१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ बेला सिँघ दे घर धिंगाली
तृष्ना कहे मैनूं आंदी तृष्ना, आपणी आस रखाईआ। शिव ब्रह्मा वेख्या विष्ना, आपणी लए अंगड़ाईआ। राह तकया रामा कृष्ना, दर दर अलख जगाईआ। ईसा मूसा मुहम्मद रख्या निसचा, सिदक सबूरी होर वधाईआ। नानक गोबिन्द रस वेख्या मिठदा, अमृत रस जणाईआ। शास्त्र सिमरत वेद पुराण जो लेखा लिखदा, लिख लिख दए सुणाईआ। अञ्जील कुरान जगत इलम अलिफ़ ये दिसदा, बैठी ध्यान लगाईआ। किनारा वेख्या तीर्थ तट दा, आपणा पन्ध मुकाईआ। वणज वेख्या वणजारयां दे हट्ट दा, गृह गृह खोज खुजाईआ। आवाज़ सुणया संख दी गज्ज दा, सरवण सोभा पाईआ। जोगी जती सन्यासी वैरागी वेख्या घर बार तजदा, नाता जगत तुड़ाईआ। गृहस्ती वेख्या परिवार विच सजदा, मात पित भैण भाई पुत्तर धीआं नार कन्त
मिल के ख़ुशी मनाईआ। राग सुणया शब्द धुन सुरंगा वज्जे तन्द दा, तबले तम्बूरे देण दुहाईआ। साधू वेख्या अग्नी नाल तपदा, धूंणीआँ रहे लाईआ। जोगी वेख्या कंदरां विच छपदा, अन्ध अन्धेरे सोभा पाईआ। अवधूत वेख्या ख़ाक सीस सटदा, भबूती तन रमाईआ। मृग वेख्या सुगंधी पिच्छे नठ्ठदा, भज्जे वाहो दाहीआ । हंस वेख्या माणक मोती चोग लभदा, सरोवर खोज खुजाईआ। भयानक रूप वेख्या काले नाग सप्प दा, जो बिलां अन्दर सोभा पाईआ। अस्व घोड़ा वेख्या टपदा, गज हाथी शृंगार कराईआ। सूरबीर जोधा आसण उत्ते वेख्या सजदा, शस्त्र खण्डा खड़ग तीर तलवार हथ्थ रखाईआ । कालका दा खपर वेख्या भरदा, दुर्गा दी रण भूमी सोभा पाईआ। रावण दा हँकार वेख्या वधदा, राम दा बनबास नज़री आईआ। विछोड़े विच सीता नूं वेख्या लभदा, हनवन्त रंग चढ़ाईआ। कंस नूं वेख्या कन्या लहर विच सुटदा, ध्रोह भैण नाल कमाईआ। कृष्न नूं वेख्या नईआ पार टपदा, माता माता आपणी बदलाईआ। मुहम्मद नूं वेख्या कलमा रटदा, नेत्र रो रो नीर वहाईआ। ईसा नूं वेख्या फाँसी उत्ते लटकदा, सलीव दिता चढ़ाईआ। मूसा वेख्या मूँह दे भार ढठदा, जलवा नूर नज़री आईआ । नानक वेख्या निरँकार निरँकार निरँकार रटदा, दिवस रैण सतार वजाईआ। अंगद वेख्या चरनां दी धूढ़ी चटदा, सोहणी सेव कमाईआ। अमरदास वेख्या मटका सीस उत्ते रखदा, भज्जे वाहो दाहीआ। रामदास वेख्या चने चबदा, हट्टो हट्ट विकाईआ। अर्जन वेख्या जो इक्को राह तकदा, शब्दी मेल मिलाईआ। हरिगोबिन्द जोधा सूरबीर वेख्या फबदा, मीरी पीरी तन छुहाईआ। हरिराए मंज़ल वेख्या लँघदा, हौली हौली पन्ध मुकाईआ। हरिकृष्न वेख्या छोटी देही तजदा, बाल अवस्था जोत समाईआ। तेग़ बहादर वेख्या सीस कटदा, धड़ नालों होई जुदाईआ। गोबिन्द वेख्या बच्चे नीहां हेठ रखदा, भाणा बेपरवाहीआ। बिना पाणीउँ पिच्छांह घलदा, चमकौर दए गवाहीआ। ज़र ज़ेवर धन दौलत पुरी अनन्द वेख्या छडदा, गया सर्ब तजाईआ। दक्षिण दिशा वेख्या हसदा, इक्को ध्यान लगाईआ। गोदावरी नूं वेख्या कुछ दस्सदा, संदेसा इक्क जणाईआ। जांदी वारी कहि के गया होणा खेल पुरख समर्थ दा, जिस दा अन्त कोए ना पाईआ। कृष्ना कहे मैं ओस वेले इशारा लैणा आपणी पलक दा, कुछ मैनूं दे जणाईआ। मेरा हिस्सा नहीं मुकया जगत विच तरस दा, तरसदी नूं जुग चौकड़ी गए विहाईआ। गोबिन्द किहा जिस वेले मेला होया भगत भगवन्त दा, तेरा लेखा दए चुकाईआ। ओह जोत अगम्मी मालक दो जहान जगत दा, जुग चौकड़ी लहिणे रिहा मुकाईआ। ओस ने किहा साचा वेला केहड़ा समां वक्त दा, थित वार दे सुणाईआ। गोबिन्द किहा जिस वेले आप आया मालक अर्श फर्श दा, तरस कर के तैनूं आपणे नाल रलाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी जोत धर, करे खेल साचा हरि, महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, दूजी आस ना कोए जणाईआ।
१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ बुढ्ढयां दे शब्द पढ़न ते
