पुस्तकालयभाग १८

२३ अस्सू शहिनशाही सम्मत १ बीबी नंती दे गृह बाबूपुर

हरि शब्द कहे मैं कुरबान वारी सदका, जो सदमा रिहा मिटाईआ। खेल वेख पुरख अकाल नूरी रब दा, ख़ुशीआं रिहा मनाईआ। जिस नूं सिफ्तां विच दस्सदा रिहा कद का, कदीम तों कलम शाही वड्याईआ। जिस दा लेखा ब्रह्मण्ड खण्ड रहिणा सच दा, ब्रह्मांड आपणा हुक्म वरताईआ। जिस दा नाम निधान रूप चण्ड प्रचण्ड का, चण्डाल दए मिटाईआ। जो आदि जुगादि आत्म परमात्म हो के हंढदा, कुण्डी नाम दी हथ्थ फड़ाईआ। जगत जुग जन्म विछड़यां सच प्रीती गंढ्ढदा, धुर दा मेला मेले सहिज सुभाईआ। प्रकाश देवे आपणे नूरी चन्द दा, निरगुण जोत करे रुशनाईआ। भाण्डा फोड़ के हँ ब्रह्म दा, पारब्रह्म आपणा आप वखाईआ। झगड़ा मुका के हरख़ सोग ग़म दा, चिन्ता चिखा मिटाईआ। दुनिया देणा दे के हड्ड मास नाड़ी चम्म दा, चम्म दृष्टी दए बदलाईआ। दुआरा दस्स के इक्क अगम्म दा, अगम्मढ़ी करे पढ़ाईआ। जो सभ तों वखरा भगतां दा भगवान जगत जहान मन्नदा, सो घट घट रिहा समाईआ। हुण वेला नहीं बहुता खाणा अन्न दा, मन ममता लओ भुआईआ। प्रेम करो ओस शब्दी धार नुराने चन्न दा, जिस नूं चन्द चांदनी सीस निवाईआ। जिस नूं पुरख अकाल इक्को जणदा, जणेंदी बणे धुर दी माईआ। ओह सरोता नहीं किसे कन्न दा, सरवण वंड ना कोए वंडाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, फ़रमान फ़रमान विच्चों बदलाईआ। शब्द कहे परम पुरख उत्ते सभ नूं पै गया शुबा, शबे रोज़ रही कुरलाईआ। हक समझे ना कोई मुद्दा, मुद्दत तों गुर अवतार पैगम्बर आए समझाईआ। जिस दा लेखा भेव अन्दर रहिणा नहीं गुज्झा, गुज्झी रमज़ नाल उठाईआ। जिस दा राह तक के गया महात्मा बुधा, बुद्धी वाले देण दुहाईआ। जिस नूं ईसा मूसा किहा आवे बसुध्धा, सुध्ध करे सर्ब लोकाईआ। जिस दे हुक्मे अन्दर नानक गोबिन्द किहा पैंडा मुक्का, मुकम्मल करे सफ़ाईआ। ओसदा बिन अक्खरां वाला रुक्का, शब्दी शब्द सच सुणाईआ। जिस दा तत्तां वाला नहीं जुस्सा, जुग चौकड़ी फेरा पाईआ। सीस धड़ ना चोटी मुच्छां, नूरो नूर नूर रुशनाईआ। अगम्म अथाह सभ तों ऊँचा, ऊँचो ऊँच बेपरवाहीआ। सो भगतां दे वेखण आया कूचा, गली गली फोल फुलाईआ। छैल छबील नौजवान मलूका, सख्त कुरखत

