक्की जही गुच्छी तमाकू दी जो सदा तोलां तोल, लीरां विच बंद कराईआ। चुप कीते होली जेही अग्गे रखी अडोल, प्रभ दी भेंट चढ़ाईआ। मूंहों कुछ ना सक्या बोल, कहि ना सके राईआ। नाले डरे नाले शरमाए किते रविदास ना लवे फोल,

❋

❋

की कुछ रिहा टिकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, आपणी खेल रचाईआ। छोटा बच्चा कहे बापू, की प्रभ नूं भेंट चढ़ाईआ। उह पुत्तर मैं उह दित्ता तमाकू, जो आपणे लई रखाईआ। सारे कहिण पता नहीं परमात्मा की आखू, गुस्से विच की सुणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवणहार वड्याईआ। तमाकू भेंट चढ़या, गठड़ी बंद रखाईआ। श्री भगवान हथ्थ फड़या, ख़ुशीआं नाल ओसे दी झोली पाईआ। तेरा कारज पूरा सरया, लैण देण दी लोड़ रही ना राईआ। जे घुमिआर कोई भाण्डा घड़या, मैनूं कच्चा देणा लिआईआ। उस विच पाणी रहे ठरया, ठंडा रूप बणाईआ। घुमिआर कहे मैं चक्क ते चाढ़्ह आवी विच धरया, अग्न भेंट चढ़ाईआ। जिस वेले घर जावां मुड़या, उसे वेले लै के आईआ। उधर चार कहार पंजवें यार फुरना फुरया, आपणी गल्ल सुणाईआ। घुमिआरा क्यों लालच विच जांदा रुढ़या, घड़े पिच्छे आपणा मुख भवाईआ। ओए एथे आ के ना रहीं नगुरया, सतिगुर कोलों कुछ मंग दात तेरी झोली देवे पाईआ। ओन्हे चिर नूं निक्का बाला पाउण डहि प्या डण्ड, उच्ची कूक कूक सुणाईआ। जिन्हां चिर मेरे मूँह विच पाए ना मिट्ठी खण्ड, चुटकी आपणे हथ्थ नाल फड़ाईआ। मैं रोणो नहीं होणा बंद, बापू चुप्प ना सके कराईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे वड्याईआ। बच्चा रोवे ज़ोरो ज़ोर, हौके लै लै रिहा सुणाईआ। सानूं भुक्ख्यां ना तोर, तेरे दर ते मंगण आईआ। तेरे बिनां नहीं कोई होर, सिर साडे हथ्थ टिकाईआ। सानूं इक्को तेरी लोड़, दूजी लोड़ ना कोई रखाईआ। पुरख अकाल पिता बापू साडे बापू दी बच्चयां संग बन्न आपणी डोर, सोहणा जोड़ जुड़ाईआ। विछोड़ा दे ना जावी छोड़, छोटे छोटे रहे कुरलाईआ। घुम्यार ने उत्तों लाह के आपणी दोहर, लाल पट्टी वाली प्रभ दी भेंट चढ़ाईआ। बच्चयां होर मचाया शोर, नैणां नीर वहाईआ। हौली जेही प्रभू उठ के आया कोल, फड़ बांहों गले लगाईआ। चुक्क के गोदी करे चोल्ह, हलारया नाल हिलाईआ। मैं सदा तुहाढ्ढे कोल, वसां हर घट थाईंआ। रविदास प्या बोल, एसे दी वड वड्याईआ। निक्का बच्चा खोते नूं कुट्टण लग्गा वांग ढोल, डग्गा हथ्थां नाल बणाईआ। गधा अग्गों प्या बोल, हींग हींग सुणाईआ। मेरा पर्दा दित्ता खोल्ह, मैनूं वी एहो नज़री आईआ। जेहड़ा तुहाढ्ढे वसे कोल, ओहो मेरा माहीआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवणहार वड्याईआ। ओधर वेख घुम्यार दी दोहर, पट्टी लाल नज़री आईआ। रविदास किहा कुछ मंग ला होर, देवणहार दया कमाईआ। फड़ के गठड़ी तमाकू वाली कैहन्दा अजे मैनूं एहो लोड़, बाकी आपे देवे जेहड़ी एहनूं भाईआ। बच्चे कहिण एहदे अग्गे केहड़ा ज़ोर, निमाणे हो के सीस झुकाईआ । साडा जे होवे सानूं जावे बौहड़, बौहड़ लए गल लाईआ। उधरों ब्राह्मण उठ के आया कोल, एह की रौला रहे पाईआ । लैण

❋

❋

देण वाली वस्त दोहां दे नहीं कोल, गल्लां नाल प्रचाईआ। आपणे कोलों कढ्ढ के थोड़े जेहे तिल थोड़े जहे चौल, कणक दाल आटे विच सतनाजा दित्ता बणाईआ। उते रख के तन्द मौल, चिटा लाल रंग वखाईआ। आ वेखो मैं जजमानां दे लुट्ट के लयांदे बोहल, घर मिशरानी कोल रखे टिकाईआ। थोड़े जहे तुहानूं वखावण लई रखे कोल, तुसीं वी मैनूं एसे तरां दयो चाईं चाईंआ। फिर आपणी गठड़ी वखाई फोल, गंडां इक्की विच्चों बाहर कढ्ढाईआ। जिहड़े बहुते जजमान अनभोल, ओहनां कोलों पगड़ीआं मंग के लिआईआ। इक होर पर्दा ल्या खोल्ह, जिस विच तक्कड़ी पसेरी रिहा टिकाईआ। जे माईआं बीबीआं मिलण तां ओहनां दे बच्चयां दे तोलां तोल, आटा दाणा ढाई गुणा पुआईआ। जे मेरे साहमणे कोठी दा बूहा देण खोल्ह, अगों वड्डा भण्डारा नज़री आईआ। फिर सत्त करां पूरे तोल, जे भारे होण जजमाना नूं चुक्कण नाल लिआईआ। नाले कहवां बैठे रहो अडोल, मैं तुहाढ्ढे गुड्डे रिहा बणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सोहणी रचन रचाईआ। सुण के बचन बोले चार कहार, पंजवां नाल रलाईआ। घुम्यार दा साडे नाल की विहार, रविदास दे समझाईआ। रविदास कहे एह खेल करे करतार, जो बच्चयां दए वड्याईआ। बच्चा कहे असीं भुक्ख्यां मंगी दात, आपणी झोली डाहीआ। ब्राह्मण कहे मैं मंगण नूं इक्को तकड़ा तुसीं मैनूं कहो शाबाश, तुसीं देवणहार जजमान, मंगण क्यों आईआ। तुसीं दस्सो तुसां किथे कटणी रात, मैं उथ्थे तुहाढ्ढे कोल आवां बणके पांधी राहीआ। जेहड़ी ख़ुशी नाल बख्शोगे दात, उसे नूं लै के तुहाढ्ढा जस गाईआ। बिनां ब्राह्मणां तुहाढ्ढी किसे ना पुछणी वात, बिनां सानूं दित्ता दान अग्गे हथ्थ कोई ना आईआ। असीं परोहत तुसीं जजमान, प्रभ ने बणत बणाईआ। तुहाढ्ढा दान ते साडा पीण खाण, दोहां नूं नज़री आईआ। तुसीं मैनूं करो प्रणाम, मैं भगवान नूं सीस निवाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, अगम्मी खेल रचाईआ। घुमिआर दी दोहर गई विछ, चारे कन्नीआं गई फलाईआ। मेरे उते बहिण सारे रिख, सोहणी संगत बणाईआ। श्री भगवान सब नूं पए दिस, इक्को रूप नज़री आईआ। विच्चों ब्राह्मण बाहर हो गया करके जिद, मेरी वक्खरी जग्हा क्यों नहीं रखाईआ। रविदास किहा एह धुर दी बिध, बिध दाता रिहा बणाईआ। श्री भगवान किहा रविदास कुछ लेख लिख, जो मैं दयां समझाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। छोटे बाले किहा प्रभू लग्गा की लखाउण, केहड़ी कलम चलाईआ। कि बच्चयां वांग सानूं लग्गा पर्चाउण, थोड़ी थोड़ी वस्त झोली पाईआ। जिन्हां चिर रविदास ना आवे समझाउण, साडी समझ समझ नाल रलाईआ। असां कोई अक्खर नहीं देणां पाउण, कलम देणी ना चलण नाल सिआईआ। मार दुहथ्थड़ां लग्गा रोण अक्खां विच घसुन्न रखाईआ। सिर दे वालां लग्गा खोहण, सोहणा दु:ख बणाईआ। मार टक्करां

❋

❋

छुरी लग्गा वखाउण, आपणा आप मिटाईआ। धरती उते लेट के लम्मा पै के लग्गा सौण, मैं आपणा आप देवां तजाईआ। असीं आए प्रभू मनाउण, इस सानूं दित्ता ना कोई समझाईआ। कहारो की सानूं ल्याए खवाउण, खादा पीता नज़र कुछ ना आईआ । अग्गों ब्राह्मण उठके आया पिच्छे हटाउण, ऐवें रौला ना पाउ भाईआ। घुम्यार नूं गुस्सा चढ़या उन मुकी मारी धौण, परां दित्ता हटाईआ। मैं बच्चयां रोंदयां नूं आया हसाउण, सो भुक्खे रहे कुरलाईआ। एहदे कोलों आया कुछ दवाउण, खाली झोली देवां भराईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा दए लिखाईआ। दूहरी दोहर हेठां पई गई थक्क, हौली जही सुणाईआ। मेरे भार बहुता आया लक्क, हौला दयो कराईआ। मूधी पई दा रगड़या गया नक्क, मस्तक दर्द मन्नाईआ। मैनूं कुछ ते दयो मेरा हक़, तुहाढ्ढी सोहणी सेव कमाईआ। ओधरो ब्राह्मण बोलया झट्ट, जे औखी आ के मेरी भेंट दयो चढ़ाईआ। मैं लै के होवा पत, ब्राह्मणी हथ्थ फड़ाईआ। फेर आवां नट्ठ, आपणा पन्ध मुकाईआ। आ के घुम्यार दा गावां जस, जिस दूहरी दोहर तैनूं दान कराईआ। गुस्सा गिला देवां छड्ड, जेहड़ी धौल सिर लगाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साचा राह चलाईआ। सुणके ब्राह्मण बात, चौथा कहार रिहा सुणाईआ । तैनूं केहड़ी केहड़ी दईए सौगात, तेरी आसा पूरी नज़र नहीं आईआ। जे कुछ मंगणां एस प्रभू कोलों मंग दात, तेरी तृखा दए बुझाईआ। ब्राह्मण मिल गया एस जमात, आपणा आप गंवाईआ। ब्राह्मण अन्दरो थोड़ी जही होई खाहश, आप आपणा ध्यान लगाईआ। जे पता लग्ग जाए मेरी ज़ात, ब्राह्मण शूद्रां विच डेरा लाईआ। साडी कुल हो जाए नास, अगाड़ी झोली दान कोई ना पाईआ। मेरी मिशराणी घर बैठी किस तरह करू राज, खाणा पीणा सोहणा बणाईआ। एथों चुप करके चल्लीए भाज, आपणा पल्लू छडाईआ। पिउँ दादे दा क्यों छड्डीए रवाज, खाणा पीणा एह रंग हथ्थ ना आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा सच्चा वर, सच दए वड्याईआ। रविदास सब कुछ रिहा सुणदा, आपणे अन्दर ध्यान लगाईआ। वेखो खेल अगम्मी धुर दा, धुर दी धार वड्याईआ। वेखो जोड़ किवें जुड़दा, पंजां होवे कुड़माईआ । ब्राह्मण कदे आवे कदे मुड़दा, सलाह विचो विच रखाईआ। कदे जीउदा कदे मुर्दा, अपणा रूप वटाईआ। इक फुरनां फुरया हिरदा, एहदे विच्चों अवाज़ सुणाईआ। जिस नूं लभ्भदा फिरदा चिर दा, चिरी विछुंना नेड़े आईआ। वेख कहारां गेड़ा गिढ़दा, रविदास चम्यारे दए वड्याईआ। घुम्यार किधरों आया फिरदा फिरदा, चौहां बच्चयां नाल मिलाईआ । सच दवारे घेरा घिरदा, सोहणा जोड़ जुड़ाईआ। वेखो अगम्मी गेड़ा गिढ़दा, गेड़े विच रखाईआ। केहड़ा लेखा अग्गे छिड़दा, छेकड़ अजे हथ्थ ना आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा सच्चा वर, सभना रिहा समझाईआ ।

❋

❋

साहिब सतिगुर कर प्यार, रविदास रिहा सुणाईआ। पहलों सद्द चार कहार, पंजवां हौली जही नाल मिलाईआ। उनां देवां जगत हुदार, सिर आपणा हथ्थ टिकाईआ। टुक्कड़यां विच्चों जे टुक्कड़ा दित्ता खवाल, भात भली भूत नज़री आईआ। उन्हां सिर ते दे रुमाल, सोहणा पर्दा पाईआ। मंगी मंग दे के दान, धुर दी आस पुचाईआ। तेरा संग नाल महान, देवां जोड़ जुड़ाईआ। बेशक बदल देवां ज़िमी असमान, भगत भगवन्त लेखा सके ना कोई बदलाईआ। मेरी तेरे नाल जबान, एहनां नाल रखाईआ। पंजां नूं जामा मिले महान, मानस विच्चों मानस रूप वटाईआ। चिन्ह बदले निशान, पुरख पुरुष नारी नर नरायण दरसाईआ। अगला लेखा फेर दस्से आण, लहिणा मात चुकाईआ। रविदास चरण कँवल कर निमस्कार, दोवे जोड़ सीस झुकाईआ। तेरीआं तू ही जाणें करतार, करते तेरे हथ्थ वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साचा घर वसाईआ। रविदास घुमिआर सद्द, जिस दोहर भेंट चढ़ाईआ। अन्दर लँघे हद्द, आपणा चरण टिकाईआ। उहदे नाल बच्चे आवण भज्ज, सोहणा बंस सुहाईआ। मैं रखा उन्हां लज, सिर आपणा हथ्थ टिकाईआ। उन्हे चिर नूं निक्के बाले किहा गज्ज, ज़ोर ज़ोर नाल चिलाईआ। चरण फड़ के मुख चुक्क के अक्ख खोल्ह के कहे दरस कर लैण दे रज्ज, अज्ज वेला भुक्ख्यां हथ्थ आईआ। बाकी सारे बच्चे पए नच्च, घट्टा पैरां नाल उडाईआ। उन्हां दे हिरदे वसया सच्च, सच सरूप वेख ख़ुशी मनाईआ। प्रभू असीं गुनाह तों जाईए बच, छोटे हुंदयां मंग मंगाईआ। तेरे प्रेम विच रंगी जाए रत्त, रत्ती रत्त सुकाईआ। छोटे बच्चे प्रभ दा फड़के हथ्थ, चुंम्यां चाईं चाईंआ। चुम्मण नाल गया ढट्ठ, आपणी होश गया भुलाईआ। घुम्यार बच्चे दे सिर ते हथ्थ ल्या रख, हौली हौली हलाईआ। उह वी होया बेवस, सिर तों पगड़ी लाहीआ। मूँह दे भार डिगा झट्ट, आपणी होश भुलाईआ। बोझे विच्चों डिग पई तमाकू वाली गट्ठ, कतरा कतरा धरनी वंड वंडाईआ। बेहोशी विच मारे हथ्थ, एधर ओधर भुआईआ। भाउदयां भाउदयां प्रभ चरणां ते गया लग्ग, सोहणी ख़ुशी मन्नाईआ। उसे वेले खुल्ह गई अक्ख, निरगुण नज़री आईआ। जोड़ के किहा हथ्थ, तेरे हथ्थ वड्याईआ। जे मेरा बच्चा जाए बच, जो तेरी भेंट चढ़ाईआ। मेरा इस दे उते नहीं हक़, दर तेरे सेव कमाईआ। श्री भगवान किहा हस्स, एह मुढ तों आदत मेरी चली आईआ। जो मेरा मैं उहदे हो जां वस, वारता आपणे नाल रखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सोहणी खेल रचाईआ। वेख खेल ब्राह्मण सोचे, अन्दरे अन्दर ध्यान लगाईआ। मेरे खाली होए बोझे, भेंट नज़र कोई ना आईआ। घुम्यार कदों हिक़े खोते, डेरा अगले पिण्ड लगाईआ। ब्राह्मण इस दे कोलों हेरा फेरी नाल सब कुछ बोचे, खाली हथ्थ दए कराईआ। अमृत वेले उठ के धोती बन्न्हे वांग लंगोटे, चोरी भज्जे वाहो दाहीआ। एहो जहे घुम्यार बहुते,