जिस वेले बुढ्ढयां ने शब्द दिता बोल, अन्तर प्रेम आवाज़ लगाईआ। लच्छमी ने कुण्डा दिता खोल्ह, विष्नूं वेख खेल बेपरवाहीआ। ब्रह्मा चल के आ गया कोल, आपणा पन्ध मुकाईआ। पार्बती ने वजा के ढोल, भोला नाथ सुत्ता दिता उठाईआ । राह तक्कण वेखण की एह सच कि मख़ौल, प्रभ ने खेल खिलाईआ। गोबिन्द इशारे नाल किहा वेखो उपर धौल, निगाह निगाह नाल मिलाईआ। पुरख अबिनाशी जिन्हां दे बैठा कोल, कमले कोझे आपणे रंग रंगाईआ। प्रेम प्यार दे भण्डारे उहनां दे अन्दर देवे खोल्ह, मेहर नज़र नाल तराईआ। गुरमुख सिख बणा के निरोल, निर्मल रूप दए जणाईआ। एह शब्द बड़े अनमोल, जो अनपढ़ां रिहा पढ़ाईआ। जो कुछ सी एहनां दे कोल, एहनां अन्दरों बाहर दिता कढाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, देवणहार सच्ची शरनाईआ। जगत सिँघ कहे बेला सिँघा जदों मैं शब्द पढ़या, प्रेम प्रीती नाल गाईआ । तूं नहीं वेख्या ब्रह्मण्ड खण्ड सुणन नूं खड़्हया, केहड़ा राग रिहा अल्हाईआ। राग नाद हैरान हो के सरनी पड़या, विस्माद रूप वटाईआ। जिन्हां दे अन्दर प्रीतम वड़या, उहनां दी बेतुक तुकां नालों चंगी नज़री आईआ। उहनां दा कारज सरया, जिन्हां पढ़न दी बजाए सनमुख दर्शन ल्या पाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र नाल तराईआ। बेला सिँघ कहे जिस वेले लक्षमण सिँघ बोलया जैकारा, जै जैकार दित्ती सुणाईआ। दो जहानां आया हुलारा, ब्रह्मण्ड खण्ड दिते उठाईआ। प्रेम विच नच्चे टप्पे कुद्दे नाले करे इशारा, हथ्थां उंगलां नाल समझाईआ। जो कोई वस्त दे दें थारा, गठड़ी फोल साडी झोली पाईआ। फिर साडा वेखें नज़ारा, बुढ्ढे नढ्ढे रूप वटाईआ। प्रेम प्रीती दा इक्क प्यारा, वस्त धुर दी दे वरताईआ। जे तूं आया कन्ढ्ढी किनारा, कंडयां विच्चों पार लँघाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखा लेखे विच रखाईआ। लक्षमण सिँघ कहे मेरे लागों नंदू गया उठ, विंगा टेडा अगे गया आईआ। अन्दरे अन्दर कुछ ल्या पुछ, आपणी मंग मंगाईआ। बोलया सच मुच, जो सच काया रंग चढ़ाईआ। दीन दयाल होया ख़ुश, ढोला सुण के अगम्म अथाहीआ। कर्म सिँघ किहा मैनूं आउँदा नहीं कुछ, एह वी उन्हां नाल रलाईआ। इन्हां सारयां दी प्रभू आप बोले तुक, तुख्म तासीर आपणे विच मिलाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र नाल तराईआ। बुढ्ढे कहिण साडी बोल इक्को तुक, तुरत दे जणाईआ। साडा लेखा जावे मुक, जगत हिसाब रहे ना राईआ। बुढ्ढयां दी गभरूआं वरगी खड़्ही हो जाए मुछ, ख़ुशी विच भज्जीए वाहो दाहीआ। जे कोई सानूं लए पुछ, असीं कहीए मिल्या बेपरवाहीआ। बुधू रहे मुढ, मुढ तों फेर बुद्धी वाले दे बणाईआ। जिस बुद्धी नाल तूं सानूं ग्यों सुझ, बहुती अकल दी लोड़ रही ना राईआ।
अगे प्रीती विच जाईए रुच, रुची तेरे नाल बणाईआ। दुनिया भावें कहे कुछ, साडी डोरी तेरे हथ्थ नज़री आईआ। उमर दे बुढ्ढे भगती प्रेम प्यार विच तेरे पुत, बच्यां वांग लैणा गोद उठाईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान मेहरवान हो के गया तुठ, मुठ आपणी दए खुल्हाईआ।
१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ जगत सिँघ दे घर पिण्ड धिंगाली जम्मू
बुढ्ढे नढ्ढे कर मन्ज़ूर, मुश्किल हल कराई जांदा। जन्म जन्म दे बख्श कसूर, दुरमति मैल धुआई जांदा। जोत अगम्मी दे के नूर, दीपक घर घर डगमगाई जांदा। अमृत आत्म दे के सरूर, तृष्ना भुख मिटाई जांदा। दर्शन दे के हाज़र हज़ूर, विछड़े मेल मिलाई जांदा। सर्ब गुणां भरपूर, ख़ाली भाण्डे आप भराई जांदा। जन्म कर्म दा विछोड़ा कर के चूर, धुर संजोगी जोड़ जुड़ाई जांदा। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र उठाई जांदा। मेहर नज़र उठावण आया, दयावान दातार। गुरमुख मेल मिलावण आया, विछड़यां दा यार। कर्म कर्म दा रोग कटावण आया, दुखियां दा आधार। भरम भुलेखा कढावण आया, पर्दा लाह सिरजणहार। पूर्ब लहिणा वेखण आया, जुग चौकड़ी जाणे हिसाब । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, महल अटल सुहावण आया, सोहणी इक्क महिराब। महिराब कहे मैं वेखणा महबूब, मुहब्बत दा मालक बेपरवाहीआ। जिस दी मंज़ल इक्क अरूज, अर्श फर्श सोभा पाईआ। भगतां दी आ गया कूट, वेस अवल्लड़ा रूप वटाईआ। साची दे के सूझ, सुध बुध आपणे नाल मिलाईआ। सच वरोल के गुरमुख साचा निर्मल दूध, पाणी छाछ बाहर कढाईआ। वेखणहारा शमाल जनूब, मशरक मग़रब खोज खुजाईआ। पवित्र करन आया वजूद, वुज़ू इक्को नाम वखाईआ। एह वड्याई ख़ूब, ख़ूबी आपणी नाल पार लँघाईआ। गुरमुखो तुहाडा सूरज कदे ना होए ग़रूब, दो जहान होवे रुशनाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र उठाईआ। मेहर नज़र दा दाता इक्को, एकँकारा आप। साची सिख्या गुरमुख सिक्खो, सोहँ धुर दा जाप। कुछ हथ्थ ना आए फेर पिच्छो, वेला गया हाथ। जगत जहान तत्तां विच सदा ना दिसो, रूह बुत्त दा बणया नहीं रहिणा साथ। वेला वक्त सुहञ्जणा नजिठ्ठो, पुरख अकाल इक्को बणा लओ बाप। धुर दरगाही धुर दा मितो, मीत मुरारा सख़ा सख़ाई आप। सच प्रीती तों मूल ना रितो, आत्म परमात्म बणा लओ धुर दा साक। तुसीं समझ नहीं सकदे पुरख अबिनाशी मिल्या किथों, एह अगम्मी खेल तमाश। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, सच दुआर ओस दे अगे विको, पा के कीमत तुहाडा वडा करे प्रताप। प्रताप कहे मुल्ल पाई जांदा, लक्ख करोड़ी ना वंड वंडाईआ।
साचे घर टिकाई जांदा, जोड़ी आपणे नाल रखाईआ। धुर दा घर वसाई जांदा, विछड़े गोद उठाईआ। तूं मेरा मैं तेरा ढोला गाई जांदा, करे अगम्म पढ़ाईआ। मेहर नज़र नाल तराई जांदा, जन भगतो प्रभ ने कोई धरया नहीं रूप कसाई दा। वेला वक्त सुहाई जांदा, लेखा मुके कूड़ जुदाई दा। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, सच प्रीती इक्क सिखाई जांदा, वक्त सुहञ्जणा होवे आत्म परमात्म सच्ची वधाई दा।
१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ पूरन सिँघ दे गृह पिण्ड धिंगाली
धरती कहे मैं वेख्या राही इकल्ला, अकल कल धारी बेपरवाहीआ। जिस जा वड़े महल्ला, गुरमुख गुरसिख पार लँघाईआ। जिस पत्त टहणी नाल एहदा छोह गया पल्ला, ओस दा लेखा रहे ना राईआ। जिन्हां दरयावां दे वहणां विच दी लँघ गया थलां, उच्चयां टिब्बयां चरन छुहाईआ। उन्हां नूं जन्म मरन दा रिहा कोई ना गिला, आवण जावण दुखड़े रिहा गंवाईआ। धन्न वड्याई जिन्हां नूं मिला, मिल मिल रंग रंगाईआ। मेरा सिँघासण नौ सौ चुरानवे चौकड़ी जुग पिच्छो हिल्ला, हलूणा आपणा दिता वखाईआ। जिस ने भगत कोई भाण्डा रहिण नहीं देणा पिल्ला, कचिउँ पक्के देणे बणाईआ। गोबिन्द चाढ़ के आपणा चिल्ला, शब्द कमान लैणा खिचाईआ। पीर पैगम्बरां ख़ुशी नाल कहिणा धन्न बिसमिल्ला, जो विछड़यां रिहा मिलाईआ। गुरसिक्खो एह ना समझयो कि वेहला, ऐवें फिर फिर झट लँघाईआ। गोबिन्द तारन आया जो पूर्ब जन्म दा चेला, मेला आपणे नाल कराईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, लेखा ओस दा देवे जेहड़ा किसे समें बकरी दा सी लेला, जेहड़ा गोदावरी कन्ढ्ढे माधो बैरागी दे डेरे सीस गया निवाईआ।
१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ खेमो देवी दे गृह धिंगाली
लेले दे पिच्छे आ गई उहदी माँ बकरी, चोपाई आपणा पन्ध मुकाईआ। भज्जी आउँदी गोबिन्द नूं साहमणे टकरी, निउँ के घाह चुगण लग्गी दा सीस झुकया नज़री आईआ। उहनूं इक्क नज़र आई जो धार दो सतरी, धुर दी करे पढ़ाईआ। पिच्छा याद आ गया एह मेरा पुत लेला मूले दा भ्रा खत्री, जिस नूं नानक कुछ कहि के गया सुणाईआ। जिस दे हथ्थ सी ओस वेले तक्कड़ी, दो छाबे रूप वटाईआ। नानक ने प्यार नाल मंगी इक्क ककड़ी, मैनूं दे खवाईआ। ओस देण दे मारे किहा इस नूं जूठा कर गई आ इक्क बकरी, जो लेले दी माँ नज़री आईआ। नानक हस के किहा तेरे कर्मां दी मेरे हथ्थ पत्री,