आपणी धार चलाईआ। लेखा जाणे ना कोई हवण आहूता, मुल्ला वाली आवाज़ ना कोए जणाईआ । ख़ाकी तन लभ्भे ना कोए भबूता, परमहँस ना कोए समझाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, खेले खेल शहिनशाहीआ। शब्द कहे मैं लिखणा लेख शबाब, शहाना रूप वटाईआ। कल्मयों बाहर अदाब, अदब इक्क समझाईआ। सतार बिन रबाब, तन भीतर देणी वजाईआ। मुहब्बत विच मेल अहिबाब, अगला बाब देणा पढ़ाईआ। लेखा जाण के तूल अर्ज़ मुकाब, मुसततील वंड वंडाईआ । धुरदरगाही बण नवाब, नौबत हक देणी वजाईआ। किसे दा चलणा नहीं सवाल जवाब, जवाब तल्बी होवे थाउँ थाँईंआ। भगतां नूं दे ख़ताब, ख़ता सभ दी दूर कराईआ। गुलशन विच गुल वेख के गुरमुख गुलाब, ग़ुलाम बरदे आपणे लए बणाईआ। प्रेम प्यार अन्दर बदल देवे मज़ाज, मज़्हब दी शरअ दए कटाईआ । पढ़नी दस्से इक्क कताब, जो कुतबख़ान्यां विच्चों बाहर रखाईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, सति सच चला के इक्क समाज, समें नाल समां दए बदलाईआ।

२३ अस्सू शहिनशाही सम्मत १ दलीप सिँघ दे गृह पिण्ड बाबूपुर

शब्द धार खेल अनोखा, अकल कलधारी आप कराईआ। जीव जगत जहान जुगत वेख के मौका, फ़रमान दरबान इक्क सुणाईआ। लक्ख चुरासी वेख परख खरा खोटा, पर्दा पर्दे उत्तों उठाईआ। कवण श्री भगवान दी रख ओटा, ओड़क इक्को राह तकाईआ। कलिजुग अन्त ओह धर्म राए कोल ना जाए बदोसा, बदो बदी दए ना कोए सज़ाईआ। उस दा लहिणा पार चौदां लोका, लोक परलोक वज्जे वधाईआ। जिस गाया ““सोहँ महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान”” सलोका, सो सुलाह नाल आपणे विच समाईआ।

२४ अस्सू शहिनशाही सम्मत १ किशन सिँघ दे गृह अलड़पिण्डी

सिँघासण कहे मैं कदे ना वेहला, ख़ाली सेज ना कोए वखाईआ। मेरा ओस दे नाल होया मेला, जो जोती शब्दी धार बेपरवाहीआ। जिस दा गोबिन्द इक्को चेला, ब्रह्मण्ड खण्ड वेख वखाईआ। भगतां दा बण सुहेला, भगवन हो के दया कमाईआ । वसणहारा धाम नवेला, निराकार सच्चा शहिनशाहीआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच सिँघासण सोभा पाईआ। सिँघासण कहे मेरा ओस दे नाल मिलाप, जो मिल के विछड़ कदे ना जाईआ। जिस दा दो जहान प्रताप, परत के आपणा फेरा पाईआ। सदा सुहेला वसे साथ, धुर दा संग बणाईआ। सदा नज़री आवे साख्यात, सनमुख

बैठा हरि रघुराईआ । धुर दी देंदा रहे सुग़ात, नाम भण्डारा इक्क वरताईआ। मैं ख़ाली होवां ना कदी दिवस रात, घड़ी पल मेरी वजदी रहे वधाईआ । मेरा ओस दे नाल बणया साक, जो सज्जण इक्क अख्वाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, धुर दा संग इक्क बणाईआ। सिँघासण कहे मैं खेल दस्सां संगीन, संघड़ नज़री आईआ। जिस दा लेखा त्रै तिर तीन, तृप्त रिहा कराईआ। वड्याई दे के उत्ते ज़मीन, फर्श सोभा पाईआ। भगतां देवणहारा यकीन, भरोसा इक्क बंधाईआ। मिसाल मेट जल मीन, मिल्लत आपणी इक्क दृढ़ाईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सच सिँघासण सदा सदा सद बैठा सोभा पाईआव। सिँघासण कहे मैं कदे ना होवां ख़ाली, ख़ालक ख़लक दयां समझाईआ। मेरा मालक इक्को वाली, वलीआं दा वली बेपरवाहीआ । जो सच दुआरे साची सच करे प्रितपाली, सभ दा इक्क गुसाँईंआ। एथे ओथे दो जहानां अन्दर बाहर गुप्त ज़ाहर जंगल जूह उजाड़ पहाड़ करे रखवाली, टिल्ले पर्बत होए सहाईआ । महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, वेखे जोत अकाली, अकल कल आपणी खेल खिलाईआ।