❋

❋

मैं लुट्टे राह जांदे राहीआ। जे होर कुछ ना दिऊ एहदी पैरीं जोड़ा दिसे खोसे, अगों नोक उठाईआ । जिस दी लम्बाई चौदां उंगलां दो पोटे, अक्खां नाल तकाईआ। उत्तों कढ्ढी धार नाल तिले सच्चे गोटे, सोहणा रंग वखाईआ । जे वड्डी होऊ विच्चों कर लऊँ दो टोटे, बगल विच टिकाईआ। एहदा तिला साभ के रखूं उस कोठे, जिस कोठे विच बहुता धन्न रखाईआ। जिस वेले मेरे जम्मणगे पोते, एह वढ्ढयां पैरां निक्के पैर देवां बणाईआ। जे पोतयां पहलों जम्मण दोहते, उन्हां दी भेंट चढ़ाईआ। रविदास ओसे वेले सोचे, अन्तर ध्यान लगाईआ। उस दी पिठ हौली जही ठोके, ब्राह्मण नूं समझाईआ । किसे कम्म नहीं आउणे कोठे, किधर ध्यान लगाईआ। ब्राह्मणा तेरे घर पुत ना पोते, परमेश्वर बैठयां एहो नीत रखाईआ । तूं मंग मेरे प्राण रहिण सौखे, दु:ख दर्द ना लागे राईआ। एहो जहे कदी नहीं मिलदे मौके, मिले मेल बेपरवाहीआ। लख चुरासी गई सौं के, नार कन्त सेज हंढ्ढाईआ। मुड़ के कोई नहीं आया भउ के, मानस मानस विच्चों रूप वखाईआ। गुर अवतार पीर पैगम्बर गए गौं के, फेर फेरा कोई ना पाईआ। ब्राह्मण पिच्छा वेख्या भौं के, आपणा मुख भुआईआ। इक्को वार अन्दरों निकले हौके, हौकयां नाल कूड़ी क्रिया बाहर कढ्ढाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र उठाईआ। कूड़ी वासना निकली गंदी, आपणा गई तजाईआ। ब्राह्मण मंग इक मंगी, रविदास नाल मिलाईआ । मेरी टुट्टी देणी गंढ्ढी, धागा डोर तेरी हथ्थीं नज़री आईआ। रविदास कहे मैं रम्बी तिक्खी चण्डी, उच्चे नीचे सारे पध्धर देवां कराईआ। आर कहे मेरे अगे निक्की जही कुण्डी, फड़के तन्द धागा डोर खिचके बाहर लिआईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। सुण के बचन ब्राह्मण खुल्ही अक्ख, अक्खां लईआं बदलाईआ। मैनूं की चम्यार दित्ता दस्स, दस्सदयां सुरत बदलाईआ। मेरे कुछ नहीं रह गया वस, ब्राह्मणी याद ना कोई सताईआ। हुण मैं किसे वस्त नूं लाउणा नहीं हथ्थ, जजमानां घर मंगण ना जाईआ। प्रभ दी चरणी गया ढट्ठ, सीस जगदीश झुकाईआ। पत मेरी लैणी रख, साहिब मेरे गुसांईआ। उधरों चौथा कहार प्या हस्स, ख़ुशी नाल सुणाईआ। प्रभू एह बड़ा ठग्ग, साडे पैसे लुट्ट के आपणे गंढ्ढ बन्नाईआ। ब्राह्मण कहे मैं फिर डरदे इन्हां अग्गे दित्ते रख, भरोसा दित्ता कराईआ। एहनां भुक्ख्यां फिर मेरे अग्गे दित्ते सट्ट, ख़ुशीआं नाल फड़ाईआ। मैं ब्राह्मणी दी घड़ा के आया नथ्थ, तिन्न बलाक, रखाईआ । उह गाउँदी सदा जस, सोहणी ख़ुशी मनाईआ। मेरे प्रभू वेख खाली हथ्थ, मैं एधरों ल्या एधर दित्ता भेंट चढ़ाईआ। अग्गे वासते कीती बस्स, तेरे अग्गे वास्ता पाईआ। मेरे सिर ते रखीं हथ्थ, देवीं सच सरनाईआ। रविदास किहा हस्स, नौ दवारे वासना दिती तजाईआ। छोटा बच्चा बोलया झट्ट, हौली जही समझाईआ। अजे थोड़ी जही खुल्ही अक्ख, साफ सुथरी

❋

❋

नज़र ना आईआ। एह चाहुंदा सारयां नालों बहुता मैनूं मिले हक़, मेरी फेर होवे वड्याईआ। इस दा कढ्ढणा चाहीए शक़, पुरख अकाल अग्गे उहला रहिण कोई ना पाईआ। श्री भगवान ख़ुशी नाल किहा हस्स, बच्चा तेरी वड वड्याईआ। इस शक़ विच नौ जन्म देवां रख, मानस मानस रूप वटाईआ। अग्गे करके पूरा हक़, लेखा लेखे लाईआ। रविदास प्रभ नूं किहा झट्ट, एनी बड़ी सजाईआ। मेरे संग एहनूं लवीं रख, सोहणा जोड़ जुड़ाईआ। ब्राह्मण किहा कंगण पिच्छे मैं गया नट्ठ, आपणा मुख छुपाईआ। वेखो रविदास ने फेर वी दित्ता छड्ड, सिफारिश कर के मैनूं रिहा तराईआ। हुण मैं वी नहीं होणां अड्ड, सोहणा संग निभाईआ। उधरों वड्डी पग्ग वाला घुम्यार बोलया झट्ट, इक वार सुणाईआ। कुछ सानूं वी दे हक़, चढ़के खोतयां उते मंगण आईआ। निक्का बच्चा फड़के मूँह खोलया झट्ट, आंदा प्रभू एहदे विच सब कुछ दे टिकाईआ। श्री भगवान इक चौलां दा दाणा विच दित्ता रख, सिर ते हथ्थ टिकाईआ। कलयुग अन्तिम लवां लभ्भ, आपणा भेव चुकाईआ। पिछला नाता तोड़ के हद्द, अगला जोड़ जुड़ाईआ। भाग लगा इक्को यद, इक्को बंस सुहाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। रविदास किहा सुण घुम्यार, गुथ्थी तेरी रहिण कोई ना पाईआ। तैनूं ल्याए चार कहार, पंजवां नाल मिलाईआ। तुसीं पंजे खोतयां ते अस्वार, नट्ठे वाहो दाहीआ। बच्चे कीती गिरयाजार, भुक्ख रही सताईआ। चौथे आया इक प्यार, सभनां नूं समझाईआ। थोड़ा थोड़ा एहनां दईए खवाल, जो रुमाल विच बंधाईआ । उस खादयां मिल्या जमाल, नूर ज़रूर रुशनाईआ। तुसीं आए घर सच्ची धर्मसाल, धर्म दवारा सोभा पाईआ। वेख इक तूं चार लाल, पिउँ पुत पंजे इक्को रंग समाईआ। छोटा बच्चा फेर करे कमाल, आपणी गल्ल सुणाईआ। साडा पिउँ खोते वाह के करे वणज व्यपार, जिणस घरो घरी खरीद लिआईआ। हुण असीं तक्कया ते इक्को बणाउणा दलाल, सौदा इके घरों दए बंधाईआ। नाले भुक्ख्यां पुछे हाल, दुखियां दु:ख गंवाईआ। जे किते संसार विच पै जाए काल, सानूं तोट रहे ना राईआ। जेहड़ा इक दाणा दए खवाल, बिन खादयां तृप्त कराईआ। एहो जिहा सोदा किते नहीं मिलणा माल, नाले बिन पैस्सयां टक्या वरताईआ। जिन्ना चिर ना मन्ने सवाल, घर मुड़ कोई ना जाईआ। रविदास किहा सुण बाल, प्रभ देवणहार वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे खेल बेपरवाहीआ। बाल कहे मैं नहीं मन्नणा, पक्की जिद रखाईआ। जे सानूं खाली घल्लणा, फेर असीं एथे बहि के झट्ट लँघाईआ। तेरे नाल लाहीए ढोरां खल्लणा, जुतीआं सीण दी जाच देणी सिखाईआ। सच दवारा इक्को मल्लणा, बेशक सानूं मलेश कहे लोकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवे माण वड्याईआ। श्री भगवान सुण के किहा रविदास, एहनां पूरी आस कराईआ। आह

❋

❋

लै वस्त खास, एहनां दे खवाईआ। कोई ना होवे निराश, धीरज धीर दवाईआ। जे मंगदे मेरा साथ, मैं देवां साथ निभाईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सोहणी धार चलाईआ। रविदास फड़या इक भोरा, आपणे हथ्थ रखाईआ । श्री भगवान किहा एह अजे थोड़ा, इक वेरां होर दूजा हथ्थ लगाईआ। बच्चा रो के पावण लग्गा शोर, पहलों मेरी झोली भराईआ । रविदास ख़ुशी नाल थोड़ा जिहा विच दित्ता भोर, पहला हिस्सा वरताईआ। फेर दूजे दी पई लोड़, उह वी विच रखाईआ । एसे तर्हां पंजां नूं वरताया जिंनी लोड़, झोली सब भराईआ। जिस वेले दोवें उगलीआं दितीआं खोल्ह, आपणे हथ्थ वखाईआ । श्री भगवान किहा बोल, रविदास दा प्रशादा दो दो जन्म दवाईआ। पहलां जन्म दस्सां अनमोल, छोटा बच्चा लालो रूप वटाईआ । नानक तोले तोल, तक्कड़ी हथ्थ उठाईआ। एह चारे आंढी गवाढी बण के वसण कोल, सोहणा संग निभाईआ। नानक करके जाए घोल, इक इकरार रखाईआ। कलयुग अन्तिम श्री भगवान तुहाढ्ढे आवे कोल, दूर दुराडा पन्ध मुकाईआ। साचा नाता देवे जोड़, पिता पुत पंजे जणे भाई भाई बणाईआ। भैणां भाईआं दी प्रभ नूं लोड़ा, विच्चों लालो मुख रखाईआ। एह सुण के चार कहार ते पंजवें मित्र दित्ता ज़ोर, रविदास फड़के रहे हिलाईआ। की प्रभ नूं साडी नहीं लोड़, जे आवे ते क्यों ना संग लिआईआ। फेर बच्चे किहा तुसीं सारे रौला पाओ होर, रो रो के लओ मनाईआ। मैं वी एसे करके पाया शोर, शोर विच्चों एहदी रहमत नज़री आईआ। पुरख अकाल किहा सारे रहो अडोल, धीरज धरवास बंधाईआ। मैं तुहाढ्ढे हिसे दा सांभ के रख्या इक चौल, दाणा दाणे विच्चों बचाईआ। सारे अकट्ठे करके रखां आपणे कोल, विछोड़ा पन्ध मुकाईआ। नाल ब्राह्मण रखां चोर, ठग्गां विच्चों ठग्ग दयां तराईआ। प्रीती रविदासे नाल जोड़, सोहणी बणत बणाईआ। चार कहारां कोलों जो पैसे लए बटोर, आपणी गंढ्ढ टिकाईआ। ओस वेले मैनूं पवे ओहनां दी लोड़, ओह रकम तुहाढ्ढे साम्हणे मंग मंगाईआ। बेशक मिशराणी सूमणी हो के लए जोड़, आपणे घर टिकाईआ। जे ना देवे उहदे नक्क नथ्थ सुहाग दी टुट्ट जाए डोर, ब्राह्मण लोकमात नज़र ना आईआ। किसे कम्म नहीं औणे बलाक बोर, तिन्नां लोकां मिले ना ढोईआ। सारया किहा प्रभ जे तूं जाएं बौहड़, बौहड़ी बौहड़ी सारे रहे सुणाईआ। सानूं किसे दी नहीं लोड़, घर बार सारे दित्ते तजाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सोहणी बणत बणाईआ। श्री भगवान कहे मैं दयावान, दया विच समाईआ। रविदास दे टुक्कड़े सुक्के कर परवान, लहिज फहिज भक्ख भोज रूप वटाईआ। एहो जिहा किसे नहीं मिल्या पकवान, खा खा गई जगत लोकाईआ। जिस विच्चों तुहाढ्ढे जोगा रख ल्या दान, आपणे कोल छुपाईआ। कहारो जेहड़े तुहाढ्ढे पैसे ठग्ग के गया बेईमान, मेरे साम्हणे ठग्गी कमाईआ। रविदास नाल ना साबत रिहा ईमान, सिदक दित्ता

❋

❋

तुड़ाईआ। एह लेखा कदी ना छड्डा विच जहान, जामन हो के पूर कराईआ। ओस वेले रविदास किहा श्री भगवान, दोए जोड़ सीस निवाईआ। जे कुछ लेखा है मै वी इस ब्राह्मण ठगणे नूं देवां दान, टका टका बचया सवा एहदी भेंट चढ़ाईआ। पारब्रह्म कहे एहदे वल मेरा ध्यान, सद वेखां थाउँ थाईंआ। लहिणा देणा चुकावां आण, पिछला लेखा मात चुकाईआ। ओने चिर नूं घुम्यार उठया बलवान, पगढ़ू वाला रिहा सुणाईआ । मैं पहलो लैणा तैथो ब्यान, प्रभ साचे सच दे सुणाईआ। दूजे जन्म विच किथे मिलें आण, कवण धाम सुहाईआ। पंजां किवें करे परवान, प्यो पुत्त समझ किसे ना आईआ। भाईआं नाल भाई मात शिकम विच कट्ठे करें आण, गर्भ निवास रखाईआ। रविदास किहा एह मेरा मेहरवान, महिबूब वड गोसाईआ। घुम्यार पिच्छे आया ध्यान, हथ्थ जेब विच टिकाईआ। तमाकू वाली गठड़ी दा ना मिल्या निशान, हौके लै के रिहा सुणाईआ। मेरी एहदे विच जान, लभ्भो मैनूं हथ्थ किसे ना आईआ। छोटा बच्चा कहे बापू किडा निधान, निक्की जही गल्ल पिच्छे रौली रिहा पाईआ । अग्गों गुस्से नाल किहा चल्ल मेरे शैतान, तैनूं इस दी समझ जरा ना आईआ। जिस वेले खा पी के एहदा सूटा लावां धूआं उडे असमान, फुनकारा इक्को वार लगाईआ। गुड़ गुड़ करके खेल करे महान, मेरा दिल प्रचाईआ। थक्कयां टुट्टयां दी लाह देवे थकान, सोहणा सुख वखाईआ। जे कोई घर विच्चों साथी करे ना बोल चाल, एहनूं अड्ड लै के बहि के एहदे नाल आपणा झट्ट लँघाईआ। जीवण बण जाए साथी, साथीआं विच्चों साथी एहो नज़री आाईआ। इस तमाकू पिच्छे आपणी दोहर थल्ले दिती विछा भगवान, सारयां नूं उते बहाईआ। तुसीं मैनूं सारे एह मंग दयो निक्का जेहा दान, जे जम्मां मेरे नाल गठड़ी देवे बंधाईआ। मेरे एसे विच प्राण, प्राणां विच्चों एहो नज़री आईआ। जे घुम्यार नूं तारे भगवान, भगवान फिर ना लए तराईआ। एह वेख खेल महान, चार कहार ख़ुशीआं रहे मनाईआ। पंजवां बोले नाल जबान, सुणो कन्न लाईआ। अज्ज सारे इक्को पक्का करो ईमान, हथ्थ नाल हथ्थ लओ मिलाईआ। इक दूजे दी बण जाओ जान, नाता तुट कदे ना जाईआ। जिहड़ा पंडत साथों लैदा रिहा दान, एहदे वल तक्को सारे ध्यान लगाईआ। फिर शरारत करे ना बण शैतान, धोखा साडे नाल रखाईआ। अग्गों ख़ुशी हो के किहा श्री भगवान, बच्चयो फिकर करो ना राईआ। तुहाढ्ढा दित्ता आपे देवे आण, अमानत एहदे कोल टिकाईआ। करां खेल महान, अभेव अभेद खुल्हाईआ । बण के वाली दो जहान, दोहां लेख चुकाईआ। पहलों सारयां नूं रविदास दा खवा पकवान, तृष्ना तृप्त कराईआ। फेर ब्राह्मण कोलों रख्या लवे दान, धुर दी मंग मंगाईआ। ब्राह्मण हो के कहे हैरान, चंगा लम्मा झंझट पाईआ। पता नहीं फेर मिशराणी शायद होवे मेरे नाल, के नालों नज़र कोए ना आईआ। रविदास किहा एह ना कर ख्याल, दलील दलील ना कोई रखाईआ।