जिवें चाहें दयां बणाईआ। ओस किहा किधरों मंगता आ गया मकरी, फ़रेबां नाल लुट लुट खाईआ। जे कर्मां दी होवे तेरे कोल गठड़ी, क्यों दर दर आपणी अलख जगाईआ। नानक किहा एह कहाणी सजरी, तैनूं दयां वखाईआ। खेल वेखीं रात अज्ज दी, सवेरे मिलणा चाँईं चाँईंआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र इक्क उठाईआ । खत्री पुत सुत्ता रात, लेफ निहाली डेरा लाईआ। उस नूं नज़री आया साख्यात, बकरी दा लेला हो के भज्जा फिरे वाहो दाहीआ। जिधर जाए उधर नानक मिले आप, हस के दए वखाईआ। ओस डर के किहा मैथों होया पाप, भुल दे बख्शाईआ। नानक किहा एह तेरी करनी दा सराफ़, दस जामे मेरे, दसां जाम्यां पिच्छो तेरा लेखा दयां चुकाईआ। लेले किहा की तेरी शनाख, शनाख़त दे दृढ़ाईआ। नानक किहा हुण मैं दरवेश फेर शहिनशाहां वाला ख़ताब, गोबिन्द कहि कहि मैनूं सारे गाईआ। ओस जोड़ के आपणे हाथ, अन्दरों सीस दिता निवाईआ। मेरी कीती कर मुआफ़, भुल दे बख्शाईआ। नानक किहा एह गोबिन्द दे हाथ, जो मेरा मेरा नज़री आईआ। गोदावरी दा होवे घाट, जावे पन्ध चुकाईआ। ओस वेले तेरी करे बन्द ख़लास, बन्दीख़ाना दए तुड़ाईआ। ओस दा लेखा मुकाया आज, विचला भेव गुज्झा ल्या रखाईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, पर्दे लाह के वेखणहारा ताक, हिसाब बेबाक रिहा कराईआ।
१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ धर्म कौर दे गृह धंगाली
देवा सिँघ तेरे पिता दा पिछला नाँ सी मसूर, चौंह भाईआं तों वड्डा नज़री आइंदा। जिस वेले गोबिन्द लँघया सी कोट कपूर, कपूरे दी हद वेख वखाइंदा। एह जिमींदार सी मशहूर, वेले वक्त दा अखवाइंदा। उधरों सूरज होण लग्गा सी ग़रूब, आपणीआं किरनां पर्दे विच छुपाइंदा। एस वेख्या एह गोबिन्द आउँदा ज़रूर, जो सांझा गुर अखवाइंदा। मैं एस नूं मिलणा ज़रूर, जो ज़रूरत पूर कराइंदा। भेंटा करन लई इक्क तोड़ ल्या तरबूज़, जो ग्यारां सेर वज़न रखाइंदा। पैंडा मुका के नेड़े आया दूर, चरनां उत्ते सीस रखाइंदा। तूं मालक हाज़र हज़ूर, हज़रत झोली अगे डांहयदा। मेरे मुआफ़ कर जा कसूर, किस्मत तेरे हथ्थ फड़ाइंदा। गोबिन्द किहा मैनूं मन्ज़ूर, मैं जांदे राहीआं पार लँघाइंदा। इसदे विच्चों कढ थोड़्हा जिहा खूर, रस रसना नाल वेख वखाइंदा। ओन उसे वेले गोबिन्द दे चरनां दी आपणे हथ्थां नूं ला के धूढ़, तली मार के दो टुकड़े भन्न वखाइंदा। तरबूज़ अन्दरों लाल निकलयां ज़रूर, जो थल्ले गुलाबी रूप वटाइंदा। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करनी करता आपणे हथ्थ रखाइंदा। तरबूज़ अगे दिता रख, दो हिस्से वंड वंडाईआ। गोबिन्द खण्डे दी नोक
नाल थोड़्हा जिहा ल्या चख, रस रसना वाला भराईआ। फेर ख़ुशी विच प्या हस, पर्दा रिहा खुल्हाईआ। मसूरा एह की रिहा दस्स, हौली हौली मैनूं रिहा जणाईआ। मसूर किहा इस दा दे के जावीं हक, वस्त धुर दी झोली पाईआ। ख़ाली ना जावीं छड्ड, दर आया पार लँघाईआ । गोबिन्द किहा मैं सिर रक्खां हथ्थ, मेहर नज़र उठाईआ। देवांगा ओह वथ, जिस दे नाल एहदी वसदी रहे लोकाईआ। जिस वेले पंजाब चों गया नठ, नदेड़ दा राह तकाईआ। ओस वेले एस ने आपणा सरीर जाणा छड, आत्म परमात्म तेरे विच समाईआ। कलिजुग अन्तिम जिस वेले प्रगट होवे समर्थ, एस दी अक्ख दयां खुल्हाईआ। जेहड़ा बच्चा रविदास दे नाल गया सी वस, ओह एसे दी झोली पाईआ। जिन्हां मिल के गाउणा जस, धुर दा नाम ध्याईआ। एसे दी ओहो सवाणी ओदों मिल जाए हक, जोड़ी जुड़ी ना कोए तुड़ाईआ। अन्तिम गोदी लवां चक्क, सचखण्ड दयां बहाईआ। बंस सरबंस लज्जया रख, देवां माण वड्याईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, पुरख समर्थ, पूर्ब लहिणे सभ दे रिहा मुकाईआ।
१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ किशन सिँघ दे गृह धंगाली