पहली कत्तक शहिनशाही सम्मत १ (बिक्रमी २०२२) (ईसवी १९६५) (संन हिजरी १३८५)
पिण्ड घविंड (भाव घनकपुरी) (पाकिस्तान) पिछले लेखे दे लहिणे विच लिख्त

वीह सौ बिक्रमी कहे मेरी सुणी फ़रयाद, पारब्रह्म पतिपरमेश्वर आपणी दया कमाईआ। पंज जेठ दी मेरी अगम्मी आवाज़, सुणी धुरदरगाहीआ। निरगुण निरवैर निराकार खोल्ह के राज़, पर्दा दिता उठाईआ। शब्द अगम्मी साजण साज, सति सतिवादी धार चलाईआ। हुक्मी हुक्म बदला के रिवाज़, शाह सुल्तानां ख़ाक मिलाईआ। झगड़ा मुका के रोज़ा निमाज़, जैकारा इक्को इक्क सुणाईआ। सजदयां वाला मुका के आदाब, नमस्ते इक्को दए दृढ़ाईआ। धुर दा मालक हक ज़नाब, हकीकत वेखे थाउँ थाँईंआ। घनकपुरी शहिनशाही सम्मत सति सतिवादी फेर करे आबाद, नाम नगारा इक्क वजाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे खेल बेपरवाहीआ । वीह सौ बिक्रमी कहे मेरे वड वडभाग, पुरख अकाल दया कमाईआ । घर घर बुझा के चिराग़, दीवा बाती दिता मिटाईआ। कूड़ी क्रिया ला के आग, अग्नी अग्ग दिता तपाईआ। पूरा कर के भविख्त वाक्, सम्मत शहिनशाही दिता बदलाईआ। नौ खण्ड पृथ्मी सत दीप वजाए धुरदरगाही इक्को नाद, नाम निधाना दए जणाईआ। गुरू अवतार पीर पैगम्बर होण विस्माद, भगत सन्त गुरमुख गुरसिख फ़कीर सूफ़ी नेत्र नैण अक्ख खुल्हाईआ। दो जहानां वेखणहार हालात, पुरी लोअ ब्रह्मण्ड खण्ड ज़िमीं असमानां खोज खुजाईआ। घनकपुरी पूरी कर के आप आज़ाद, आजिज़ आपणे चरन

टिकाईआ । माया ममता मोह कर के बरबाद, ज़ुल्म सितम दिता गंवाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साची खेल रिहा भुगताईआ। वीह सौ बिक्रमी कहे मैं सम्मत वेख्या शहिनशाही, जुग चौकड़ी रिहा बदलाईआ। जिस दी इक्की साल देण गवाही, शहादत आपणी रिहा भुगताईआ। चारों कुण्ट वजी इक्क वधाई, डंका नाम सुणाईआ। दिल्ली दरबार नींह देवे धराई, हुक्म चले बेपरवाहीआ । अगला खेल अगम्म अथाही, पुरख अबिनाशी आपणे विच छुपाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, सति दुआरा वेख वखाईआ। घविंड नहीं एह शेर घराना, शेरां दा शेर खेल कराईआ । जिस दे हुक्मे अन्दर होया वैराना, वैरी रूप ना कोए वटाईआ। किसे भरना ना प्या आब्याना, धुर दा धक्का इक्क लगाईआ। अगला खेल होणा महाना, महांबली वेख वखाईआ। सतिजुग सति धर्म दा जिथ्थे झुलणा सति निशाना, निशाने कूड़े दिते मिटाईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, पहली कत्तक सम्मत शहिनशाही लिखा के चलया ओह परवाना, जो परम पुरख परमात्म सर्ब जीव आत्म हुक्म सुणाईआ।