❋

❋

जेहड़ी नक्क नथ्थ पा के सुहागण बण गई रकान, कच्चा तन्द डोर पा के कन्न नाल लमकाईआ। उस दा खहिड़ा छुट्टा ना मेरा विच जहान, सोहणी जोड़ी जोड़ जुड़ाईआ। उह तेरे पिच्छे करे दुकान, पिछला घाटा पूर कराईआ। चालीआं विच्चों वीह परवान, वीह निशान सोहणा रंग रंगाईआ। चालीआं पैस्सयां नाल चालीआं वाली चलदी रहे दुकान, चाली चालीआं विच्चों लेखे पाईआ। बीस चाली इक फ़रमाण, इक तों दो नज़री आईआ। लहिणा अज्ज मुक्के जहान, बाकी फेर रहे ना राईआ। संगी साथी सारे मिल के खाण, ख़ुशीआं रंग वखाईआ। रविदास किहा श्री भगवान, तेरी बेपरवाहीआ। की एहदा पक्कू पकवान, किस तरह वंड वंडाईआ। शहिनशाह कहे मैथों वड्डा किसे दा नहीं पीण खाण, देवण वाला नज़र कोई ना आईआ। जिस उते होवां मेहरवान, मेहर नज़र दयां टिकाईआ। सो मेरयां भगतां सेवा करे महान, भेंटा कड़ाह प्रशादि चढ़ाईआ। जिस प्रशादि विच्चों प्रशादी मिले आण, ब्रह्म ब्रह्मादी खोज खुजाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। सुण के बचन सुहञ्जणा वेला, घुम्यार लए अंगड़ाईआ। जगत जहानो हो के वेहला, शब्दी फेरा पाईआ । मैं कुछ आपणे बंस नूं कहिणा, कहि के देवां समझाईआ। जिस दे पिच्छे तुहानूं मिल्या लहिणा, प्रभ दर मिली वड्याईआ । मेरी दोहर दा विछोणा किसे नहीं रहिणा, सच सच्च दयां जणाईआ। जिस उते श्री भगवान बहिणा, सोहणा आसण लाईआ । जे मैं नहीं रिहा होर किसे वी नहीं रहिणा, सब ने आउणा वाहो दाहीआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवण वाला वड्याईआ। घुम्यार कहे मैं आया घुंमदा, सोहणा चक्र लगाईआ। मैनूं याद आया लेखा पिछला गुण दा, जो मेहरवान दया कमाईआ । मेरे बंस विच्चों किशन सिँघ वकील सिँघ अछर सिँघ जे होवे सुणदा, वढ्ढयां छोटयाँ नाल रलाईआ। वेखो कीमत चुकावे मुल दा, अनमुल्ल वस्त वरताईआ। जे मैं वड्डा ना हुन्दा इस कुल दा, रविदास चम्यार ना देदां गवाहीआ। पंजां दा परिवार ना एनां फुलदा, फुलवाड़ी विच माली कदे ना आईआ। ग़रीबां पिच्छे गहर गम्भीर कदे ना रुलदा, सचखण्ड दुआर तजाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। किशन सिँघ रख याद, फेर दयां समझाईआ। जिस वेले प्रभू दे आखे मैनूं मारी सी आवाज़, आपणा ज़ोर लगाईआ। प्रभ ने उसे वेले मेरा खोल्ह दित्ता राज़, रविदास वेले दा चेता दित्ता कराईआ। एह कोई कम्म खास, जिस दे पिच्छे फिरे बेपरवाहीआ । उह दूजे जन्म दी दूजी मारे आवाज़, पिछला लेख मुकाईआ। आपणे सिरो लाह के ताज, गुरसिखां सिर पहनाईआ। मैं इक्को मंग मंगां बण मुहताज, सब परिवार अग्गे झोली डाहीआ। जिस रखी साडी लाज, ओस दा संग लैणा रखाईआ। मैं सच दस्सां बात, तुहानूं दयां समझाईआ। जिस वेले तेई माघ दी आई रात, घड़ी

❋

❋

अठ दस वजाईआ। हौली हौली चल्ल के आया मेरे पास, बैठ सरहाणे ख़ुशी मनाईआ। तिन्न वार बैटरी नाल मार के लाट, मेरी ललाट विच कीती रुशनाईआ । मेरीआं अक्खां वल अक्खां नाल झाक, आखर आपणा रंग वखाईआ। जिस वेले मैनूं पुच्छे वात, हौली जेही तिन्न वार हौली जेही ऊँह कर सुणाईआ। ओसे वेले मेरे लई जा के घलया सोहणा राथ, घोड़ा वड्डा दए वखाईआ। क्यों, मेरी घोड़ी ते चढ़या मार पलाक, ओस दे बदले मैनूं दित्ता चढ़ाईआ। नाले करके पूरा वाक, आपणा खेल वखाईआ। मैनूं जाण लग्गे नूं चेता आया तमाकू नहीं साथ, हथ्थ डब्ब उते टिकाईआ। ओने चिर नूं मेरे निकल गए सास, साथ बणया बेपरवाहीआ। अग्गे वेख्या खेल तमाश, सोहणा रंग नज़री आईआ। नच्चण कुद्दण टप्पण परीआं करन नाच, मैं वेखां अद्धविचकार बैठा चाईं चाईंआ । ओने चिर नूं प्रभ ने विच्चों समझ ल्या राज़, मोहणी रूप हो के मोहणीआं विच लुभाईआ। छोटे बच्चे पिछले जन्म दे लालो दूजे जन्म दे किशन सिँघ नूं सुणाई आवाज़, सुरती सुरत विच्चों बदलाईआ। हरिसंगत विच सद्द के रख चरणां पास, मस्तक धूढ़ी टिक्का दित्ता लाईआ। पिठ ते रख के हाथ, ठोकर ठोक ठोक दित्ता समझाईआ। हुण चढ़ जा उते अकाश, प्रकाश विच समाईआ। मैं किहा मैनूं फिर वी करेंगा याद, आपणे कोल बहाईआ। उस वेले कहिणा प्या तेरा देवां साथ, सोहणा संग निभाईआ। जे सच पुच्छो जिहड़ी इस ने रात खादी भात, ओस विच्चों थोड़ा जेहा हिस्सा सानूं दित्ता पुचाईआ। असीं चलदे रहे सारी रात, ख़ुशीआं पन्ध मुकाईआ। मेरे नाल वेखो गुरमुख गुरसिख सारे ओथों आई बण जमात, सोहणा जोड़ जुड़ाईआ । एहनां सारयां दी ख्वाहिश, रज्ज ब्राह्मण दा भोजन खाईआ। जे घर दे पुच्छण साडी वात, असीं खेल वेखीए चाईं चाईंआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साचा खेल रिहा खलाईआ। घुम्यार कहे मैनूं तेरी तांघ, तेरा ध्यान लगाईआ। जे कोई मैनूं रोके मैं फड़ लवां डांग, चौधरी सारयां नूं दए डराईआ। मेरी पैंदी सी कदे धांग, जोड़यां सिर हिलाईआ। कदे देदां सा कुकड़ बण के बांग, सन्तां सुत्यां देवां उठाईआ। जे अज सवांगी बण के रचया स्वांग, सोहणा वेस वटाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सद देवणहार वड्याईआ। ओधर ब्राह्मण रिहा सोच, अन्दरे अन्दर ध्यान लगाईआ। अग्गे वस्त खाण पीण दी मौज, हुण वारी देण दी आईआ। मैं किथों खोज्या खोज, पिछला चेता रिहा कराईआ। पर्दा लाह के गोझ, मेरी करनी रिहा समझाईआ। अज्ज मैनूं किसे नहीं देणी मोख, मेरे पल्ले खाली देण कराईआ। फिर ब्राह्मणी दी टिकाणे आऊ होश, नथ्थ वेच के घाटा पूर कराईआ। की कहिणगे लोक, दोवें होए शुदाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। सुण के बचन उठे पंज, चार कहार पंजवां मित्र नज़री आईआ। सानूं ब्राह्मण उते अजे रंज, गुस्सा अजे निकल ना जाईआ।

❋

❋

जी करदा पहलों एहदा भंनीए गंज, ठोकर सीस लगाईआ। चौथा कहे उह साडी तत विच्चों कढ्ढो लम्बे लम्बे वञ्झ, मै वी मोटा ताजा नज़री आईआ। वेखो फिर किवें खोल्हदा गंढ्ढ, बाकी बचे वी नाल रखाईआ। सानूं फिर पऊगी ठंड, जिस वेले कहे छड्डो मेरे भाईआ। मैं मुड़के नहीं करदा पखण्ड, पखण्डी रूप ना कोई वटाईआ। नाले रोवे नाले पावे डण्ड, हौके लै सुणाईआ। दूजा कहे जे इस नूं आवे खंघ, एहदी संघी दयो दबाईआ। तीजा कहे जे साडे साम्हणे बहे उते पलँघ, एहनूं थल्ले देओ लाहीआ। चौथा कहे जे भुल्ल जाए मन्न, बख्शश दयो कराईआ। पंजवां कहे चोर कदी ना छड्डो फड़या संन, मुलजम लओ बणाईआ। जिन्ना चिर कढ्ढ के ना देवे जन्म दा लुट्टया धन, प्रभ अग्गे डेरा लाईआ। ओनां चिर एहदे पकड़े छड्डो ना कन्न, हौली हौली दयो हिलाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा दए मुकाईआ। ब्राह्मण कहे मैनूं पैंदी दिसदी बिपता, सज्जण नज़र कोई ना आईआ। ओस वेले पता नहीं इस केहड़े वेले कीती लिख्ता, रविदास दित्ता समझाईआ। मेरा रूप बणाया सिख दा, मेरा गुनाह रिहा ना राईआ। तेई माघ मैनूं भात उते नहीं दिस्सया पिसता, मेरा मन फेर ललचाईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा लेखे विच्चों कढ्ढाईआ। एधरों घुम्यार फड़ के सोटा, डण्डा बेरी रिहा उठाईआ। ढाई गज दुपट्टे दा बन्न लगोटा, सांभ सूत लक्क रखाईआ। ब्राह्मण रहिण नहीं देणा खोटा, खोटी मति कढ्ढाईआ । मैं वेखके आया उपर चौदां लोका, जिस घर वसे बेपरवाहीआ। ओहनूं मिलणा नहीं सौखा, लभ्भया हथ्थ किसे ना आईआ । जे ओस वेले तेई माघ पकवान वाला हथ्थ औदा खौंचा, मैं पंडत दे सिर विच मारना सी चाईं चाईंआ। फेर मैनूं पता लग्गा उहदा प्रभ दे हथ्थ पौचा, हथ्थ नाल हथ्थ मिलाईआ। मैं मुड़ आया जा के कोल चौका, आपणा मुख भवाईआ। जे ब्राह्मण मर गया मैनूं ब्राह्मणी ना कहे औता, औतर जाए मेरा घर दित्ता डुबाईआ। जे वेख्या मेरा परिवार बहुता, वड्डा घराना नज़री आईआ । मैं एसे करके फेर देण आया होका, सब नूं रिहा सुणाईआ। जे आखो भगवान कोलों तुहाढ्ढे घर लुआ दया टोका, पट्ठे दयां कुतराईआ। जे माढ़ा दिसे कोठा, नवां दयां बणवाईआ। जे कोई कपड़ा नहीं सूसा, सोहणे वस्त्र दयां सवाईआ। इक दु:ख तुसां मेरा हुक्का रोका, इस हुक्के पिच्छे तुहानूं मिली वड्याईआ। मेरे यार कोल तमाकू बहुता, वेख वेख के ख़ुशी मनाईआ। ओह मैनूं होण नहीं देदा औखा, औख्यां सौख्यां कर वखाईआ। बच्चयां नालों लाड करे बहुता, मेहर नज़र उठाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा साचा वर, मैनूं सब कुछ रिहा वखाईआ। अज मैं वेखणे उह बलाक तिन्न, जिहड़े हथ्थ नाल जुड़ाईआ। जिन्हां नूं सवेरे उठके ब्राह्मणी लैंदी गिन, कोई टुट्ट के सवेरे मंजी उते रह ना जाईआ। कोई मैनूं ना लै जाए लुट पुट के,

❋

❋

मेरा झुगा चौड़ कराईआ। जिस वेले ब्राह्मण लड़े मैं पेके जाऊं रुस्स के, ओस वेले नक्क विच लवां लटकाईआ। घरों निकलूं हौली चुपके, चोरी चोरी जाईआ। जिहड़े मेरी माँ ने पाए झुमके, उह वी बगल विच टिकाईआ। जिहड़ीआं पत्रीआं आदीआं लुट्ट के, चांदी तोल इक्की तोले समझाईआ। मैं उह वी नहीं जाणा पिच्छे सुट्ट के, संभाल सूत आपणी झोली पाईआ। जिस वेले घरों गई उठ के, घर दी कर जाउँ सफाईआ। मापिआं कोलों पुछ के, महीने छे उहनां घर झट्ट लँघाईआ। फेर ब्राह्मण चोरी चोरी मेरे कोल आऊ लुक के, दोहां अक्खां विच्चों नीर वहाईआ। चल मैं तेरी गठड़ी लै जावां चुक्क के, क्यों बैठी घर भुलाईआ। तूं कमलीए मैनूं ते औदी पुच्छ के, क्यों पिच्छा दे के पल्लू आई छुडाईआ। मेरे ताअ मट्ठे कीते मुच्छ दे, आकड़ रही ना राईआ। ब्राह्मणी कैहन्दी हुण बचन नहीं लुक्कदे, तैनूं सच दयां समझाईआ। साडे शौक पूरे कौण करे पुत्त दे, पुत्तर गोद ना कोई सुहाईआ। मेरे अन्दरों उबाले उठ दे, अग्न वांग तपाईआ। तूं वेख ते सही उहनूं पुच्छ के, क्यों खाली झोली रखाईआ। उधरों रविदास आया उठ के, पहला चेता याद कराईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे खेल साचा हरि, शहिनशाह शाह पातशाह इक्को नज़री आईआ। चार कहार होए तकड़े, पंजवे नाल रलाईआ। अग्गे हो के लैण ख़बरे, आपणा बल धराईआ। दस्सो पंडत जी हुण किस तरह बणोगे मकरे, फरेबां नाल प्रचाईआ। असीं अकट्ठे होए सणे टब्बरे, वड्डा जोड़ जुड़ाईआ। थक्क गए तैनूं लभ्भदे लभ्भदे, हुण हथ्थ असाडे आईआ। छेती दस्सदे झब्ब दे, किस वेले धर लईए कड़ाहीआ। जिहड़े वीह रुपईए तेरे अद्ध दे, उह अद्धे साडा हिस्सा नज़री आईआ। पंज चेत नूं तैनूं फेर सद्द दे, चार चार पंजां हथ्थ फड़ाईआ। फेर वेखीं दीपक जगदे, घर सच्चे होए रुशनाईआ। एह लेखे नहीं अज्ज दे, रविदास दए गवाहीआ। बेशक असीं कन्यां रूप हो गए फिर वी नहीं भज्जदे, सोहणा बैठे जोड़ जुड़ाईआ। तैनूं सच्ची सच्ची दस्सदे, आपणा हाल सुणाईआ । असीं उदों दे अट्ठे पहर प्रभ नाल वसदे, रविदास चम्यार साडीआं फड़ फड़ रखे बांहीआ। लोकी सौंदे ते असीं हस्सदे, हस्सदयां विचो हस्ती इक्को नज़री आईआ। जिस दे चरण कँवलां विच वसदे, सोहणी सेव कमाईआ। हुण वेखीए तेरे भट्ठ तपदे, कड़ाही केहड़ी लएं चढ़ाईआ। पहलों मैनूं दर्शन करां हुण नाल अक्ख दे, तेरे कोलों मंगां सफाईआ । उह साडे पैसे हक़ दे, जो लुट्ट के घर दए पुचाईआ। फिर वी ऐनयां चिरां पिच्छों ओने ही मंगदे, वाधा लाया कोई ना राईआ। एह वी प्रभ चरणां विच रखदे, तैनूं सति समझाईआ। ब्राह्मण किहा हस्सदे हस्सदे, आपणी ख़ुशी वखाईआ। हुण वेखो असीं अकट्ठे किस तरह वसदे, प्रभ सोहणी खेल रचाईआ। गीत गौदे उहदे जस दे, सोहणा नाद सुणाईआ। सारे अकट्ठे हो के प्रेम प्रीती विच फसदे, पल्ला सके ना कोई छुडाईआ। रविदास

❋

❋

गुरमुख सिँघ रूप आया बणके, सोहणी सेव कमाईआ। ब्राह्मण तारा सिँघ घल्लया माँ जणके, पंज तत दिती वड्याईआ। उधरों गौतम आया गिरधारा बण के, सोहणी सेव कमाईआ । रंगढ़ आया इरादा तण के, सिँघ बख्शीश रूप वटाईआ। अनाइत यार आया गंडे पट्टके, पाल प्रितपाल पल्लू फिराईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साची समग्री रही बणाईआ। सुण बचन रोवे कड़ाही, देण लग्गी दुहाईआ । मेरा हथ्था वेख मेरे अन्दर तेरे वरगी छाही, साफ नौ वेरा कराईआ। मेरी तेरे अग्गे दुहाई, मैं वास्ता पा सुणाईआ। पंजां नाल लैणा रलाई, सोहणा रंग चढ़ाईआ। मैनूं लै के साफ धो के प्रभ चरण देणा टिकाई, जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र लए उठाईआ। कड़ाही कहे मेरी सुण अरदास, ब्राह्मण भुल्ल कदे ना जाईआ। जिस वेले प्रभ चरण खड़ो पास, पासा बदली लैणी कराईआ। मैं चरण कँवल लग्ग बुझावां प्यास, आपणी तृष्ना तृखा बुझाईआ। पंजां कोल पंज ग्लास, सेवा करनी तेरे दोवें हथ्थ धार वारो वारी पाईआ। ओस वेले रविदास नूं नाल चाहीदी कलम दवात, लेखा लिखे छाहीआ। फिर वेखो बणदा आबे हयात, अमृत विच्चों अमृत नज़री आईआ। उस नूं पी के सारे हो जाण लाजवाब, मेरा दु:ख रहे ना राईआ। मैं अग्ग ते चढ़ के झल्लदी रही अजाब, भट्ठीआं उते दित्ता तपाईआ। जिस वेले जन भगत करन कड़ाह प्रशादि, तिन्न वस्तू देण मिलाईआ। ओस वेले तिन्न प्रगट होवन बलाक, जिहड़े ब्राह्मणी नथ्थ सुहाईआ। तूं करीं ओस वेले सोहँ जाप, आपणा माण मिटाईआ। तेरे नाल मेरा मिल जाए बाप, पतित पुनीत दए कराईआ। मैं वी उदो दा तुहाढ्ढा साक, सज्जण पहला नज़री आईआ। जे खौचा फिरे नाल हाथ, चारों कुण्ट भवाईआ। उधरों मुक्के वाट, सेवा कर कर ध्यान लगाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, अचरज खेल रचाईआ। खौचा कहे मेरा साथी रुमाल, जिहड़ा हथ्थां विच सेव कमाईआ। गुरमुख जिस वेले कड़ाही चुक्कण उहनूं रखण नाल, अग्नी तपत तों दए बचाईआ । तिन्नां मिल के इक दस्सणी बात, वेले नाल सुणाईआ। पता नहीं अज्ज दी कोई कटण देवे एथे रात, जे ना मन्नण चले जाणा बण के राहीआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा साचा वर, बेपरवाह बेपरवाही विच समाईआ । उधरों वेखो चौधरी आया नट्ठा, खलड़ी साह नाल भराईआ। मैं वेख्या पलँघ डट्ठा, मेरा अन्तर ख़ुशी मनाईआ। मैं अजे नहीं कीता अच्छा, तैनूं कल्ले नूं दयां जणाईआ। जिन्ना चिर रविदास वाला पाटा चोला उते ना विछा, सोहणी सेज सहाईआ । तेरा अज्जे नहीं छड्डणा पिच्छा, चौथी रात चौथे घर ना होए जुदाईआ। जदों सब ते करके जाएं रिच्छा, रिछक तेरे नाम वड्याईआ । मेरी पाटी चादर पा भिच्छा, जिहड़ी गंढ्ढां नाल जोड़ जुड़ाईआ। मेरे परिवार दा ज़रूर कढ्ढ के जाईं सिटा, चोटी तेरे हथ्थ नज़री आईआ। जे भज्जें