पुत्तर धी उतारने पार, बच्चे बच्चीआं लेख चुकाईआ। संसार सागर विच्चों दए तार, तरनी पार दए लँघाईआ। जन्म जन्म दा लेख निवार, दूख नवारन होए सहाईआ। सच प्रीती बख्श प्यार, प्रेम प्रेमीआं दए जणाईआ। जगत जग दा जीवण विहार, जग जीवण दाता दए समझाईआ। भगत भगवन्त इक्क घर बाहर, गृह मन्दिर दए वखाईआ। नाम अगम्मा धुर जैकार, शब्दी नाद वजाईआ। गुरमुखां दा मंगलाचार, सख़ियां दी रास वखाईआ। सीता सुरती दा राम, गुर शब्दी मेल मिलाईआ। राधा दा काहन, घनईआ बंसरी सच सुणाईआ। भण्डारयां दा जाम, सतिनाम दए दृढ़ाईआ। कल्मयां वाली कलाम, कायनात दए सिखाईआ। जन भगतो तुहाडा जन्म जन्म कर्म कर्म दा लाह के इलज़ाम, नज़ाम अगला दिता बदलाईआ। तुसां किसे दे नहीं रहिणा ग़ुलाम, मालक इक्को दिता मिलाईआ। तुहाडा पिछला प्रेम दा कीता एहसान, तुहाडी झोली पाईआ। इक्क रूप भगत हो जाओ मिल भगवान, भावी नेड़ कोए ना आईआ। गुरमुख चतुर सुघड़ सुचज्जे बण जाओ सुजान, दुरमति मैल बाहर कढाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी जोत धर, निहकलंक नरायण नर, जिन्हां नूं मिल्या आण, महिमान सचखण्ड दुआरे दे दए बणाईआ।
१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ चूड़्हा राम दे गृह धंगाली
लेखे लाए माणस जन्म, जन्म जन्म खोज खुजाइंदा। लेखे लाए निहकर्मी कर्म, कर्म कांड वेख वखाइंदा। लेखे लाए सच प्रीती साचा धर्म, धर्म धर्म धरती धवल सुहाइंदा। लेखे लाए लग्गे सरन, सरन सरनागत इक्क अखवाइंदा। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, हरि सतिगुर दया कमाइंदा। सतिगुर कहे तूं मेरा नहीं सदा, सदीआं दा लेखा पूर कराईआ। प्रेम दा बध्धा, आया वेस वटाईआ। गुरमुखो कोई देण नहीं आया सज़ा, जमां तों रिहा छुडाईआ। जींवदयां जग चरन प्रीती मज़ा, मरन तों पिच्छो सचखण्ड साचे दयां बहाईआ। जिन्हां दवारयां उत्ते आपणी कर के गया गजा, गदागर हो के फेरा पाईआ। जिस दी कोई ना समझे वजह, वज़ाहत नाल ना कोए दृढ़ाईआ। एह चलण आया भगतां दी विच रज़ा, राम रहीम दोवें रूप वटाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, लेखे रिहा चुकाईआ। लेखा कहे मैं कदे ना चुकया, मेरा पन्ध ना कोए मुकाईआ। मेरा पैंडा कदे ना मुकया, चलया वाहो दाहीआ। मैं गुर अवतारां पीर पैगम्बरां पुछया, वेले अन्त खोज खुजाईआ। कोई रिहा ना मैथों लुक्या, पर्दे रिहा उठाईआ। मैं समझया हुण आया जो ऐस वेले घुथ्या, मैं देवां ना कदे गवाहीआ। बेपरवाह हो के जिस सभ नूं आके पुछया, ग़रीबां होया सहाईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, निरवैर हो के आपणी गोदी चुकया, फड़ बाहों गले लगाईआ।
१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ इन्द्र राम दे गृह धंगाली
पैगम्बर कहिण लगे ऐ नज़ानी मुर्शद, मशकूक हो जणाईआ। सानूं मिलण दी तेरे कोल नहीं फ़ुरसत, साढे दस दे आए बैठे डेरे लाईआ। जन भगतां दी दूर कर के मैल दुरमति, धुर दे मेले रिहा मिलाईआ। असीं चौधवीं सदी दे फ़कीरां दी दस्सण आए ग़ुरबत, जो मग़रूरी विच रखाईआ। जिस बिध सानूं मिल गई अख़ीरी रुख़सत, छुट्टी सभ नूं दे कराईआ। राह तक्के मौत मलकत, मलकीअत वेखे जगत लोकाईआ। तेरे भगतां दी असीं करन आए उल्फ़त, तारीफ़ां विच जस गाईआ। एहनां दी हल करदे मुश्किल, मुश्किलात दे कटाईआ। अज़ीज़ प्यारे बणा ख़ुशदिल, ख़ुशीआं रंग रंगाईआ। कायर पाजी ना बणावीं बुज़दिल, जो तैनूं जाण भुलाईआ। एहनां दा लेखा रहे ना बिलकुल, कुल दे मालक कुलां देणीआं तराईआ। तेरा कोई ना लग्गे मुल्ल, मुफ्त बेड़े लै चढ़ाईआ । जे तैनूं जावण भुल, अभुल तूं ना देणा भुलाईआ। तेरा दुआरा सति दा गया खुल्ह, ख़ुशी वेखे ख़लक ख़ुदाईआ। तेरयां भगतां दी शमअ ना होवे गुल, प्रभू तूं परवाना बण के आप एहनां दी
भेंट चढ़ाईआ। तेरा बूटा लोकमात ना जावे हुल, पत्त डाल्ही देणी महकाईआ। सच प्रीती जावण घोल घुल, घुंमण घेरी विच्चों बाहर देणा कढाईआ। जन्म जन्म कर्म कर्म विच जाण ना रुल, चुरासी गेड़ ना कोए वखाईआ। तेरा नाम भण्डारा अनमुल्ल, अनमोलक नज़री आईआ। जिन्हां ने मस्तक ला लई तेरी धूल, दया धर्म सन्तोख उहनां झोली पाईआ। अगे लैण वाला रहे ना कोई मसूल, राए धर्म सिर ना सके उठाईआ। तेरे प्रेम प्यार मुहब्बत विच रहिण सदा मशग़ूल, इक्को रंग देणा वखाईआ। आपणी करनी दा लेखा लैण वसूल, असल सभ दी झोली पाईआ। मिलणी हक दा बण महबूब, मुहब्बत नाल वजे वधाईआ। अर्श फर्श तों उच्चा दस्सणा अरूज, बिना अर्ज़ बेनन्ती ओस