सर्ब आत्म परमात्म संदेश, निरगुण निरगुण हुक्म जणाईआ। सम्मत शहिनशाही हुक्म एक, एकँकार दए वड्याईआ । नेत्र लोचन नैण सभ ने लैणा वेख, दिशा सभ दी दए बदलाईआ। ढेरी ढाह के मुसायक मुल्ला शेख़, शनाख़त सभ दी दए गंवाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, घविंड पिण्ड भगतां दे के टेक, टिक्का मस्तक रिहा लगाईआ। घविंड पिण्ड कहे मैं गया घबरा, वीह सौ बिक्रमी याद आईआ। जिस वेले हुक्म दिता शहिनशाह, सभ दी सफ़ा देणी उलटाईआ। घर घर ख़ाली काग देणे उडा, चुंझी चोग ना कोए भराईआ। महल अटल ना कोए रुशना, मण्डल मण्डप ना कोए वड्याईआ। धाम सुहलड़ा इक्क अकलड़ा सच दुआरा देणा वसा, विश्व आपणी कार कमाईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, अगला लेखा पहली कत्तक हरि संगत रात दस वजे दए लिखा, लिख्त भविख्त भाव आपणे नाल समझाईआ।

घविंड दे बुढ्ढे मुस्लिमान सुलखण दे नाल ते उहदी भैण दे नवित

अली दे मित्र प्यारे सुलक्खण, वलीआं वली दए वड्याईआ। ख़ुदाताला तेरी अज़मत आया रक्खण, मेहर नज़र उठाईआ। तिन्न दफ़ा तेरे कोलों खाधा सी मक्खण, पिण्ड घविंड दए गवाहीआ। इक्क वेरां लस्सी लग्गा सी चक्खण, सुलाह प्रेम नाल लगाईआ। फिर पड़दे नाल लग्गों ढकण, महाराज शेर सिँघ हस के तेरा हथ्थ दिता उलटाईआ। ओस दे कारन तेरे नाल

मिल के आया वसण, प्रेम प्रीती तोड़ निभाईआ। तेरा अजाब आया कटण, रूह बुत्त दोवें पाक कराईआ। लै के जाए ओस हुबे वतन, जिस मुकामे हक जलवा नूर ख़ुदाईआ। रहीम रहमान दरसावे ओह पतण, जिस दा किनारा बेपरवाहीआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, तेरा लेखा रिहा चुकाईआ । सुलक्खण तेरा जज़बा प्रेम, नीती नीती विच्चों बदलाईआ । ओस दा पूरा करन आया नेम, जो राती सुफ़नयां विच समझाईआ। पिछले जन्म दा लहिणा देण, मकरूज़ रिहा चुकाईआ। तेरा थोड़्हा नाता सी नाल हसन हुसैन, करबला रूप वड्याईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेहरवान होए सहाईआ। सुलक्खण तेरे पिच्छे लै के आया तशरीफ़, मेहरवान मेहर नज़र उठाईआ । तेरे कर्म दी कर के जाए तस्दीक, हुक्मे नूर ख़ुदाईआ। तेरी बेशक उमर भावें ज़ईफ़ल ज़ईफ़, हड्डीआं विच्चों बुढापा रूप वटाईआ। तेरी कीमत वाली तारीफ़, पैगम्बरां नाल वड्याईआ। तैनूं वेख के इक्क अज़ीज़, सिर आपणा हथ्थ टिकाईआ। तेरी जाण के पिछली तमीज, तमअ दित्ती बदलाईआ । जेहड़ा कर रिहा सी उडीक, वेला वक्त दए गवाहीआ। उस दी दस्से ना कोए तसनीफ़, मुसनिफ़ नज़र कोए ना आईआ। घविंड दी निशानी इक्क कुराने शरीफ़, कुर्हा कदीम दा दए बदलाईआ। सच दी सदा प्रीत, कूड़ नालों कूड़ नाता गया तुड़ाईआ। तुसीं पहलों पाकिस्तान दे वसनीक, हुण हिन्द दे सिपाही तुहाडी शहादत रहे भुगताईआ। तुहाडे कोल खड़्हे करीब, दिवस रैण सेव कमाईआ । ख़ुदा दे कारन होई एह बख्शीश, जो तेरे कोल बहि के सफ़ा सभ दी रिहा उलटाईआ । महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, दे के जाए ओह भीख, जेहड़ी अन्त मकबरयां विच्चों बाहर कढाईआ।