❋

❋

मैं वड्डा जणा तेरा फड़ लऊँ गिटा, दोवें हथ्थ लगाईआ। आह वेख घुम्यार वेले दा चिट्ठा, जो बच्चयां नाल दित्ता रखाईआ। हुण क्यों पैना फिका, आपणा मुख भवाईआ। एहनूं तूं दस्स जाईं तुहाढ्ढा पिता, परम पुरख अख्वाईआ। मैनूं इक्को जेहा वड्डा निक्का, छोटे बाले सारे गले लगाईआ। आप बड़ा सोहणा बण के बैठा रहीं चिटा, सानूं कक्खां विच रुलाईआ। हुण मैनूं तेरा दरबार दिसा, बहुता चंगा नज़री आईआ। जिस वेले वेख्या बिस्तर विछा, मैं लत्तां बाहवां खिलारके सौ गया चाईं चाईंआ। मैनूं भुल्ल गया पिच्छा, फेर तेरी याद सताईआ। अजे मैं वी ब्राह्मण दा खाण आउणा हिस्सा, लै के तेरे कोलों खाईआ। जे ना देवे ज़ोर वखाऊँ हिक़ा, आपणा बल धराईआ। सारी रात सोण ना दऊँ करूँ जिचा, हौली हौली हिलाईआ। जे मुकरें फिर वखाउँ लेख धुर दा लिखा, रविदास चम्यार नाल रलाईआ। रविदास नूं कहूं गुरमुख सिँघा तूं मेरा भरा निक्का, मेरी मदद कराईआ। जे इक वेरां काला पा दएं उते चिटा, लिख के कलम छाहीआ। मैं बदो बदी वंडा लवां हिस्सा, दरगाह साची सच अदालत दयां वखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे खेल साचा हरि, साहिब सतिगुर साची कार कमाईआ।

कड़ाही कहे प्रभ सुण हालत, बिनां हरख़ सोग सुणाईआ। मेरी रविदास देवे ज़मानत, जामनी कागज़ां उते भराईआ। मैं बणी रही अमानत, दर घर डेरा लाईआ। जां वेख्या ब्राह्मण बाहरों चिटा अन्दरों कालख, नाड़ी नाड़ी नज़री आईआ । मेरा आप बणीं सालस, बेपरवाह हो सहाईआ । जे रविदास करे सिफारिश, रसना बोल जणाईआ। एहदा रूप बणे ख़ालस, ख़ालस तेरा नज़री आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा वेख धुरदरगाहीआ। कड़ाही कहे मेरा वेख बाहरों काला रंग, छाही मुख लगाईआ। मैनूं अग्नी डाह डाह करदे तंग, भठीआं उते तपाईआ। मेरी अन्दर इक उमंग, सदा ध्यान लगाईआ। जेहड़ी वस्त सब दा देवे संग, उह मेरे विच आसण लाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देणी माण वड्याईआ। कड़ाही कहे बाहरों काली अन्दरों चिटी, सोहणी साफ नज़री आईआ। मेरे पेट विच कोई नहीं खेत मिट्टी, कूड़ा किरकट ना कोई रखाईआ। मैं भगतां कोलों पहलां गल्ल सिक्खी, सिख्या आपणी झोली पाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, वेख हाल बेपरवाहीआ। कड़ाही कहे मेरा अन्दर लओ तक्क, सोहणा साफ नज़री आईआ। एहो जेहा कोई ना सके रख, मल मूत भरी लोकाईआ। इक्को घाटा मेरे कोल नहीं अक्ख, तेरा दर्शन पाईआ। धन्न भाग जिहनां मैनूं लयांदा चक्क, चरणां विच रखाईआ। हुण देवीं पूरा हक़, दूसर कोई

❋

❋

रहिण ना पाईआ। मैं तपदी सड़दी गई थक्क, आपणा आप भेंट चढ़ाईआ। अज्जे तक्क मेरे विच श्री भगवान चरण ना दित्ते रख, जुग चौकड़ी बीते विच जगत जहान विच लोकाईआ। जे प्रभ मेरे होण हथ्थ, ख़ुशीआं नाल सेव कमाईआ। एह वी मेरा नहीं वस, तेरे हथ्थ वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, दे माण वड्याईआ। कड़ाही कहे मेरा वेख अन्दर, आपणा ध्यान लगाईआ। ना कोई कुफल ना कोई जन्दर, तख्ता चुगाठ ना कोई सहाईआ। इस कारण एह सोहणा बणया मन्दिर, प्रभ दित्ता चरण टिकाईआ। एह दात भीलणी लग्गी सी मंगण, राम आपणा चरण टिकाईआ । उह भरा के कोहझी कमली, उहदे पैर दित्ते धुआईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहरवान हो सहाईआ । कड़ाही कहे कर ध्यान, घनईआ तैनूं रही जणाईआ। द्रोपती कोलों सिख्या मैं ज्ञान, जिहड़ी पंजां विच्चों पदम वाला इक ध्याईआ। उस वेले उहदे आपणे नैण नीर वहान, रोवे वाहो दाहीआ। मैं किथें वेखां भगवान, मेरा साहिब नज़र ना आईआ। मेरी कोझी वल प्या ध्यान, जो पाणी विच रख के बैठी डेरा लाईआ। ओस जल विच्चों नज़री आया लक्षमी नरायण, मकंद मनोहर रूप वटाईआ। मैं रो के पाया वैण, दुखी हाल सुणाईआ। वेख द्रोपती मेरी भैण, पंजां हुंदयां शरमाईआ। एह सब दा देवे देण, लहिणा रिहा चुकाईआ। जे चरण कँवल एहदे मेरे विच रहिण, मैं तैनूं दवां छुडवाईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, भेव अभेदा रिहा खुल्हाईआ। द्रोपती तक्कया वल पाणी, कड़ाही विच नज़री आईआ। विच बैठा जाण जाणी, जानणहार गोसाईंआ। नेत्रां नाल किहा मैं निमाणी, अक्खां नाल शरमाईआ। इक्को तेरे नाम दी पढ़ां बाणी, दूजी ओट ना कोई तकाईआ। एह सेवा मैं कमाणी, मेरे वंडे आईआ। कड़ाही किहा मैं भागां वाली, जिस घर बिन सद्दयां पुच्छयां फेरा पाईआ। मैं सोहणी बण गई सवाणी, आपणे कन्त नाल सोभा पाईआ। ओस वेले कृष्न कहि के गया तूं बाल अञ्याणी, तैनूं अगला लेखा दयां जणाईआ। जिस वेले आवे जोती नूर शाह सुल्तानी, दाता बेपरवाहीआ। तेरी लेखे लाए कुरबानी, जो आपणा आप मेरे भेंट चढ़ाईआ। कड़ाही कहे प्रभ दस्स के जा निशानी, किस बिध होए सहाईआ। ओस किहा ब्राह्मण फड़े वड्डा विद्वानी, ठग्ग चोर बन्न लिआईआ। रविदास नाल होवे निशानी, लेखा लिखे कलम छाहीआ। पंजां दा पंज खेल महानी, पंज अगला जोड़ जुड़ाईआ। सब दा लेखा देवे दो जहानी, बचया कोए रहिण ना पाईआ। कड़ाही कहे कुछ होर दस्स भगवानी, भगवन भेव खुलाईआ। अवाज़ आई जिस वेले तेरे विच तत्ती रेत पै के पए सिर सुत भानी, कड़छीआं धार वहाईआ। उह दे के सच कुरबानी, मुखो आख सुणाईआ। कर्मां वालीए कदे तेरे विच श्री भगवान चरण रख के पवाए ठंडा पाणी, पंज आपणे नाल रलाईआ। जिन्हां जामा बदल के रावी कन्ढ्ढे कराया अशनानी, आसा

❋

❋

आपणे नाल रखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा दए चुकाईआ । कड़ाही कहे मेरा अन्दर छोटा, तिल रत्ती नज़र ना आईआ। एहो जेहा कदे किसे सवाणी नहीं फेरया पोचा, आपणा घर बणाईआ। दूजे नूं मांजणा बड़ा सौखा, आपणा रोग ना कोई मिटाईआ। जिहड़ा ठग्गदा रिहा लोकां, धोती टिक्का बोदी खूब सुहाईआ। तेरी वड्याई तूं ओस नूं दित्ता मौका, जन्म जन्म दा रोग गंवाईआ। भगतीआं नालो कैहन्दा कम्म सौखा, घड़ी पल विच आपणा लेखा पूर कराईआ। थोड़ी करनी लहिणा बहुता, ब्राह्मणी दी आदत अजे ना जाईआ। ब्राह्मण कहे मैं एसे तरह साफ करदा रिहा आपणा चौका, जिस उते बहिके जजमानां घरों खाईआ। हुण देण दा आ गया मौका, मुकीआं वाले रहे डराईआ। घेरे विच वड़ गया उहनां दे कोठा, चार दिवारी बंद कराईआ। मैनूं डर मेरे उते वज्जण वाला सोटा, आपणा बल धराईआ। चौथा कहार ताजा मोटा, पिछला रूप नज़री आईआ। जिस दे अन्दर डूंग्घी सोचा, सोच के दूज्जयां दए समझाईआ। मैं हुण नहीं होणा होछा, चुप्प करके वक्त लँघाईआ। ना कोई दोहता ना कोई पोता, रविदास वेख ला खाली घर नज़री आईआ। मेरे नाल हुण ना करें रोसा, रुस्सया लै मनाईआ। मैं विछोड़ा सह ल्या चोखा, नौ जन्म जन्म विच भवाईआ। अग्गे हरिसंगत नाल कदे ना करां धोखा, धोखे करन वालयां दयां हटाईआ। मैं नहीं ते मेरे पहले जन्म दा पढ़ के वेख लओ पोथा, पुस्तक सब नूं दयां वखाईआ। कूड़ी करनी मैनूं कीता थोथा, होछी मति बणाईआ । जे हुण लँघ जांदा हथ्थों मौका, फिर लख चुरासी पार ना कोई कराईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र उठाईआ। कड़ाही कहे मेरा वेखो घेरा, इक्को जेहा नज़री आईआ। एहदे विच वड़े केहड़ा, जिहड़ा वड़े अग्नी नाल तपाईआ। मेरे कोई ना आवे नेड़ा, दूरों खौचयां नाल सेव कमाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, धुर दा लेख बणाईआ। कड़ाही कहे मेरे अन्दर लग्गा जोड़, जोड़ जोड़ रिहा दरसाईआ। जिवें मैनूं इक दूजे दी पई लोड़, सोहणा संग बणाईआ। तुसीं क्यों आपणा प्रभू रहे विछोड़, जिस विछड़यां साथी कोई रहिण ना पाईआ। जिवें अज्ज ब्राह्मण नूं पै गई मेरी लोड़, प्रभ मेरे विच चरण टिकाईआ। बाहरों काली अन्ध घोर, कालख टिक्का नज़री आईआ । अन्दरों दिसां नवी नकोर, सोहणा रूप वटाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेरी आसा पूर कराईआ । कड़ाही कहे मेरे जागे कर्म, सभना रही सुणाईआ। मैं प्रभ दी आई सरन, छाती चरणां हेठ रखाईआ। मैं दो जहानां आई तरन, तारी इक लगाईआ। मैं ठग्ग चोर आई फड़न, विछड़े नाल मिलाईआ। सच पुच्छो मैं सेवा आई करन, सेवक रूप वटाईआ। थल्लउँ ख़ुशी होवे धरती धरन, धौल रही जस गाईआ। धन्न भाग तेरे अन्दर कँवल चरण, प्रभ दित्ता टिकाईआ। मैं केहड़े

❋

❋

दवारयों आवां फड़न, दरवाज़ा नज़र कोए ना आईआ। जे बाहरों लग्गा चढ़न, जन भगत घेरा बैठे पाईआ। मैं तेरे थल्ले पई मंगां सरन, आपणा सीस निवाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेरा लेखे दे मुकाईआ। रविदास नाल ला के आया शर्त, सोहणा मता पकाईआ। ब्राह्मण नूं होण नहीं देणा गरक, मेरा दर्शन गया पाईआ। अन्तिम कढ्ढा पिछली रड़क, रेड़का नज़र कोई ना आईआ। दुनिया कोलों बणया रिहा चटक, एथे चले ना कोई चतुराईआ। जजमानां डरौदा रिहा बण के सख्त, आपणा भय वखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लहिणा रिहा चुकाईआ। ब्राह्मण कहे सुण कड़ाही, तूं क्यों दए दुहाईआ। मैं तेरी सेव वेख कमाई, मांज साफ धो करके लयांदा उठाईआ। तूं मेरे वल दी हो, आपणा संग बणाईआ। तेरे विच चरण गया छोह, तैनूं मिली वड्याईआ । मैनूं थोड़ी थोड़ी होई लो, पिछला अन्धेरा रिहा मुकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र उठाईआ । कड़ाही कहे सुणो परोहत, पत्री किथे रखाईआ। किथे गई चौमुखीए विच जगण वाली जोत, लाटां वाली मुख छुपाईआ। किधर गए खीर खाण वाले होंट, दन्द घसाई किथे रहिउँ रखाईआ। की एहनूं सोच, समझ चले ना कोई चतुराईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच संदेसा आप समझाईआ। कड़ाही कहे ब्राह्मण जी, जी जी वड्याईआ। पिच्छे कीता की, हुण की आस रखाईआ। हुण ना पुत्त ना धी, कल्ली नार रही कुरलाईआ। किस सहारे रिहों जी, की मिली वड्याईआ। प्रभ चरण सहारे थी, आपणा माण मिटाईआ। तेरे लेखे लग्गे साडे तिन्न हथ्थ सीं, रविदास चम्यारा दोहरी करे लिखाईआ। फल सोहणा सुच्चा बी, तन क्यारी दए टिकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवे माण वड्याईआ। ब्राह्मण कहे मैं आवां अग्गे, हौली हौली हथ्थ उठाईआ। प्रभ चरण जे मेरी उंगली लग्गे, आपणी ख़ुशी मनाईआ। सुण के बचन खौंचा अग्गों उठ के भज्जे, दूरों सीस निवाईआ। फिरदा सज्जे खब्बे, बाहां टंग टंग फेरीआं पाईआ। जे किते मैनूं ब्राह्मण लभ्भे, मैं खोपरी दयां सजाईआ। जेहड़ा खीर मेरे उत्तों रसना लाल चट्टे, मेरा हिस्सा वी आपणी झोली पाईआ। मैं उहनूं दस्सां सारे पते, अगली होश भुलाईआ। मेरे अग्गे उहनूं केहड़ा रखे, सके कौण बचाईआ । मैं कड़ाही विच वड़ के अग्ग विच सड़के अग्गे पिच्छे खाधे धक्के, चारों कुण्ट आपणा आप भवाईआ। जिस वेले मैनूं कोई बाहर कढ्ढे, मेरा हिस्सा उते ठोक ठोक विचे देण सुटाईआ। जे कोई थोड़ा बहुता जाए बचे, ब्राह्मण उंगलां नाल लाह के मूँह दे विच लैण पाईआ। मैं बचन सुणावां सच्चे, झूठ जरा ना कोई रखाईआ। एसे करके मैं आपणे साथी कीते अकट्ठे, रल मिल खा के ख़ुशी बणाईआ। जे मेरे कोलों बचे, मैं भरावां वाज लगाईआ। चार कहार औण नट्ठे, डागां सोटे संभाल हथ्थां विच