दुआरे देणा बहाईआ। आपणी किरपा नाल रखणा महफ़ूज़, चार कुण्ट होणा सहाईआ। धुर दरगाही पढ़ाउणा हरूुफ़, बेहरफ़ आपणा देणा समझाईआ। जिस दी ना कोई मिसाल ना परूफ़, ना शनाख़त सके कोए कराईआ। सच दुआरे वाड़ के आपणे हदूद, बिना हुजर तों हुजरा देणा वखाईआ। जिधर वेखूं नज़र आवें मौजूद, मुअज़ज़ हो के आपणी सेव कमाईआ। अगे भगतां तों लिखाउदा ना रहीं कोई ख़तूत, घर सुत्यां दरस देणा वखाईआ। वेखीं किसे दे कर्मां दी ना वेखीं करतूत, निहकर्मी हो के पार लँघाईआ। तेरे प्यारयां दा प्रेम ना होवे ग़रूब, सूरज चन्द बैठण मुख छुपाईआ। की होया मुहम्मद कहे सानूं दस्स दिता हजारा दरूद, इस्म आज़म दिता जणाईआ । असीं सारे देवण आए सबूत, शहादत नाल गवाहीआ। तेरा नाउँ पुखता मज़बूत, जिस नूं सके ना कोए तुड़ाईआ। सोहँ महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान दी जै जिस कहि ल्या कलबूत, ओह कल्मयां विच फेर कदे ना आईआ। तेरी मंज़ल वेखे मकसूद, चढ़के नूर ख़ुदाईआ। तत विछोड़ा हो जाए वजूद, नूर नूर रुशनाईआ। तेरे प्रेम प्यार दी चंगयाड़ी काम क्रोध बारूद, हँकार देवे जलाईआ। एहनां ग़रीबां निमाणयां दा कारज आ जावे सूत, असुते मिलणा चाँईं चाँईंआ। दुखियां दा मेट के दूख, दर्दीआं दी दर्द वंडाईआ। जे किसे दा कोई लहिणा हैगा ओह वी कर जा मनसूख़, आपणा हुक्म सादर इक्क कराईआ । तेरे विच हक तौफ़ीक, हुक्म विच वड्याईआ। जो चाहें सो कर देवें मौकूफ़, हुक्मे नाल मनवाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहर नज़र इक्क उठाईआ। पैगम्बर कहिण असीं वेखण आए लुगात, जेहड़ी आपणे विच छुपाईआ । कुछ ओस दे दस्स अल्फ़ाज, जो मुज़क्कर मुअनस दोवें रूप नज़र ना आईआ। जिस दे विच आदि जुगादी सवा लाख, बिना नम्बरीआं दिते प्रगटाईआ। जुग चौकड़ी दा लिख्या रिवाज, गुर अवतारां पीर पैगम्बरां सेवा समझाईआ। जिस दा लेखा दस्से अबिनाशी करता सीस ते पहनणा ताज, ताजर दो जहानां नज़री आईआ। पैगम्बरां नूं भुलणी निमाज़, भगतां दा खोल्हणा आग़ाज़, पर्दा चुकाउणा राज़, समाज इक्को देणा वखाईआ। वेखणा मार के झात, खोल्ह कुआड़ी ताक, अठ्ठे पहर इक्को कर प्रभात, आत्म
परमात्म दे के स्वाद, रसना जेहवा रस देणे भुलाईआ। वखाउणा खेल तमाश, मण्डल वखाउणी रास, गोपी काहन रखणे पास, मुख घूँगट ना कोए जणाईआ। भगतां नूं देणी दात, गुरमुखां नूं सच सुग़ात, निमाणयां दी पुछणी वात, महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, सति सरूप हो के वसणा साथ, सांझे यार आपणा रंग रंगाईआ।
१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ हँस राज दे गृह धिंगाली
पैगम्बर कहिण मुरीद मुर्शद दा इक्क नुकता, दरम्यान बैठा डेरा लाईआ। नुकते दा ओहला ओस वेले चुकदा, जिस वेले रहमत आप कमाईआ। फिर भाण्डा फुट जाए दु:ख दा, दलिद्र दए गंवाईआ। घर भण्डारा मिल जाए सुख दा, अमृत रस चवाईआ। भेव रहे ना लुक दा, सनमुख नज़री आईआ। जलवा वेखो ओस दा, जो असल रूप ख़ुदाईआ। पर्दा उठे लोक परलोक दा, जिमीं असमानां पार जणाईआ। सूफ़ी फ़कीर ओह ओथे पहुंचदा, जो इक्को ध्यान लगाईआ। जन भगतो वेला नहीं हुण सोच दा, सोचयां हथ्थ कुछ ना आईआ। वक्त सुहञ्जणा प्रभ दी मौज दा, मजलस विच बहि के ख़ुशी मनाईआ । तुहाडा आवण झगड़ा मुक जाए रोज़ दा, जावण दी लोड़ रहे ना राईआ। प्याला पी लओ नाम ख़ुमारी मदहोश दा, मधुर धुन दए सुणाईआ। जो तुहाडे अन्दर बोलदा, ओह तुहाडा तुहानूं दए मिलाईआ। सज्जण सुहेले आपे खोजदा, बण खोजी फेरा पाईआ। ओह लहिणा देणा चुकावे दोष निर्दोष दा, दोषीआं पार लँघाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सिर आपणा हथ्थ रखाईआ। पैगम्बर कहिण नुकते बिना सोहे ना कदे नून, मिले ना माण वड्याईआ। एह नुकते दा कानून, जो गुरमुखां मनमुखां वंड वंडाईआ। एह नुकते दा मज़मून, जो मुलज़म बरी कराईआ। एह नुकते दा जनून, जो जलवे रिहा वखाईआ। एह नुकते दा फ़रऊन, ख़ुदा नूं तीर लगाईआ। एह नुकते दा असूल, असलीअत दए