पहली कत्तक शहिनशाही सम्मत १ हरि भगत दुआर जेठूवाल

कत्तक कहे सम्मत शहिनशाही दा मुश्किल नाल मुकया अध, अधवाटे वेखी लोकाईआ। मैं वेख के होया गद गद, ख़ुशीआं विच्चों ख़ुशी बेपरवाहीआ। छे माह पिछले सद्द, कोल बहा के पुच्छ पुछाईआ । की कुछ कीता मैनूं दयो दस्स, पर्दा रहे ना राईआ । छेवे रो पए आपणी अक्ख, नेत्र नैणां नीर वहाईआ। असीं थोड़्हा थोड़्हा पूरा कीता आपणा हक, हुक्म मन्नया शहिनशाहीआ। गुर अवतारां पीर पैगम्बरां दा पिछला मेट के शक, पर्दा दिता उठाईआ। चार कुण्ट दहि दिशा रहे नठ, भज्जे वाहो दाहीआ। सृष्टी दी दृष्टी दा बणा के भठ, भठियाला लभ्भीए थाउँ थाँईंआ। किसे अगम्मी हुक्म दिता झट, संदेसा सच सुणाईआ। ज़रा परत के वेखो अक्ख, प्रतख रूप गुसाँईंआ। जो तीर अणयाला मारे कस, कसम खा के पार लँघाईआ। तुसीं करयो मूल ना बस्स, बस्ते सभ दे फोल फुलाईआ। कलिजुग कूड़ी काया पई पस, दर्दी दर्द ना कोए वंडाईआ। पुरख