❋

❋

उठाईआ। पंजवां यार कहे एहदे खोह दयो पटे, मारो वाहो दाहीआ। ब्राह्मण कहे हुण कौण पत रखे, चारो कुण्ट ध्यान लगाईआ। रविदास हौली जेही खोल्ह आपणी अक्खे, सारयां वल तकाईआ। गुस्से वाले सारे हो गए अच्छे, गुस्सा ख़ुशी विच बदलाईआ। नाल इशारे दस्से, श्री भगवान बैठा बेपरवाहीआ। पंजे प्रेम नाल रत्ते, प्रेमी रूप नज़री आईआ । कड़छा वेख वेख हस्से, ब्राह्मण नीवीं पाईआ। कड़ाही कहे मेरे विच सोहणे खादे भत्ते, खीर कड़ाह बणाईआ। हुण क्यों पिच्छे हटे, वारी देवण दी आईआ। ब्राह्मण सिर चरणां ते रखे, रो के हाल सुणाईआ। भई तुसीं सारे हो गए अकट्ठे, मेरे कल्ले दी चले ना कोई चतुराईआ। मैं वी याद करावां तूं धन्ने दे चारे वच्छे, नामे छन्न छुहाईआ। त्रलोचण बहि के हट्टे, सौदा दित्ता विकाईआ। सुदामे तन्दल चब्बे, सोहणे महल वखाईआ। बिदर अलूणे साग भोग लग्गे, केला छिलका मुख रखाईआ। द्रोपती पिच्छे दो जहान छड्डे, सिर आपणा हथ्थ टिकाईआ। भीलणी तैनूं किथों लभ्भें, आपे आएयों बेपरवाहीआ। गज दीआं तारां आ के कटे, होवें सदा सहाईआ। प्रहलाद अग्नी विच्चों रखें, हरनाक्ष दित्ता खपाईआ। कबीर पाणी विच ना डुब्बे, जलधारा दित्ता रुढ़ाईआ। सैण पिच्छे राजे नूं मुठीआं नाल दब्बें, घर घर सेव कमाईआ। प्रभू मैथों क्यों भज्जें, मेरी लज्जया तैनूं ना आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवणहार वड्याईआ। ब्राह्मण कहे सुणो यार, मैं पंजां रिहा सुणाईआ। सारे मिल के करो विचार, मेरा संग निभाईआ। मैथो झल्ली नहीं जाणी तुहाढ्ढी मार, डागां सोट्टयां कोलों डर आईआ। जे मेरा सिर दित्ता पाड़, ब्राह्मणी पट्टी ना कोई बंधाईआ। उधरों चल के आ गया घुम्यार, आपणा डण्डा रिहा खड़काईआ। ब्राह्मणा हो जा ख़बरदार, वारी तेरी हुण आईआ। नहीं ते कढ्ढणे पिछले लुकाए हार, चांदी साडी झोली पाईआ। नहीं ते आवी विच देऊँ चाढ़्ह, भाडयां विच तपाईआ। फेर करीं पुकार, कूकी मारीं धाईआ। ब्राह्मण ओस वेले आई विचार, आपणा हाल सुणाईआ। असीं अकट्ठे यार यार, क्यों गुस्से नाल डराईआ। साडा ओस दे नाल प्यार, जिस प्रहलाद भट्ठी आवी विच्चों ल्या बचाईआ। घर आयां नूं ना मार, घर आया दुश्मण सज्जण नज़री आईआ । सोटा सुट्टके परे घुम्यार, हस्स के किहा चाईं चाईंआ। मैं वेख्या तेरे नाल मैनूं नज़र आया मेरा परिवार, एसे करके खाली हथ्थ कराईआ। नहीं ते खोते उते देणा सी चाढ़्ह, मुख काला कर भवाईआ। तैनूं छड्ड के आउणा सी ओस उजाड़, जिस जंगल विच मनुष नज़र कोए ना आईआ। ब्राह्मण मिट्ठा हो के फिर करे प्यार, हौली हौली रिहा सुणाईआ। तूं तेजा सिँघ नहीं तारा सिँघ दोहां दा इक्को सांझा यार, तेरे घर बैठा चाईं चाईंआ। हस्स के किहा एह बड़ा दयाल, मेरे उते गया तरस कमाईआ। हुण वी ब्राह्मणा तेरे नाल, सिफारिश करन आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवे माण वड्याईआ।

❋

❋

तेरी करां सिफारिश बहुती, दो अक्खरां विच बताईआ। पहलों आपणी मैनूं दे दे धोती, आपणा पिछला लेख चुकाईआ। मैनूं इक वारी हथ्थ ला लैण दे बोदी, मुक्के तेरी चतुराईआ। मैनूं हुणे चार दिन पिच्छों आई सोझी, पहलों समझ कोए ना आईआ। हुण इक्को गल्ल सोची, तैनूं दयां समझाईआ। चम्यार नहीं एह मोची, मोची चम्यार गुरमुख रूप वटाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र उठाईआ। कड़ाही कहे मैं की कुछ सुणदी, हैरानी मेरे उते छाईआ। मैं सब नूं आपणे विच पुणदी, साफ सुथरा बणाईआ। मैं की सार जाणा ब्राह्मण गुण दी, ठग्ग चोर कहि भगत नज़री आईआ। जे मेरे अन्दर वड़े मैं कबाब वांगू भुंनदी, अग्नी तत जलाईआ। जे रोंदा पुकार कदे ना सुणदी, गहर गम्भीर हो के बहिंदी पीड़ा डाहीआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सब दा लेख वखाईआ। ब्राह्मण कहे बहुत कुछ होया, हौका लै के रिहा सुणाईआ। नेत्र नैणां नाल रोया, रो रो दए दुहाईआ। बिन मारयां होया अध मोया, बलहीण रूप वटाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सब दा पिता माईआ। कड़ाही कहे सुणो सारे, पंजां रही जणाईआ। हुण अकट्ठे हो के आ गए प्रभू दवारे, पिछले गुस्से दयो मिटाईआ। तुसीं दोवें एहदे सहारे, सब दा सच्चा साईंआ। कोई व्याहे कोई कुँवारे, रंग इक्को जेहा चढ़ाईआ। प्रेम प्रीती अन्दर किरपा करे चरण कँवलारे, चरण चरण नाल मिलाईआ। ब्राह्मण बणे सेवादारे, दोहां हथ्थां सेव कमाईआ । चौथा कहार पाणी धार डारे, सुलखणी सुख संदेस सुणाईआ। बावी जीता चरणो चरण दवारे, चरणोदक मुख चुआईआ। पंजवां पंज प्यारी प्यारी नाम उच्चारे, देवे माण वड्याईआ। ब्राह्मण ख़ुशीआं नाल हथ्थ मारे, उंगलां अंगूठे नाल मिलाईआ । संगत वेखे एह नजारे, प्रभ आपे रिहा वखाईआ। गंगा जमना सुरस्ती गोदावरी वेखो आईआं दवारे, आपणा ध्यान लगाईआ । जो त्रिबैणी दे के आएयों लारे, इकीआं सिखां कोलों चुली चुली आपणे चरणां उते पवाईआ। असीं हुण तक्क रहीआं उसे दे सहारे, दूजी आस ना कोई रखाईआ। गंगा उठके विच्चों वाज मारे, रविदास साडी दे गवाहीआ। लै ला कंगन होर कोट हजारे, मेरा प्रभू दे मन्नाईआ। जो ब्राह्मण पैज संवारे, चोरां ठग्गां रिहा तराईआ। साडी अर्ज़ मंज़ूर करे दरबारे, बेनन्ती कहे सुणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सोहणी बणत बणाईआ। गंगा कहे मैं लै के आई गंगा सागर, फुल्ल ठूठी सिर ना कोई रखाईआ। जमना कहे मैं वड्डी चुक्की गागर, सोहणा बिनू हेठां बणाईआ। सुरस्ती कहे मैं धो के ल्याई आपणे प्रेम नाल चिटी चादर, जेहड़ी त्रबैणी कन्ढ्ढे विछाईआ। गोदावरी कहे मैं गुफा विच वड़के आपणा कर्म करके आई उजागर, जिस विच सिँघ गिरधारा दित्ता लँघाईआ। तेरे दर वणज करीए बण सौदागर, वस्त अमोलक इक्को नज़री आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप

❋

❋

आपणी किरपा कर, देवे माण वड्याईआ। गंगा कहे मेरा सोहणा नीर, निर्मल नज़री आईआ। औह वेखो आ गया कबीर, शहादत ख़ुशीआं नाल पाईआ। एसे मैनूं डुब्बदी दिती धीर, जिस विच तेरा रूप नज़री आईआ। मेरे कट दित्ते ज़ंजीर, दु:ख दर्द रिहा ना राईआ। प्रभ एहनूं होण ना देवीं दिलगीर, वेख किड्डी सोहणी आपणा आप गंवाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र उठाईआ। जमना चल के आई नेड़े, कहि कहि रही सुणाईआ। मेरे कन्ढ्ढे घनईए लाए डेरे, मथरा बिन्दराबन रास पवाईआ। सखीआं नाल कीते खेल बथेरे, गोपीआं नाल ख़ुशी हंढ्ढाईआ। मेरे अन्दर वड़के करे कलोल बथेरे, नागां नथ्थ पवाईआ। हुण प्रभ आई तेरे खेड़े, बण के पांधी राहीआ। मेरी गागर उछल उछल के मेरे कपड़े लबेड़े, मेरी साड़ी हवा नाल उड उड कंडयां विच अड़ के, लीरो लीर वखाईआ। उधरों रविदास बोलयां नाल कड़के, उच्ची दे समझाईआ। मैं वेख्या सवेरे तैनूं तड़के, तूं सुत्ती हो के गुमराहीआ। मेरे प्रभू दा दर मिलदा मर के, जीवदयां हथ्थ किसे ना आईआ। जिहड़ी सीस उते आई धरके, सोहणी मैंडी थल्ले गुंदाईआ। इस नूं खोल्ह रविदास किहा अग्गे आ चल्ल के, तैनूं दयां समझाईआ। जमना आपणयां केसां नाल चौर वेख झल्ल के, एहनां मिले वड्याईआ। फेर हथ्थ नहीं आउणा भलके, वेला इक सुहाईआ। एह ख़ुशी नहीं हुन्दा रोटी पाणी जल ते, प्रेम प्रीती अन्दर समाईआ। जमना नेत्र नैणां नीर सुट्ट के, हन्झूआं हार बणाईआ। सोहणी मैंहडी हथ्थां नाल पुट के, खुल्ही गुत वखाईआ। सिर चरणां उते सुट्ट के, धूढ़ी टिक्का मस्तक लाईआ। प्रभू मेरा ब्राह्मण सब कुछ लै गया लुट पुट के, रो के दए दुहाईआ। उधरों गंगा बोले उठ के, नी तेरा की खड़या मेरे बाहवां कंगन गया चुराईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, अचरज खेल वखाईआ। सुरस्ती कहे मैं ल्याई चादर, बण धोबन सेव कमाईआ। मैनूं एथे मिले आदर, चरण कँवल सरनाईआ। रविदास किहा नहीं एह माण तेग बहादर, जिस दा रूप चिटी धार नज़री आईआ। तेरा गंगा जमना विच मिल के होवे आदर, नरायण तिन्नां लए मिलाईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवे माण वड्याईआ। गोदावरी कहे मैं आई भज्जी, आपणा पन्ध मुकाईआ । गोतम कहे नी तूं गंजी, मैंडी सीस ना कोई गुंदाईआ। तेरे कन्ढ्ढे गया पुरख अकाल तूं कोई ना डाह के दिती मंजी, कन्ढ्ढी उते डेरा लाईआ। आपणी वौहदी रहीउँ कंघी, पट्टी मुख सीसे नाल सुहाईआ। नेत्र नैण रहीउँ अन्धी, अक्ख ना कोई खुल्हाईआ। इक गल्लों तूं चंगी, तेरे अन्दर गुर गोबिन्द चरण गया टिकाईआ। नहीं ते सदा रहिंदियो रंडी, सुहागी कन्त ना कोई हंढ्ढाईआ। गोदावरी कहे मैं पौण दिती ठंडी, जिस वेले हरिसंगत मेरे अन्दर नहावण जाईआ। मैं उहनां दे अन्दरो प्रेम दी लई सुगंधी, उह मेरे लूं लूं विच समाईआ। भावे चंगी भावे मंदी, उहनां

❋

❋

गुरसिखां घर आईआ। इकीआं विच्चों किशन सिँघ दे घर दी लभ्भी डण्डी, मैं भज्जी वाहो दाहीआ। राह विच तीर्थां उते वेखी गुंडयां दी लग्गी मण्डी, सन्त साध साधना वाला नज़र कोई ना आईआ। एथे आ के वेख्या हरिसंगत सारी लग्गी चंगी, जो प्रभ चरण ध्यान लगाईआ । चरणां विच बैठीआं जमना गंगी, सुरस्ती नाल मिलाईआ। मैं इक नाल ल्याई रबाब तन्दी, सोहणी तार बणाईआ। जिस विच्चों गोबिन्द गीत निकले प्रभ तोड़णहारा खानाबंदी, बन्धन दए कटाईआ। वेखो मेरी भज्जदयां भज्जदयां तणी टुट गई अंगी, सूई धागा हथ्थ कोई ना आईआ। मेरी अद्धी छाती नंगी, अक्खां शरम नाल शरमाईआ। प्रभू धन्न भाग एह गुरमुखां दी संगत चंगी, मेरे नग्न वल अक्ख ना किसे तकाईआ। मैं हो गई ठार ठंडी, ठंडक इक वरताईआ। जे सच पुछे एथे इक बैठा पोसती भंगी, सिँघ जसबीर नाउँ रखाईआ। जिस नूं घर मिली सी तंगी, गोबिन्द नाल गोदावरी गया चाईं चाईंआ। मैं उहदे लई इक मंग मंगण लग्गी, आपणी झोली अग्गे डाहीआ। वीह सौ इक्की बिक्रमी एहदी सवाणी होणी रंडी, कन्त सुहाग गंवाईआ। जे संगत होवे चंगी, गल पल्लू लवे पाईआ। तिन्न दिन पहलों अट्ठ फग्गण संगत होए इकट्ठी, फिर अगला लेखा दयां जणाईआ। ओना चिर मैं नहीं करनी पक्की, पक्का लेख ना कोई लिखाईआ। मैं एसे करके आई नस्सी, गुरसिख गुरसिखां नालो करे ना कदे जुदाईआ। मैं तिन्न वारां डिगी विच पाणी कस्सी, आपणी धोती रही वखाईआ । इक दो वार तर गई वांग मच्छी, मेरे पैर थल्ले उते नज़री आईआ। गुरमुखो मैं एहदी किरपा नाल बची, बच्चयां वाल्यो एसे ल्या मंगाईआ। मैं करां गल्ल सच्ची, अच्छी तरह समझाईआ। पैर खिचण लग्गा मैनूं कन्ढ्ढे उते करके गया पक्की, हौली जेही समझाईआ। मेरे भगतां दा संग रखीं, गुरमुखां नाल करीं कुड़माईआ। फिर पुरख अकाल तैनूं दिसे अक्खीं, दर जा के दर्शन पाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। कड़ाही कहे मेरा लेख धुर दा, रविदास रिहा जणाईआ। जिस दे पिच्छे पाड़ के कुड़ता, कूड़ी क्रिया गलों लाहीआ। गुरमुख होण ना देवे मुर्दा, मुर्शद बेपरवाहीआ। मैनूं इक्को फुरना फुरदा, दोहा कुंडयां वाली रही समझाईआ। जिहड़ा एहदे चरणां जुड़दा, जोड़ी दो जहानां वखाईआ। गुरमुखो अग्गे गया फेर कोई नहीं मुड़दा, घर साचे लए बहाईआ। ओधरो तेजा सिँघ आ गया फिरदा तुरदा, हौली जेही सुणाईआ। उह मुंडिओ भा की आ गुड़ दा, सारे दयो सुणाईआ। एह लेखा मेरा धुर दा, जिस कारण फेरा पाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवे माण वड्याईआ। रविदास कहे गुड़ केहड़े कम्म, सच दे समझाईआ। घुम्यार कहे तमाकू केहड़े कम्म, बिनां गुड़ रस ना कोई भराईआ। मेरा हल्क ना सुक्के दम, सौखा शाह रखाईआ। हरख़ सोग ना ग़म, ख़ुशीआं रंग रंगाईआ। रविदास प्रेम नाल किहा तेरा

❋

❋

चंगा लग्गे चम्म, सोहणा रूप वटाईआ। घुम्यार कहे मेरा बेड़ा दित्ता बन्न, तमाकू लैण दी लोड़ रही ना राईआ। मेरे वंडे दा गुड़ संगत विच देणा वंड, इक्को वार देणा वरताईआ। नाल ब्राह्मण नूं पै जाए ठंड, गट्ठड़ी परां दए सुटाईआ। अमृत धार बणे जल, चरणां नाल छुहाईआ। गंगा जमना सुरस्ती गोदावरी अक्खां चुक्क के वेखण पल पल, प्रभ एह की खेल रचाईआ। खौचा कहे प्रभ डांगा वाले घल, सोहणा संग बणाईआ। इस ब्राह्मण नूं लईए भन्न, हँकार विकार गंवाईआ। रविदास हौली जेही सारयां नूं किहा विच कन्न, प्रभ अग्गे दयो सीस निवाईआ। तुसी क्यों डागां सोटे रहे भन्न, प्रभ किरपा नाल दए समझाईआ। सारे अकट्ठे गए मन्न, दोए जोड़ प्रभ चरण सीस निवाईआ। रविदास पुच्छे ब्राह्मणा की निकलया जन, के बाकी कुछ रखाईआ। ब्राह्मण कहे मेरे हुण कुछ नहीं विच तन, साफ भाण्डा दित्ता कराईआ। कड़ाही कहे एह मेरे वरगा अन्दरों हो गया चन्न, सोहणा रूप वटाईआ। खोंचा कहे मैं रगढ़ रगढ़ के साफ कीती खल, सोहणी सेव कमाईआ। गंगा जमना सुरस्ती गोदावरी कहिण असीं वेखीए अमृत चरणा विच जल, धुर दा नूर नज़री आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे माण वड्याईआ। गंगा कहे मैं ल्याई गंगा सागर, लुटीआ नज़री आईआ। आउँदी मिल्या दर आदर, मेहरवान मेहर नज़र टिकाईआ । उधरों जमना दी बोली गागर, उच्ची उच्ची सुणाईआ। मेरा निर्मल कर्म होया उजागर, सोहणा रूप वटाईआ। सुरस्ती कहे मेरी सुरती बणी चिटी चादर, किसे सूत ताणा पेटा ना कर उणाईआ । गोदावरी कहे प्रभ वेख्या करदा आदल, अदालत इक्को इक लगाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवे माण वड्याईआ। रविदास कहे पंजे फड़ो सोटे, सज्जे हथ्थ रखाईआ। इक दे दो दो करो टोटे, दोहां मिले वड्याईआ । ब्राह्मण नाल काहदे रोसे, प्रभ रुस्सयां ल्या मनाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लहिणा लहिणे पाईआ। इक दे टोटे कीते दो, पंजां दस बणाईआ। दस्सां विच प्रभ आपे हो, सोहणा रंग वखाईआ। गंगा जमना सुरस्ती गोदावरी ब्राह्मण पंजे एहदी कट्ठे हो के सुणी सच्ची सो, सच ध्यान लगाईआ। गंगा कहे बेशक साडे नाल करदा रिहा धरो, पर तेरे चरणां बैठा चंगा नज़री आईआ। जमना कहे मेरा सब कुछ ल्या खोह, ठग्गी चोरी नाल रलाईआ। प्रभ एहदा भगत नाल मोह, इस करके कुछ कहि ना सकां राईआ। सुरस्ती कहे मेरे अन्दर वड़ के मैनूं आया टोह, मेरीआं डण्डीआं लिआया चुराईआ। जी करदा एहदी बोदी देवां खोह, पर तेरे दुआरे बैठा तेरा नूर नज़री आईआ। गोदावरी कहे जिस वेले सत्त सौ पौड़ी चढ़ के मेरे नाल कीता धरोह, मेरा लहिंगा ल्या उठाईआ। जी करदा भट्ठी वाला मारां एहदे सिर विच चो, पिछला लेखा दयां मुकाईआ। प्रभू तेरे चरणां वल तक्क के मैं पई रो, ऐं जापे जिवें तेरे चरणां सेव कमाईआ। चारे कहिण नीं