छुपाईआ। एह नुकते दा रूल, रुलदयां दए तराईआ। एह नुकता माकूल, जो मुकम्मल दिता टिकाईआ। जेहड़े एस नुकते नूं गए भूल, ओहनां तों भुल्लया बेपरवाहीआ। नुकता कहे मैं भगतां दा मज़दूर, सन्तां दी सेव कमाईआ । गुरमुखां दे हज़ूर, हाज़र हो के वेख वखाईआ। जिस वेले सूली चढ़या सी मनसूर, एहो नुकता उस परे दिता हटाईआ। उहनूं रब्ब दी रज़ा हो गई मन्ज़ूर, ध्यान इक्क नाल लगाईआ। कर के सज़ा ओह पछताउण लगे ज़रूर, जिन्हां पुट्ठी खल्ल लुहाईआ। नुकता कहे मेरे नाल नेड़े मेरे नाल दूर, जे मैं ना होवां फिर कसूर करन वाला रहिण कोए ना पाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, जन भगतां वखावणहारा आपणा घर, नुकता नाम नोक नाल अगों देवे हटाईआ।
१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ कर्म सिँघ दे गृह धिंगाली
नुकता कहे जे मैं पड़दा लाह दयां नकाब, ओहला दयां गंवाईआ। फिर लोड़ रहे ना करन दी कोई जाप, रसना जेहवा पन्ध मुकाईआ। नज़री आ जाए साख्यात, मालक बेपरवाहीआ। जिस नूं सभ ने मन्नया बाप, पैगम्बरां दा नूर ख़ुदाईआ । जिस वेले मिल जावे आप, आपणा भेव खुल्हाईआ । ओस वेले रूह बुत्त दोवें हो जाण पाक, पवित्र नज़री आईआ। जन्म कर्म हो जाए मुआफ़, मुफ़लिस शाह दए बणाईआ। जे मन होवे गुसताख़, शरारत उहदी दए मिटाईआ। बन्दा बणा के ख़ादम ख़ाक, ख़ालस आपणा रंग चढ़ाईआ। अन्दरे सवाल ते अन्दरे जुआब, आपे दए समझाईआ। मंज़ल रहे ना कोई घाट, अगला पन्ध ना कोए चलाईआ। इक्क सुणा के आपणी गाथ, हुक्म धुरदरगाहीआ । नुकता कहे फेर झगड़ा रहे ना कोए समाज, दीन मज़्हब ना कोए लड़ाईआ। होणा पए ना किते मुहताज, झोली अगे किसे ना डाहीआ। मन्नणा पए ना किसे नवाब, सुल्तानां सिर ना कोए झुकाईआ। इक्को करना पए अदाब, सजदा शाह पातशाह सच्ची शहिनशाहीआ। जिस ने बख्शया सच ख़ताब, रुतबा दिता बणाईआ। ओसे दा नुकता ओसे दा नूर ओसे दा पर्दा ओही सभ कुझ रिहा आख, आख़र ओही खेल खलाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, जणावणहारा साचा दर, एसे नुकते दी सारे करदे गए तलाश, फ़कीर हकीर कलमे दीआं मोमबत्तीआं हथ्थां विच उठाईआ। कलमा कहे मैं ओस नुकते दा पहरेदार, सेवा सदा कमाईआ। जिन्ना चिर हुक्म ना देवे मेरा यार, इशारा इक्क दृढ़ाईआ। मैं धुर दा ख़िदमतगार, ख़ादम नज़री आईआ। जिस वेले मुरीदां नाल परवरदिगार करे प्यार, मुहब्बत इक्क रखाईआ। मैनूं कर देवे ख़बरदार, हुक्म इक्क सुणाईआ। जिस वेले मेरा लग्गा होए दरबार, मुकामे हक सचखण्ड साचे सोभा पाईआ। भगवन हो के भगत नूं करां याद, आपणी दया कमाईआ। तूं सुण के ओसे वेले आवाज़, कुण्डा देणा लाहीआ। एह नुकते वाला राज़, उन्हां नूं देणा समझाईआ। एस तों पिच्छे पिच्छे पढ़न दी लोड़ निमाज़, अगे लिखण पढ़न दी लोड़ रहे ना राईआ। एह बख्शिश रहमत कर के भगतां दित्ती दात, दातार हो के आप वरताईआ। जिन्हां महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान रख्या साथ, उन्हां दर नुकता निउँ निउँ सीस निवाईआ।
१२ चेत शहिनशाही सम्मत १ करतार चन्द दे गृह धिंगाली
नुकता कहे जिस वेले किरपा करे पुरख समर्थ, दातार दाता आपणी दया कमाईआ। भगतां नाल मिला के अक्ख, अक्खर आपणा दए पढ़ाईआ। धुर दा मार्ग देवे दस्स, मार्ग सच्चा इक्क समझाईआ। प्रेम प्रीती अन्दर हो जाए वस, वास्ता आपणे
नाल रखाईआ। आत्म परमात्म कर दए इक्ट्ठ, विछोड़ा दए गंवाईआ। सच दुआर खोल्ह के हट्ट, मन्दिर सोभा पाईआ। दुरमति मैल देवे कट, पतित पापी पुनीत रूप वखाईआ। हकीकत झोली पाए हक, हुक्म आपणा दए समझाईआ । गुरमुखां दे अन्दरों मेट के शक, शकूक दए गंवाईआ। ओह समझण जिस वेले एह मालक साडा सच, धुरदरगाही नज़री आईआ। नुकता कहे मैं अग्गों उस वेले जावां हट, आपणा पासा लवां बदलाईआ । भगत भगवान दा इक्को आवे रस, दूजा स्वाद ना कोए जणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, जन भगतां पार लँघाईआ। नुकता कहे मैं भगतां वेंहदा रिहा मिलदा, ओहले बहि के ध्यान