❋

❋

हुण एहदे नाल जाए छोह, खवरे सानूं एहदे नाल मिलाईआ। जो दो जहानां दा वाली बणया छब्बी पोह, रूप रंग रेख ना कोए वखाईआ। जन भगतां देवण आया ढोआ ढो, धुर दी वस्त वरताईआ। गंगा कहे इन्हां पंजां कोलों सोटे लईए खोह, प्रभ चरण भेंट चढ़ाईआ। सारे इक्को जिहे जाईए हो, होका दे के इक्को अवाज़ लगाईआ । महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, एहदे जामे कट दे पूरे नौ, नौका नईआ आपणे नाम चढ़ाईआ। हुण ब्राह्मण नूं घर दा नहीं गौ, ब्राह्मणी याद कदे ना आईआ। कक्खां उते जांदा सौं, मंगे ना लेफ तुलाईआ। साडे विच बहि के जांदा गाओ, सोहणा राग सुणाईआ। लेखा छड्डया मैं हउँ, हँकार विच्चों तजाईआ। हँस बणया काउँ, काग हँस रूप वटाईआ । रविदास कहे प्रभ एहदे सिर ते रख ठंडी छाउँ, हरिसंगत नाल मिलाईआ। तू ही माता तू ही पिता माउँ, मापया विच्चों मापा इक्को नज़री आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा साचा वर, पिछली भुल्ल सर्ब बख्शाईआ । रविदास कहे मैं फेरां लीक, कलम शाही नाल लगाईआ। की प्रभू एह उहो तरीक, जेहड़ी पिच्छे गया समझाईआ। गंगा माता कहे ठीक, मैं एसे करके वेखण आईआ। जमना कहे धन्न भाग जे ब्राह्मण होया सुरजीत, सोई सुरत जगाईआ। सुरस्ती कहे एह बणया रहे अतीत, त्रैगुण डेरा ढाहीआ। गोदावरी कहे बणी रहे प्रीत, प्रभ चरण मिले सरनाईआ। पंज कहिण हुण नहीं तेरे शरीक, सोटे प्रभ दे हथ्थ फड़ाईआ। रविदास कहे ओह सारे कट्ठे हो के मंग लओ भीख, आपणी झोली अग्गे डाहीआ। जे नीचों कर जाए ऊँच, आपणे रंग रंगाईआ। सारे बण जाओ एसे दे पूत, पिता इक्को बेपरवाहीआ। कबीर कहे हुण कढ्ढणा नहीं पैंदा तागा ताणा पेटा सूत, कुछ नाल करनी ना पए सफाईआ। खड्डीआं विच रलाउणा ना पए पंज तत कलबूत, नलीआं वट्ट चरखे उते ना कोई चढ़ाईआ। उए जन भगतो तुहाढ्ढा किडा सोहणा कम्म आया सूत, वेला वक्त लओ सुहाईआ। चुल्हा समझो ना पंज तत भूत, बेअन्त बेपरवाह नर निरँकार नज़री आईआ। जिस दा लेखा चार कूट, दहि दिशा वेख वखाईआ। इस दी झोली पाओ जूठ झूठ, साफ आपणा आप कराईआ। धुर दा माही सच्चा महिबूब, मुहब्बत करन लोकमात आईआ। हज़र वलो हज़ूर मौजूद, हज़रत दरस दिखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, रहमत रिहा कमाईआ। कड़ाही कड़छा उठे बोल, इकट्ठ रहे सुणाईआ। प्रभ मिट्ठा रस साडे विच दित्ता घोल, अमृत अमर रूप वखाईआ। इस विच रसत चीनी क्यों नहीं पाउँदे तोल, तकड़ीआं वट्टयां लेखा दए चुकाईआ। फेर पंडत तेरे कड़ाह प्रशाद दी सब नूं खवावे पौल्ह, विच आपणा हिस्सा रखाईआ। बंद दरवाजे देवे खोल्ह, खुल्ल्हा राह समझाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। एधरों कड़ाही नीर करे पुकार, इक्को वार सुणाईआ। प्रभू तेरे चरण बलिहार, जिस

❋

❋

दिती माण वड्याईआ। मैं मंगां मंग बण भिखार, तेरे अग्गे झोली डाहीआ। जे आपणयां भगतां कराए मैनूं दीदार, मैं ख़ुशीआं विच सच्चा गीत गाईआ। अबिनाशी करता दीन दयाल, मेहर नज़र उठाईआ। आपणे हथ्थ दे उते लए बहाल, हरिसंगत तेरा दर्शन दए वखाईआ। जिस विच बैठे शाह कंगाल, शहिनशाह आपणा रूप रखाईआ। थोड़ा थोड़ा छिटा देवे मार, तन माटी साफ कराईआ। उधरों आया गुजरी लाल, गोबिन्द सच्चा माहीआ। कढ्ढ के गढ़ी वाला रुमाल, मुख सिक्खां साफ कराईआ। नेत्र खोल्हो वेखो दीन दयाल, पारब्रह्म पतिपरमेश्वर बैठा आसण लाईआ। किसे हथ्थ नहीं आउँदा मन्दिर मस्जिद गुरदुआर धर्मसाल, तट तीर्थ रहे कुरलाईआ। छेती छेती कड़ाही कहे मेरी अग्न दयो बाल, मैं उते आवां चाईं चाईंआ। होर पाणी देणा नाल डाल, तिन्न लांगरी इक्को जेही सेव कमाईआ । अगला फेर दस्सां हवाल, बाकी की कुछ देणा वरताईआ। किते भुल्ल के ना कहों सानूं करन आया कंगाल, खा पी आपणा झट्ट लँघाईआ। नहीं, एह धुर दा बण दलाल, बेड़ा पार कराईआ। एथे ओथे एस दे अग्गे किसे दी की मजाल, गुरमुखां वल अक्ख तक्क के लए उठाईआ। एथों चुक के सचखण्ड दए बहाल, दरगाह साची धाम सुहाईआ। गुरसिखो थोड़ा चिर खा पी कर लो कुछ आराम, तुहाढ्ढे जोगी होर वस्तू लै के आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे खेल साचा हरि, बण सेवक सेव कमाईआ। कड़ाही कहे किरपा करी पुरख समरथ, मेहरवान हो के दया कमाईआ। चरण कँवल दित्ते रख, मेरी सुण के हाल दुहाईआ। सब ने वेख्या आपणी अक्ख, पल्ला उहला ना कोई जणाईआ। ब्राह्मण दोवें लाए हथ्थ, पाणी पंजां कोलों पुआईआ। नौ जन्म दे गरौह इक्को वार कर अकट्ठ, प्रभ चरण डिगे मारन धाईआ। हुण असीं पिच्छे आए हट, आपणा पन्ध मुकाईआ। ब्राह्मण दी गठड़ी वी खाली रह गई गट्ठ, आपणा पल्लू आए छुडाईआ। तेरे चरणां जाए वस, नाता अवर तुड़ाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहरवान लज्जया दए रखाईआ । गरौह कहिण असीं पए गिर, सिर सके ना कोई उठाईआ। नौ जन्म वथेरा ल्या फिर, ब्राह्मण नाल यराना लाईआ। अन्तिम ढै ढेरी होए ढेर, आपणा माण मिटाईआ। साडे लेखे आंदा ढेर, भुलेखे दित्ते चुकाईआ। किथों चेते रखे सिँघ शेर, पहले लहिणे याद कराईआ। लख शुकर जे हुण देवे नबेड़, अग्गे कोई रहिण ना पाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा पूरा दए कराईआ। गरौह कहिण असीं वड़ गए विच कड़ाही, प्रभ चरणां सीस निवाईआ। नाले रोईए साडी हुन्दी जाए तबाही, संगी संग ना कोई निभाईआ। वेंहदयां वेंहदयां ब्राह्मण दी सारे दे गए गवाही, शहादत रविदास नाल रलाईआ। साडीआं उस वेले निकलण हाईं, सानूं खीर कड़ाह कवण खवाईआ। एथों चलीए नट्ठ के बण के पांधी राही, आपणा पल्लू छुडाईआ। उधरों कड़ाही

❋

❋

घुट के फड़या बाहीं, ब्राह्मण बदो बदी विच टिकाईआ। मैं तुहानूं नाल लै के बैठी चढ़ना चाईं चाईं, सोहणी अग्ग तपाईआ। तुसीं मनाउँदे रहे गाईं, धानां नाल घर भराईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेख वेख वखाईआ। कड़ाही कहे मैं कीते काबू, आपणा घेरा पाईआ। लांगरी छेती लाओ अग्ग नूं लांबू, अग्नी रूप वटाईआ। वेखां कवण छुडावे एहनां दा बापू, ब्राह्मण बैठा मुख भवाईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा पूरा रिहा कराईआ। कड़ाही मार के छाल चढ़ गई उते भट्ठी, आपणा आसण लाईआ। थल्ले अग्ग लग्गी मट्ठी मट्ठी, आपणी लाट वखाईआ। गरौह कहिण असीं केहड़ी खट्टी खट्टी, ब्राह्मण किथे गया फसाईआ। असीं एहदे पिच्छे भरदे रहे चट्टी, घर घर फेरा पाईआ। एहदे किल्ले बन्नदे रहे ढग्गी वच्छी, दाणे धड़तां नाल तुलाईआ। उधरों इक चल के आया वच्छा खस्सी, उच्ची कूक सुणाईआ। मैं वी वेख्या अक्खीं, मेरी माँ एसे ब्राह्मण जजमानां कोलो लै के मेरा नाता दित्ता तुड़ाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, वेखे खेल बेपरवाहीआ। कड़ाही कहे मेरे अन्दर गरौह, ब्राह्मण मेरे अन्दर गया टिकाईआ। तुसीं भरावो एथे बहो, मैं फिर आवां चाईं चाईंआ। घरो आवां भौं, आपणा फेरा पाईआ। हौली जेही दस्स के गया हुण नहीं मैनूं तुहाढ्ढा कोई गौं, मेरा मिल्या बेपरवाहीआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, बेअन्त खेल खिलाईआ। गरौह कहिण असीं जाईए सड़, लेखा लोकमात रहिण ना पाईआ। सड़न तों पहलों जे जाईए मर, आपणा आप मिटाईआ। मरन तों पहलों जे गुरमुखां दर्शन लईए कर, आपणा रोग मिटाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सब दी आसा पूर कराईआ। गरौह कहिण कड़ाही सुण फरियाद, तेरे अग्गे अवाज़ लगाईआ। सानूं थोड़ी जेही दे दाद, आपणी मेहर नज़र उठाईआ। इक वार दस्स के खोल्ह राज़, कवण तेरे विच चरण टिकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, भेव अभेद खुल्हाईआ। कड़ाही किहा सुणो भुक्खे नंगे, सच दयां सुणाईआ। करया खेल सूरे सरबँगे, सूरबीर वड्याईआ। तुसीं क्यों बैठे रहे अन्धे, नेत्र अक्ख ना कोए खुल्हाईआ। ब्राह्मण नूं वज्जदे वेखे नही डण्डे, जिनां नाल तुहानूं सिर तों दित्ता लाहीआ । तुसीं इस करके ठंडे, गुरमुखां दिती सज़ाईआ। एसे कारण चंगे, मेरे विच डिग के प्रभ चरणां नाल आपणा आप छुहाईआ । गरौह कहिण की एह माता गंगा नालों चंगे, चंगी तर्हां जणाईआ। कड़ाही कहे उह तुहाढ्ढी माता फिर फिर पैरीं नंगे, गंगा मईआ वेस वटाईआ। की तुसीं जाणा उहदे कंडे, ओस दे लुटीआ विच बंद कराईआ। ओथे जा के फेर बणो मुशटंडे, कूड़ी कार कमाईआ। गरौह कहिण नहीं असीं हुण एथे चंगे, प्रीती तेरे नाल लगाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, वेखे चाईं चाईंआ। कड़ाही कहे मेरे नाल जे देणा साथ, सच दयां समझाईआ।

❋

❋

पहलों आपणा आप बणाओ ख़ाक, ख़ाकी रूप वटाईआ। फिर भगत बणो साक, सज्जण नज़री आईआ। सच दुआरयों मंगो दात, प्रभ अग्गे झोली डाहीआ । किरपा करे जे पुरख अबिनाश, आपणी दया कमाईआ। तुहाढ्ढे मुख विच पावे थोड़ी जेही भात, कतरा कतरा वरताईआ । उधरों पंजे उठ के कहिण एह ठीक बात, एसे नाल सानूं मिली वड्याईआ। साडी पवित होई ज़ात, पाक दित्ता कराईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा जाणे बेपरवाहीआ। गरौह कहिण असीं जाणा मर, नाता अवर रहिण ना पाईआ। ब्राह्मण मिल गया नाल हरि, हरी रूप समाईआ। असीं ओसे दुआरे जाणा खड़, इके ओट तकाईआ। उधरों ब्राह्मण आया कुछ हौली हौली रिहा पढ़, निंमां निंमां राग अल्हाईआ। गरौह कहिण एह की रिहा कर, समझ ना कोई समझाईआ। उधरों संगत आ गई घर, कट्ठी हो के सोभा पाईआ। सारया मिल के सोहँ महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान दी जै ल्या पढ़, गरौह सुण के ख़ुशी मनाईआ। सुणदयां सार डिगे दड़, आपणा आप गए तजाईआ। ब्राह्मण दा खाली होया घर, साथी गए मुख छुपाईआ। अग्गे मिले इक्को वर, जिस घर वज्जदी रहे वधाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, पिछला लेखा दित्ता चुकाईआ। गरौह गए कड़ाही होई ख़ुश, खौंचा रिहा हसाईआ। मैं पहलों रिहा चुप्प, बैठा मुख छुपाईआ। ओहले रिहा लुक, पर्दा अग्गे टिकाईआ। हुण तकड़ा हो के पवा उठ, आपणा बल वधाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मैनूं देवे माण वड्याईआ। खौंचा कहे मैं कड़ाही साथ, सोहणा जोड़ जुड़ाईआ। घृत पाणी आटा बणा प्रशाद, प्रशादी अग्गे टिकाईआ। जिस दा डूंग्घा राज़, समझ सके कोए ना राईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा आपणे हथ्थ रखाईआ। प्रशाद कहे पंजां दी धार, पहली याद कराईआ। ब्राह्मण दा चुक्कया उधार, वीह चाली झोली पाईआ। अग्गे ना होवे ख्वार, दु:ख ना कोए सताईआ । जिस दा लेखा नाल घुम्यार, पंच मिली वड्याईआ। बण वचोला चम्यार, सब दा लेख वखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा थाउँ थाईंआ। वीह कहिण असां पुजाई वीह, बीस बीस मिली वड्याईआ। साडे पिच्छे ना घर पुत्त ना धी, माया पिच्छे आपणा आप गंवाईआ। अग्गे वासते गुरमुख कोई ना बीजिओ एहो जेहा बी, जिस दा फल नज़र कोए ना आईआ। ब्राह्मण तुहानूं दस्सण आया अगली लीह, लकीर पिछले उते फराईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, वेखे आपणे नैण उठाईआ। चाली कहिण असीं सारे चंगे, चंगी तरह समझाईआ। ब्राह्मण सानूं ख़ुशीआं नाल मंगे, मंग मंग कट्ठा दित्ता बठाईआ। जे वज्जदे ना इस दे डण्डे, आपणी गंढ्ढ ना कदे खुल्हाईआ। वेखो जे खांदा रिहा खीर मण्डे, ओनां पिच्छे कड़ाह प्रशाद वरताईआ। जिस नूं खा के मंदे हो जाण

❋

❋

चंगे, चंगी तर्हां देवे प्रभ वड्याईआ। कोई विच धार नहीं फेरी खण्डे, शब्दी रूप विच समाईआ। इस ने सोहणे बणौणे बंदे, बन्दना प्रभ दी लाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र उठाईआ। प्रशाद कहे मैं होया पारस, आपणा आप बदलाईआ। पंडत दी रविदास कहिण सिफारिश, बण वचोला ल्या छुडाईआ। नाले लिखे सोहणी अबारत, कलम शाही नाल रखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, वेख बेपरवाहीआ। वीहां दा लेखा चालीआं दी पत्ती, पिछला लहिणा चुकाईआ। जिस दी रसद लई पक्की, सोहणा तोल तुलाईआ। चल्ल के वेखण आई अक्खीं, रविदास दी सपुत्री चाईं चाईंआ। जिस नूं प्रशाद दित्ता सी हथ्थीं, ख़ुशीआं नाल वरताईआ। दुआरे आ के चरणी ढट्ठी, कहि के रही सुणाईआ। प्रभू मैं तेरी उह सवरन बच्ची, जिहड़ी बच्चयां वांग गोद खिडाईआ। मेरे हथ्थ विच वेख कच्ची लस्सी, दुध पाणी रही मिलाईआ। एह दात ओदो दी सांभ के रखी जिस वेले घर साडे चल के आएयों बेपरवाहीआ। मैं एहदे उते बहिण नहीं दिती मक्खी, परदे नाल ढक वखाईआ। पाणे विच्चों मैनूं मिली सी बूँद रत्ती, मेरी अगली पिछली सुरत खुल्हाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, इक्को देणा सच्चा वर, मैं दर तों मंगण आईआ। सच कहे रविदास सपुत्री, आपणा हाल सुणाईआ। प्रभू वेख मैं किथों सचखण्ड दवारयों उतरी, तेरे कोल आईआ। मैं निक्की जेही पुतली, वड्डी झोली डाहीआ। आपणे लेखिउँ आप ना मुकरी, एसे करके फेरा पाईआ। लोकमात ना होई नाशुकरी, शुकर कहि कहि ख़ुशी मनाईआ। शब्दी धार वेखा मुडली, की ओहो कार कमाईआ। तूं पिछली खेल किवें पुच्छ लई, कहार यार घुम्यार कट्ठे कीते आईआ। मेरा पिता नाल चम्यार, तेरा संग रखाईआ। मैं वेखण आई दरबार, आपणा पन्ध मुकाईआ। की ओसे तर्हां रिहा तार, जिस तर्हां मेरे उते दया कमाईआ। एह पंजे मेरे वांग मुटयार, लोकमात नज़री आईआ। मैनूं चुप कीत्यां गोदी दित्ता सवाल, सिर आपणा हथ्थ टिकाईआ। की इन्हां नूं तोरेगा मेरे नाल, सोहणा संग बणाईआ। सत्त महीने लँघदयां केहड़े बीतणे साल, घड़ी पल ऐवें जाण विहाईआ। आह वेख मैं लै के आई दुशाल, सोहणे पट्टू उणाईआ । जे मेरा मन्ने सवाल, हुणे जावां फड़ाईआ। मैनूं उह वेला याद, भुल्ल कदे ना जाईआ। नरंगबाद दिती दाद, प्रशाद आपणे हथ्थ दा घलाईआ। मैनूं अजे तक्क ओहो आवे स्वाद, ओसे स्वाद दी मारी चल के आईआ। नाले जाए वेखां आपणा बाप, केहड़ीआं ख़ुशीआं विच सोभा पाईआ। नाले तक्कां बाप दा बाप, जिस सब दी बणत बणाईआ। भगत नाल मिलण दी दस्सी जाच, सिख्या सच समझाईआ। जिस दा लेखा आदि जुगादि, जुग जुग झोली पाईआ। सन्त सुहेले लए लाध, घर घर फोल फुलाईआ। मैं वेखण आई की एहदा अजे वी ओहो रवाज, ग़रीब निमाणयां रिहा तराईआ। एथे आण के वेख्या

❋

❋

एह ओदूं चंगा करे काज, सोहणी बणत बणाईआ। ख़ुशीआं नाल झोली पावे दात, अनमुलड़ी दात आप वरताईआ । खा के रुक्खा सुक्का भात, भाण्डे सब दे पोच वखाईआ। होर कुछ वेख्या पंजां हथ्थ ग्लास, अमृत धार वहाईआ। मेरी वेख के बुझ गई प्यास, तृष्ना रही ना राईआ। वाज आई उत्तों आकास, मैं ल्या ध्यान लगाईआ। गुर अवतार पीर पैगम्बर भगत सन्त सारे हथ्थ जोड़ के करन अरदास, प्रभू तेरी वड्याईआ। थल्ले तक्कया गुरमुखां दी सोहणी नज़री आई जमात, जेहड़ी इक्को करन पढ़ाईआ। अक्ख खोल्ही नज़री आया साख्यात, सब दा सच्चा माहीआ। अग्गे हो के वेख्या मेरा पिता लिखे कलम दवात, चिटे उते काला पाईआ। मैनूं इक होर गल्ल आ गई याद, जिस वेले पिता कोल बैठी रोटी रही खवाईआ। ब्राह्मण गल्लां करन वाला बदमाश, एथे गया आईआ। मैं हुण चंगी तरह ल्या जाच, एह ओहो नज़री आईआ। हुण पता नहीं किस तरह बण गया साध, सिख्या किथों पाईआ। ओधरो पंजे बोले असीं डागां नाल एहदे नाल कीता फसाद, कुट्ट कुट्ट के सिध्धा ल्या कराईआ। उधरों घुम्यार कहे मैं दस्सी जाच, आपणा डर वखाईआ। रविदास कहे बच्ची नहीं मेरे प्रभ ने चरण धूढ़ दिती दात, दुरमति मैल धवाईआ। बच्ची कहे पिता जी कदों, रविदास कहे आज, हुणे लेख मुकाईआ। निक्की नंन्ही कहे ब्राह्मणा तेरे वड्डे भाग, बुढया तेरी लाज रखाईआ । मैनूं बड़ी ख़ुशी होई तूं चड़्हिउँ इस जहाज़, जिस दा मलाह बेपरवाहीआ। ब्राह्मण अग्गों रिहा आख, ख़ुशीआं नाल सुणाईआ। लोकी पता नहीं केहो जिहा मजन करदे माघ, मेरे वरगा मजन हथ्थ किसे ना आईआ। वीहां नाल चाली रलाए हो गई बंध खलास, पिछला लेखा दित्ता मुकाईआ । नाले प्रभू मिल गया साथ, नाल हरिसंगत जोड़ जुड़ाईआ। मेरी पूंजी आई रास, प्रभ मिली सरनाईआ। मेरे हौकयां तों छुटे स्वास, ख़ुशीआं रंग वटाईआ। हुण मेरे कुछ नहीं पास, खाली हथ्थ रखाईआ। बच्ची मैं भी तेरे नाल रल्ल के एहनूं आख्या बाप, खाणा पीणा एहदी झोली पाईआ। तेरे नालों हुण रविदास मेरा वड्डा बण गया साक, जिस सज्जण दित्ता मिलाईआ। छोटी बच्ची ब्राह्मण दे मोडयां उते चढ़ गई मार पलाक, फड़ के सिर रही हलाईआ। चल वेखीए ओह पतण घाट, जिस कनारे उते बापू ओथे किहो जही पाणी दी वज्जे ठाठ, लहर लहर नाल टकराईआ। नाल वेखीए बचन सिँघ किहो जेहा राठ, सूरमा डेरा लाईआ। आर पार दोवें उस दे घाट, ख़ुशीआं रंग वखाईआ। फिर भठयारे दी करीए तलाश, जिन अर्जन हेठां अग्नी डाह के सेव कमाईआ। कड़ाही कहे मैनूं पुच्छो बात, मैं भी आपणा आप भेंट चढ़ाईआ। जिस विच सोहणी बण गई सौगात, अमृत रूप नज़री आईआ। जिस दा स्वाद तों परे स्वाद, स्वाद विच्चों आदि दए वखाईआ। स्वाद नूं सुण के उह वेखो हिस्सा वंडावण आया कमाद, नानक बाला मर्दाना आपणे नाल रलाईआ। हौली जेही मारी अवाज़, शहिनशाह मेरे शाह पातशाह

❋

❋

बेपरवाहीआ। मैं वी सरन जावां लाग, आपणा आप भेंट चढ़ाईआ। बेशक मेरा सुक्का उत्तों आग, थल्ले तेरा रस नज़री आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच खेल रिहा वखाईआ। बच्ची कहे ब्राह्मण बुढे, उठ लै अंगड़ाईआ। वेख रविदास भगवान दोवें रुज्झे, आपणी कार कमाईआ। इन्हां दी जे कोई रमज़ बुझे, आपणा आप देवे मिटाईआ। ओस नूं फिर सब कुछ एथे बैठया सुझे, दो जहान नज़री आईआ। एहदे कोल बड़े भेत गुज्झे, बिन गुरमुखां हथ्थ ना किसे फड़ाईआ। बेशक गिरधारे वरगे फिरन डुड्डे, लंगड़यां लूलयां दए वड्याईआ। जिस तरां मैनूं गोदी चुक्के, आपणी छाती लाईआ। अग्गे दिसदा पंजां दा दाणा पाणी मुक्के, महीनां सावण राह तकाईआ। टाणीआं नालों टाणी वाले गुच्छे, कच्चे फल रहे कमलाईआ। जे कोई मेरे कोलों पुच्छे, मैं सच दयां समझाईआ । बापू जे तेरा हथ्थ होवे साडे सिर उते, लाड़ी मौत क्यों लए प्रनाईआ। एथे ओथे तेरे बूटे फुट्टे, पत्त डाली रही महकाईआ । क्यों भेत रखदा गुज्झे, सच सच्च दे सुणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मन्न अरज़ोईआ। रविदास सपुत्री करे इशारा, चरण ध्यान लगाईआ। प्रभ तैथों वड्डा कीहदा दुआरा, किस घर मंगण जाईआ। जन भगत दिसे तेरा सहारा, दूजी ओट ना कोए रखाईआ। की होया जे इन्हां नेड़े आया कनारा, बैठे पन्ध मुकाईआ। तूं देवणहार अतुट भण्डारा, आपणी दात दे वरताईआ। सच सच्चा हो के कर त्यारा, सच तेरी सरनाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र उठाईआ। सपुत्री मैं सब कुछ करनजोग, जगत दाता अख्वाइंदा। मेरे हथ्थ संजोग वजोग, दोवें राह चलाइंदा। जिन्ना चिर चाहां खवावां चोग, जिस वेले चाहां पन्ध मुकाइंदा। मेरे हथ्थ दु:ख चिन्ता रोग, सुख सब दी झोली पाइंदा। मेरा लहिणा लोक परलोक, दोए जहान चरणां हेठ दबाइंदा। मेरा नाउँ सति किला कोट, लख चुरासी विच टकाइंदा। मेरा प्रकाश निर्मल जोत, जो घट घट नज़री आइंदा। मेरा शब्द नगारा चोट, जो तन रबाब वजाइंदा । मेरा लेख कोई ना सके सोच, सोच विच कदे ना ल्याइंदा। जे भगतां देवा आपणी मौज, मुफ्त आपणा नाम वरताइंदा। मंगण वाली दे दे होश, सुरती शब्द खुलाइंदा। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, आपणा हुक्म आप वरताइंदा। बच्ची कहे सब कुछ तेरे हथ्थ, वड्डी तेरी वड्याईआ। मैनूं देदे कुछ हक़, दर तेरे मंगण आईआ । पंजां मेरी खातर लै रख, दोए जोड़ सीस निवाईआ। एथे ओथे तेरे वस्स, दूजा हुक्म ना कोए वरताईआ। तेरे चरणां दा चरणामत चढ़या उते भट्ठ, जो पंजां धार वहाईआ। ओस पिच्छे इन्हां रख, तेरी करन वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सब दा हो सहाईआ। बच्ची तूं निक्की जेही गुस्ताख़, अचरज गल्ल सुणाईआ। बच्ची कहे नहीं मैं रविदास दी उह शाख, जिस

❋

❋

विच्चों तेरा नूर नज़री आईआ। तूं एडा वड्डा साडा बाप, क्यों ना मंगीए चाईं चाईंआ। तेरे घर की घाट, दिंदया तोट रहे ना राईआ। मैं नंगीं पैरीं कट के आई वाट, ताजे छाले रही वखाईआ। काही काने वेखे उते रहवां घाट, सोहणा रस्ता नज़री ना आईआ। सिधी आई सुण के आवाज़, गुरमुख सोहँ महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान रहे सुणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, दे माण वड्याईआ। भगवान कहे एह निक्की नन्न्ही, बच्चीयां विच बच्ची नज़री आईआ। किथो आई भंनी, आपणा पन्ध मुकाईआ। कोई कहे बाबू पूरों कोई कहे हरदो छन्नी, एहो राह तकाईआ। बच्ची कहे प्रभ किरपा नाल मैं किडी होई लम्मी, पहला कदम एथे दित्ता रखाईआ। क्यों रविदास घर जम्मीं, दर मिली वड्याईआ। मेरी वड़ी प्रेमण अम्मी, सच्ची सेव कराईआ। चंगयां मापिआं दी धी कदे ना होवे निकम्मी, एथे ओथे दोहां घरां मिले वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, आपे खेल रिहा वखाईआ। बच्ची कहे मैनूं आया चेता, पिछली याद कराईआ। जिस वेले मेरे बापू ढोर ढोण दा ल्या ठेका, चालीआं उते मुकाईआ। पहलों वीह कीते भेंटा, वीह अगली देण छुमाईआ। उधरों संग आया बनारस थेटा, ब्राह्मण नाल रलाईआ । मेरे पिउँ नूं कहिण रविदास चमरेटा, चमड़े गंढ्ढ वखाईआ। ओस वेले पिता ने किहा मेरा प्रभ दे नाल लेखा, कोई समझ ना सके राईआ। एह भी प्रभ ने पाया भुलेखा, पर्दा सके ना कोए उठाईआ। मैनूं नाल जांदी नूं लग्गा ठेडा, मूँह दे भार सुटाईआ। रविदास बांहों फड़ के किहा उठ बेटा, बच्ची कोई सट्ट नहीं लग्गी राईआ। मैं किहा प्रभू पिता मैं इक एहो जिहा वेखा, जिस विच्चों इक्को नूर होवे रुशनाईआ। ओस मेरे मस्तक लाई मेखा, हौली जेही उंगली दिती छुहाईआ। मैं डिगी नहीं मैं उस दी गोद विच खेडा, दोहा भुजां उते हिलाईआ। मैनूं वड़ी सोहणी लग्गी सेजा, मेरी माँ ओहो जही कदी ना बणाईआ। जी करे मैं एथे ख़ुशीआं नाल रज्ज खेडां, कल्ली बहि के झट्ट लँघाईआ। नाले नेत्रां नाल वेखां, जिस दा नूर सोहणी करे रुशनाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सोहणी रचन रचाईआ। बच्ची कहे रविदास बाप, मैं निक्की मंग मंगाईआ। तूं दस्स कीहदा करदा ऐं जाप, मैनूं दे समझाईआ। सारे छड्ड गए सज्जण साक, बैठा मुख भवाईआ। मापिआं नाल नहीं कोई मिलाप, चाचयां नाल ना कोई वड्याईआ। सजणां नाल ना जावें साथ, हाणीआं नाल ना खेड वखाईआ। पैसा धेला नहीं कुछ पास, पूंजी रास ना कोई बणाईआ। तैनूं दस्स कीहदी आस, जिस पिच्छे सब कुछ दित्ता तजाईआ। रविदास हस्स के गिचीउँ फड़ के थल्ले नप्प के आखे बच्ची एधर वेख खास, दोवें अक्ख खुल्हाईआ। जां तक्कया रघुनाथ, हर घट वसया साख्यात, सच सिँघासण सोहणा आसण लाईआ। बच्ची कहे मैं कीहदी करां तलाश, अग्गे बैठा कोई वड्डा बेपरवाहीआ। रविदास किहा एहो सब