लगाईआ। पुरख अबिनाशी खेल रिहा खेलदा, जुग चौकड़ी वेस वटाईआ। जिस वेले दीवा अगम्मी बले नाता छड के बत्ती तेल दा, नूरो नूर करे रुशनाईआ। ओह नज़ारा दे के सज्जण सुहेल दा, बिन भगतां वेखण कोए ना पाईआ। एह खेल रंग नवेल दा, सचखण्ड निवासी आपे रिहा कराईआ। ओथे समां नहीं कोई किसे दलील दा, सलाहां दी लोड़ रहे ना राईआ । झगड़ा चुक जाए जगत वकील दा, अपील फ़रयाद ना कोए जणाईआ। नुकता कहे मैं नुकता हां नुकतरीन दा, तरावत नज़री आईआ। एह खेल या मबीन दा, आमीन दए समझाईआ। जन भगतो अगे झगड़ा चुक गया दीन मज़्हब तकसीम दा, टुकड़े ना कोए वखाईआ। सुख वेखो ओस दी सच्ची तालीम दा, जो बिन तमअ रिहा पढ़ाईआ। झगड़ा छड दयो मन कमीन दा, काया दे पातशाह हो के आपणा पातशाह रूप लओ वटाईआ। ओथे लेखा नहीं अमीर ग़रीब दा, वड्डा छोटा ना कोए जणाईआ। हुण वेला बदलण नसीब दा, करीब हो के दया कमाईआ। एह खेल अगम्मी अजीब दा, अजब लीला रिहा वरताईआ। झगड़ा चुके शरीक रफ़ीक फ़रीक दा, तौफ़ीक इक्को दए वड्याईआ। नुकता कहे भगतो मैं तुहाडा राह उडीकदा, दिवस रैण ध्यान लगाईआ। मैं दरवाज़ा खोल्हां ओस दहलीज़ दा, जिस दे लँघदयां दिलबर यार नज़री आईआ। ओथे लेखा नहीं अकल शअऊर तमीज दा, इक्को मुहब्बत विच समाईआ। खेड़ा वेखो ओस सज्जण वसनीक दा, जो सच दुआरे बैठा सोभा पाईआ। झगड़ा मिट जाए सूरज चन्द अन्धेरे तारीक दा, इक्को नूर होवे रुशनाईआ। नज़ारा तक्को नेड़े तों नेड़े नज़दीक दा, मंज़ल दर मंज़ल हरदिल हो के दए कराईआ। फेर गीत गाओ सिफ्ती भरी तारीफ़ दा, तुआरफ़ कर के ख़ुशी मनाईआ। मज़ा चख लओ भगवन दी सच्ची प्रीत दा, जो प्रीतम हो के रिहा कराईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान झगड़ा मुकावे दूजे दी तस्दीक दा, बिन शहादतों लेखे दए मुकाईआ।
इक दिन मुल्ला करदा सी हिसाब, मसज़द अन्दर डेरा लाईआ। उहदा वेला आ गया पढ़न दा निमाज़, वुज़ू कर के
सजदे विच सीस दिता झुकाईआ। उधरों पंडत दूरों आण के कीता अदाब, सजदा दिता जणाईआ। जिस वेले उहने अक्खां मीट के कन्नां विच उंगलीआं पाईआ। एहन हौली जेही दो उंगलां नाल चुक लई उहदी दवात, सिर मार के ख़ुशी दित्ती मनाईआ । नाले इक्क वरका पाड़ के विच्चों किताब, दोंह उंगलां नाल बाहर कढाईआ। ओस विच एहदा वी सी चौदां रुपईआं दा हिसाब, जो उधारे लै के गया खाईआ। पिच्छे मुड़ के कहिंदा वाह वाह झगड़ा मुकाया रसूल पाक, मेरा लेखा साफ़ कराईआ। उधरों मुल्ला वेहला हो गया पढ़ के निमाज़, फूड़्ही उत्ते डेरा लाईआ । चार कुण्ट तकया कल्ली कलम नज़र ना आई दवात, दुआ ख़ुदा अगे कर के इक्क आवाज़ सुणाईआ । केहड़ा एथों चक्कके लै गया बदमाश, आउँदा जांदा नज़र कोए ना आईआ। जे ख़ुदावन्त करीम उहनूं सज़ा देवे आप, जो मस्जिदां दा चोर मुल्ला नूं लुट लुट खाईआ। जे उस नाल छुहाया होवे हाथ, उहदा हथ्थ दे कटाईआ। जे उंगलां ने दिता होवे साथ, उंगलां दे लुहाईआ। आवाज़ आई एह सभ कुछ लहिणा मुके हिसाब, तैनूं दयां जणाईआ। उधरों ब्राह्मण आ के ओह वरका रख के आपणी विच किताब, दवात हथ्थ विच उठाईआ। उहदे विच पाणी सी थोड़्हा, बाहर जा के विच कीता पेशाब, फड़ के हथ्थ नाल लई हिलाईआ। ख़ुदावंद ने वेख के किहा हुण नहीं रहि गई पाक, एह कोई मूर्ख एहनूं की दयां सज़ाईआ। थोड़्हा जिहा लेखा रविदास दे हाथ, क्योंकि एहदी गंढ्ढ भगत नाल जुड़ाईआ । इस दे जन्म जन्म जग विच होणे जो नौ दिते आख, ना कोई मेटे मेट मिटाईआ । जिस वेले कलिजुग अन्त प्रगट होणा साख्यात, इस दा लहिणा दयां भुगताईआ। एधरों एह अगम्मी रविदास नूं सुण गई आवाज़, ओह अन्दरे अन्दर ख़ुशी मनाईआ। क्यों मेरा पंडत नाल अन्तिम होणा साथ, जन्म जन्म दा गेड़ भवाईआ। मैं ओस वेले प्रभू नूं देवां आख, एहदी ना उंगली कट ना हाथ, शब्दी कार दे भुगताईआ। रविदास दे कारन तैनूं कीता मुआफ़, मेहर नज़र इक्क उठाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, हर बचन हर शब्द विच रक्खे राज़, जो जागदयां सुत्तयां सुपनयां विच दखाईआ।