❋

❋

दा बाप, तेरा मेरा दोहां दा पिता माईआ । बच्ची कहे की मैनूं अग्गे वी रखो साथ, आपणे नाल रलाईआ। रविदास किहा एह एहदा खेल तमाश, सद चले आपणी सच रज़ाईआ। ओस रो के दित्ता आख, नेत्र नैणां नीर वहाईआ। मैं नहीं आपणा मेटण देणा साक, पिउँ धी ना होए जुदाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवे सदा माण वड्याईआ। निक्की नढ्ढी पंजां वल रही तक्क, आपणा ध्यान लगाईआ। तुसीं वी भैणो मंगो आपणा हक़, तुहाढ्ढी झोली दए भराईआ। एहदे सब कुछ दिसदा हथ्थ, जन्म मरन दोवें वेख वखाईआ। जे पुच्छण तों पहला गया नट्ठ, फिर चले ना कोई चतुराईआ। मैं तुहानूं जाच देवां दस्स, बीती कहाणी आपणी नाल रलाईआ। जे मरनो जाणा जे बच, सच संदेसा दयां चाईं चाईंआ। हस्स के रो के चरणी ढट्ठ के करो हठ, नेत्र नैणां नीर वहाईआ। जे सीत प्रसाद देवे आपणे हथ्थ, फिर मिले माण वड्याईआ। मैं वी तुहाढ्ढे नाल रलू नट्ठ, अग्गे हो के सीस निवाईआ। जे प्रभ किरपा करे पुरख समरथ, मेहर नज़र उठाईआ। एथे ओथे सब दी रह जाए पत, परमेश्वर होए सहाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवे माण वड्याईआ। वेख्यो जायो ना संग, मैं इक्को वार जणाईआ। प्रभ दे कोलों गुर अवतार पीर पैगम्बर सारे रहे मंग, झोलीआं आपणीआ अग्गे डाहीआ। तुसीं जे होर कुछ नहीं मंगणा एहो मंगो साडा रहे तेरे नाल संग, होए ना कदे जुदाईआ। साध संगत विच बहि के माणीएं अनन्द, सचखण्ड एहो नज़री आईआ। फेर आपे टुटी देवे गंढ्ढ, अगली बणत बणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, इक्को देणा सच्चा वर, रविदास सपुत्री कहि के रही सुणाईआ। नी बैठो करो सलाह, मैं सच सच्च दृढ़ाईआ । जे होर नहीं मेरा पिता बणा लओ गवाह, जेहड़ा लेखा रिहा लिखाईआ। एहदे कोलों कदी ना करे नाह, सदा हां विच हां मिलाईआ। जे नहीं मन्नदा ते फड़ लओ बांह, आपणा प्रेम वखाईआ। एथे लोड़ नहीं किसे नूं पिता माँ, भैण भाई संग ना कोई रखाईआ। मेहरवान इक्को देवण वाला ठंडी छाँ, सिर आपणा हथ्थ टकाईआ। भुल्लयां भटकयां बच्चयां आपणी छाती लए लगा, सति सरूप नज़री आईआ। मैं इक तुहानूं पंजां नूं उह चिट्ठी देवां वखा, जेहड़ी सुक्के टुक्कड़े खाण लग्गयां लेख दित्ता लिखाईआ। मैं उह फड़ के आपणी माँ नूं आई फड़ा, जिस सांभ के मेरी झोली पाईआ। उहदे विच चार कहार पंजवें यार दा नाँ, सोहणी मोहर लगाईआ। मैं वेखो निक्की जेही ने किन्नां चिर रखी छुपा, अज्ज तुहाढ्ढे पिच्छे लै के एथे आईआ। मैं अग्गे कदी ना जाणा किसे अलड़पिण्डी दा राह, दूजा संग ना कोई रखाईआ। मैनूं चेता कराया उस वच्छे वाले गां, जेहड़ा ब्राह्मण आपणी भिच्छया विच मंग लिआईआ। मैं भी हुन्दी सी किसे दी माँ, पुत्तर नालों कीती जुदाईआ। बच्चयां बिनां ना रहे नाँ, मिले ना माण वड्याईआ। खाणा पीणा खेल सर्ब जहां, चारे

❋

❋

खाणी पेट भर के वक्त लँघाईआ । जिन्हां चिर कोई मालक ना होवे पकड़ण वाला बांह, साईं सिर हथ्थ ना कोए टिकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, धुर दा भेव खुल्हाईआ। गाँ दा सुण के मैं अड़ाट, आपणी अक्ख खुल्हाईआ। मेरी नज़र पई रावी घाट, जिथ्थे कंडे बेले काने काहीआ। ओथे नज़री आई इक जमात, पंजां जोड़ जुड़ाईआ। फड़े हथ्थां विच ग्लास, हिरदे अन्दर राम ध्याईआ। नाले डण्डे घड़े खास, वंजां वांग वड्याईआ। उधरे ब्राह्मण तक्कया चरण धोवे नाल हाथ, आपणी सेव कमाईआ। दूजे पासे घुम्यार रिहा तांघ, आपणा बल धराईआ। एधर रविदास लिखे नाल कलम दवात, शाही चिटे उते सोहणा रंग चढ़ाईआ। जिस वेले चंगी तर्हां कीती जाच, बेपरवाह विच बैठा सोभा पाईआ। मेरे अन्दर आई ख्वाहिश, मैं वेखां चाईं चाईंआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेरी आसा पूर कराईआ। सच बच्ची तेरी आसा की, श्री भगवान जणाइंदा। तूं रविदास दी प्यारी जेही धी, मैं पुतां वांग उठाइंदा। उह कहे हां जी, हां जी विच्चों तेरा रूप नज़री आइंदा। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, भेव अभेद खुलाइंदा। बच्ची सच कुछ मंग, जे मंगण दर ते आईआ। मैं देवणहार सूरा सरबँग, शहिनशाह अख्वाईआ। तेरा बचन होण ना देवां भंग, मूँहो मंगया झोली पाईआ। रविदास सपुत्री कहे मैनूं फेर पवे ठंड, जे मेरीआं भैणां उते दया कमाईआ। चरण फड़ के घुट के कहे इन्हां दी टुट्टी गंढ्ढ, तेरे नालों ना होए जुदाईआ। एह गऊंआं निमाणीआं मिटी दी कंध, आपणा जोर ना कोई वखाईआ। तेरी किरपा नाल मैं जदों वेखां तेरा गौंदीआं छन्द, तेरा नाम ध्याईआ। धन्न भाग इन्हां दे वड्डे वढ्ढयां वाले दन्द, बत्तीआं विच्चों बत्ती सिफ्त सालाहीआ। पंजां दा तूं इक्को नूरी चन्द, तेरी किरन किरन रुशनाईआ। जे प्रशाद इन्हां नूं देवें वंड, कर किरपा आपणा हथ्थ रखाईआ। फिर सारी संगत नूं पै जाए ठंड, हौका लै ना कोई सुणाईआ। जे तारया ब्राह्मण दा ऐडा वड्डा पखण्ड, गरौह एसे कड़ाही विच तपाईआ। आपणयां भगतां प्रभ तुूं कदी ना देवीं दंड, भुल्लयां भटकयां सदा गले लगाईआ। मेरी एहो निक्की जेही मंग, पूरी कर देईं हुणे उठ के अपणे घर तुर जाईआ। मैं आसा पूरी करां जरूर, मेहरवान हो के दया कमाईआ। ब्राह्मण बख्शे सर्ब कसूर, साफ सुथरा दित्ता बणाईआ। पंजां दा डुब्बण नहीं देंदा पूर, बेड़ा लवां तराईआ। पर ओस दिन अउणा पऊ जरूर, आपणी रहमत नाल लिआईआ। पंजां नाल पंजां दा होर मुआफ करके जाऊं कसूर, जिन्हां दा अग्गा नेड़े आईआ। जो लिख्या ना होवे कूड़, सच एसे दी वड्याईआ। भगतां पिच्छे मैनूं होणा पए मजबूर, जुग जुग आपणी खेल रचाईआ। जे भगत ना होण मैनूं कौण करे मशहूर, कवण मेरा ढोला नाम गाईआ। एसे करके मैं तुहाढ्ढा बणया मशकूर, मुश्किल नज़र कोए ना आईआ। परमात्मा समझो भावें समझो मजदूर, दोहां रंगां विच

❋

❋

आपणा रंग वखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवे माण वड्याईआ। बच्ची कहे मैं करां निक्की जिही गल्ल, हौली जिही सुणाईआ । वेखीं किते कर ना जाईं वल छल, अछल अछल्ल तेरे अग्गे वास्ता पाईआ। अमृत बणया जो तेरे चरणां नाल लग्गा जल, विच कड़ाही सोभा पाईआ । जिस दे थल्ले अग्नी गई बल, आपणा ज़ोर लगाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, इक्को दे सच्चा वर, की तरस रिहा कमाईआ । मैं ज़रूर करां तरस, दयावान अख्वाईआ। अग्गे रहिण ना देवां फ़र्क, पिछला लेख चुकाईआ। लहिणा चुका के सोग हरख़, चिन्ता ग़म मिटाईआ । मरन दे बदले आ के देवां दरस, सच्चा नूर कर रुशनाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। सपुत्री कहे रविदास पिता, इक गल्ल प्रभ तों दे मनाईआ। सब नाल करीं इक्को जेहा हिता, राउ रंक ना कोई रखाईआ। तेरे घर ना कोई वड्डा ना कोई निक्का, मात गर्भ तेरी सरनाईआ। वेखीं भगतां नूं कदी ना देवीं पिच्छा, आपणा मुख भवाईआ। जे करें तां करीं सदा रच्छया, भिच्छया आपणी झोली पाईआ। जगत जहान दिसे मिथ्या, थिर कोए रहिण ना पाईआ। तेरा लेख प्रभू कदे ना मिटे लिख्या, मिटावणहारा होर ना कोई अख्वाईआ। वेख रविदास दास चीथड़ पुराणा तेरे सिँघासण उते विछिआ, सोहणी सोभा रिहा पाईआ। एह कदी ना जावे भिटया, छूत छात ज़ात पात विच आपणा पैर ना कदे रखाईआ। दोहर वाला आया नस्सया, आपणा पन्ध मुकाईआ। बल्ले किडा सोहणा लग्गदा फबिआ, घर मेरे डेरा लाईआ। मैनूं पहलों क्यों ना तूं लभ्भया, बैठा रिहों मुख भवाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार वड्याईआ। मेरी दोहर वेख धोती, मैल नज़र कोए ना आईआ। इस नूं ला के दस्से आपणी सोटी, हौली जेही छुहाईआ। उधरों ब्राह्मण दी हिलण लग्गी बोदी, हौली हौली आपणा सिर उठाईआ। दूजे पासे पंजां आ गई सोझी, आपणा ध्यान लगाईआ। उधरों रविदास दी बच्ची बण गई मोढी, अग्गे कदम उठाईआ। उह गुरमुखो गुरसिखो सुणो एसे नूं मन्नदे गए वेदी सोढी, एहो पुरख अकाल नज़री आईआ। राम कृष्न एसे दी नूरी जोती, जोत जोत विच्चों रुशनाईआ । आदि शक्ति वेखो सज्जे पासे हथ्थ रख के बैठी उते ठोडी, अक्खां नाल ध्यान लगाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, आपणा रंग रंगाईआ। आदि शक्ति कहे मैं दस्सां कहाणी, कहावत विच कदे ना आईआ। बाणीआं तों वक्खरी बाणी, बाण निराला तीर चलाईआ। खाणीआं दा जाण जाणी, जानणहार वड्डी वड्याईआ। सारे पिछले कट्ठे कीते पिछले हाणी, सोहणा मेल मिलाईआ। किसे हथ्थ फड़ाया पाणी, कोई चरण धोवण डाहीआ। कोई कलम नाल लिखे निशानी, सोहणा लेख बणाईआ। कोई खेल करे बण के वाली दो जहानी, निरगुण आपणी कार कराईआ। किसे नूं बच्ची बणा के दित्ता पद निरबाणी, घर

❋

❋

साचे मिली वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, आपणा घर रिहा दरसाईआ। सारे कट्ठे हो के लग्गे कहिण, इक्को वार जणाईआ। प्रभ दर्शन दे दे नैण, नेत्र लोचा पूर कराईआ। जे तुट्ठा अइउँ देण देण, खुल्हे भण्डारे दे वरताईआ। चरणां विच बख्श सच्चा बहिण, होवे ना कदे जुदाईआ। हरिसंगत नाता जुड़या रहे भाई भैण, बुरी अक्ख ना कोए तकाईआ। तेरा सहारा सारे लैण, कनारा इक्को नज़री आईआ। जे कोई रोवे गुरमुख तेरे विछोड़े दा पावे वैण, मरयां नीर ना कोए वहाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सब नूं दे इक्को जेही वड्याईआ। सब नूं वड्याई देवां केहड़ी, सच दे सुणाईआ। गुरमुख कहिण असीं चढ़ना तेरी बेड़ी, मलाह तैनूं लैणा बणाईआ। तेरे अग्गे गल्ल केहड़ी, डुब्बदयां लएं तराईआ। तेरी प्रीती सद लग्गी रहे बथेरी, बिरथा जन्म ना कोए गंवाईआ। रविदास सपुत्री तेरी चेरी, चेलयां सारयां रही समझाईआ। इस दे हथ्थ साढे तिन्न हथ्थ ढेरी, सब नूं देवणहार वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र उठाईआ। मेहर नज़र करके ला भोग, भगत रहे जस गाईआ। प्रेम दा देदे सच्चा जोग, जोगी बण के अलख जगाईआ। तेरे नाल होवे संजोग, धुर दी सच कुड़माईआ। आत्म परमात्म तेरी सेजा लए भोग, सोहणा रंग सुहाईआ। घरों कढ्ढणे हरख़ सोग, चिन्ता ग़म गुआईआ। आपणे प्रेम प्यार दी देदे चोग, तृष्ना भुक्ख मिटाईआ। सारे रल मिल गाईए इक श्लोक, तेरा नाम वड्याईआ। तेरी किरपा नाल अन्त मिलीए तेरी जोत, जोत जोत विच समाईआ। साडे लई हुण प्रभ आप समझ सोच, सब कुछ तेरी झोली पाईआ। साडे कोलों ब्राह्मण वांगराँ दिती नहीं जाणी दक्षिणा मोख, ना कोई भिच्छा भेंटा दईए चढ़ाईआ। ना कोई पका के रखीए अग्गे रोट, पीरां वांग मनाईआ। थाल सेमीआं ना दईए परोस, घृत पा ना ख़ुशी मनाईआ। खण्ड खीर ना दईए रोज, दुद्ध नाल ना मिले मलाईआ। रोज़ थाँ ना बहाईए पोच, साथों हथ्थ ना जाण घसाईआ। दन्द घसाई नही देणी कोई होंट, पैसा टका ना झोली पाईआ। जे घर आवें ते बहिण नहीं देणा खमोश, तेथों आपणा नाम जपौण दी सेवा लाईआ। तेरी फेर टकाणे आऊ होश, आपणे आप वेखे नैण उठाईआ। जे मैं भगतां दी लाज ना रखी मैनूं की कहिणगे लोग, लोकां विच ना कोई चतुराईआ। जन भगतो तुसीं कुछ ना सोचो सोच, मैं सब कुछ आपे दयां वरताईआ। तुहानूं माणदयां वेखां मौज, आप नंगी पैरीं वेखां चाईं चाईंआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच देवे वड्याईआ । सच कहे तूं केहड़ा सच्चा, की तेरी वड्याईआ। श्री भगवान बांहों फड़ वखाया वेखो रविदास दा बच्चा, एहो सच्चा नज़री आईआ। जे होर कुछ वेखणा लिख्या लेख ना होवे कच्चा, ना कोई मेटे मेट मिटाईआ। सारे कहिण प्रभू जो कुछ है सोई अच्छा, अच्छा बुरा तेरा नज़री आईआ। रो

❋

❋

के कहे उह गाँ वाला वच्छा, नैणां नीर वहाईआ। मैं तेरे भगत दे किल्ले बद्धा, उमर थोड़ी अजे लँघाईआ। जो छेती दे देवें सद्दा, आवां चाईं चाईंआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सब दा लेखा हौली हौली मुकाईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, एसे खेल अन्दर फिरे भज्जा, होर कम्म काज ना कोई रखाईआ। प्रसाद चुको उते हथ्थ सज्जा, नेड़े ल्याउँ चाईं चाईंआ। पर्दा लाहो जे दे के कज्जा, सोहणा रूप प्रगटाईआ। वेखण आए मनजीत जग्गा, सवरन गुरदयाल नाल मिलाईआ। पाल सिँघ सोहणा दस्तार सीस बद्धा, ख़ुशीआं रंग चढ़ाईआ। महाराज शेर सिँघ गोबिन्द नाल रलाया बच्चा, आपणा जोड़ जुड़ाईआ। खब्बा हथ्थ रख के उते मथ्था, मस्ती इक वखाईआ। हथ्थ नीवां करके सज्जा, पंजां दए बहाईआ। वेखो ऐस प्रसाद दा मज़ा, जिस दा हिस्सा विच पाईआ। अग्गे कोई ना देवे सज़ा, जो इस नूं गया खाईआ। घुम्यार आपणे लै के आया पंजे गधा, दरवाजिउँ बाहर रिहा वखाईआ। मेरा नेड़े लग्गा अड्डा, थोड़ी वाट पन्ध मुकाईआ। उधरों संडयां वाला आवे गड्डा, श्री भगवान हिक़े वाहो दाहीआ । सारयां दा जोड़ इके थाँ बज्झा, कट्ठा मेल मिलाईआ। मेल मिला के कहे गुरमुखो तुहाढ्ढा वधे अग्गा, पिछला लेख मुकाईआ । थल्ले रविदास दा पिछला वछाया झग्गा, सोहणी सेज सुहाईआ। उपर साहिब सुल्तान सजा, आपणा आसण लाईआ। तुहाढ्ढे नाल कदे ना करे दगा, ब्राह्मण धोखिओ दित्ता हटाईआ। जद वेखो ते दिसे उपर शाह रगा, निज नेत्र नज़री आईआ। प्रेम प्रीती अन्दर फिरे भज्जा, सोहणा पन्ध मुकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहारा सच्चा वर, हरिसंगत सीत प्रसाद मुख विच देवे पाईआ । पंजे अग्गे आओ, प्रभ देवे माण वड्याईआ। धुर दी वस्त झोली पाओ, भिच्छया इक वरताईआ। जन्म मरन दा रोग मिटाओ, सोहणा रंग वखाईआ। धुरदरगाही ढोला गाओ, इक्को राग अल्हाईआ। नेत्र लोचण दर्शन पाओ, पुरख अबिनाशी नज़री आईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान सदा ध्याओ, सिमरन विचो सिमरन नज़री आईआ।

❋

❋