अकाल दा भुल्लया जस, चार जुग देण गवाहीआ। ख़ाली सभ दे वेखो हथ्थ, निहथ्थी दिसे लोकाईआ। हिरदे हरि कोई ना रिहा रट, रट्टे घर घर रिहा वखाईआ। सच किनारा नज़र ना आवे तट, तुटयां जोड़ ना कोए जुड़ाईआ। छे मास कहिण असीं थोड़्ही जेही आपणे हिसे दी ला के बैठे सट्ट, मातर इशारे दिता समझाईआ। अध विचकारों कत्तक तूं देणा आपणा टक, टकयां वाले देणे मिटाईआ। जगत रहिण नहीं देणी कोई वट, वटणयां वाली ना कोए सगाईआ। कत्तक कहे मैं मारना ओह फट्ट, फट्टयां उत्ते जनाज़े देणे टिकाईआ। जगत मनारा जाए ढठ, ढेरी ख़ाक वखाईआ। मेरी पहली ओह हद्द, जिथ्थे वज्जी सच वधाईआ। जिस दा हुक्म कोई ना सके दब, दबदबे विच ना कोए डराईआ। जिस नूं सारे रहे लभ, लबां उत्ते ज़बान फिराईआ। नूरी कहिंदे रब्ब, जलवा बेपरवाहीआ। प्रगट होवे झब, झपट इक्क लगाईआ। कत्तक कहे खेल ओस दा अब, वेस अनेका रूप वटाईआ। सच दुआरे रिहा फब, फ़ैसला हक सुणाईआ। दो जहानां बण के जज, ज़मानत विच रखे लोकाईआ। किसे लाउण ना देवे अज पज, लक्ख चुरासी सिर सके ना कोए उठाईआ। आपणे हुक्में अन्दर लए बध, बन्धन इक्को पाईआ। जिस दा लेखा कोई ना सके रद, हुक्मी हुक्म ना कोए उलटाईआ। ओह जुग चौकड़ी दा पिछला लेखा वही खाता रिहा कढ्ढ, बिन हरफ़ां हरफ़ प्रगटाईआ । दो जहानां पार लँघ, अंगण आपणे सोभा पाईआ। किसे कोलों वस्त ना लए कोई मंग, मांगत करे लोकाईआ । सृष्टी होवे दंग, हैरानी विच घबराईआ। कत्तक कहे किस बिध छेड़न वाला जंग, जंगजू बहादर शहिनशाहीआ। जिस दा नाम फ़रमाना बैरंग, मोहर साबत ना कोए कराईआ। हलूणा दे के शाह फ़रंग, फ़िकरयां विच उडाईआ। शब्दी घोड़ तरंग, तुरत लए दौड़ाईआ। जिस कारन मार के आया पन्ध, पुरी घनक चरन छुहाईआ। लक्ख चुरासी खट्टे कर दए दन्द, जीभ सके ना कोए हिलाईआ। शाह सुल्तानां फरके अंग अंग, मन वासना लए अंगड़ाईआ। अन्धेर वेखे विच ब्रह्मण्ड, वरभण्ड दए दुहाईआ। सभ नूं करे खण्ड खण्ड, खण्डा इक्क उठाईआ। जो छड के गया पुरी अनन्द, ओह अनन्द सभ दे दए मिटाईआ। जिस ने बाले नीहां हेठां रखे कंध, ओह कंधे सभ दे दए उखड़ाईआ। जगत दुहागण नार दिसे रंड, रंडेपा घर घर फेरी पाईआ। कलिजुग कूड़ कुड़यारा कत्तक विच चढ़न वाला जंञ, सज्जण साथी नाल रलाईआ। थोड़्हा जिहा इशारा दिता भाई मंझ, भोले भाओ गया समझाईआ। गुरमुखो ओस वेले करयो कोई ना रंज, दुक्खां वाला दर्द ना कोए मिटाईआ। तुहाडी डोरी प्रभ दा पतंग, पुतली लक्ख चुरासी दए नचाईआ। जिस दा ढोला शब्द संदेसा इक्को छन्द, शहिनशाह बेपरवाहीआ। कूड़यां कर्मां दी ढठ जाए कंध, कल्मयां विच्चों कलमे दए प्रगटाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे खेल शहिनशाहीआ। शहिनशाही सम्मत कहे मेरे महीने गुज़रे छे, चारों कुण्ट वेख वखाईआ। मेरी किसे ना लई हे बहे, अलिफ़

ये ना कोए समझाईआ। मेरी बुझी प्यास वाली नहीं तेह, तृखा रही सताईआ। मैं चार कुण्ट किसे दा लग्गा रहिण नहीं दिता नेंह, यारी यार ना कोए हंडाईआ। अजे माझे दी थोड़्ही उडी खेह, ख़बर सभ नूं रिहा सुणाईआ। जिन्ना चिर ना होवे थेह, थड़्हे साफ़ ना कोए कराईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, धुर दा हुक्म इक्क वरताईआ। छे महीने कहिण असीं थोड़्ही जेही लाई आपणी शक्त, हुक्म मन्नया बेपरवाहीआ। सानूं माझे विच्चों लज्जया आ गई वेख के दुआरा भगत, नेत्र नैण लए बदलाईआ। गोबिन्द पिच्छे आया तरस, गुरमुख लए उठाईआ। थोड़्ही बाकी होर हरस, ओह वी रहे जणाईआ । पुरख अकाल दा देणा कर्ज़, मकरूज़ सीस झुकाईआ। अगला खेल वेखो असचरज, अचरज रूप वटाईआ। सभ दी पुट्ठी करनी नरद, सारपाश समझ ना पाईआ। सभ नूं लाउणा इक्क वरग, वखरे वखरे लैणे उठाईआ। जिन्ना चिर वेखां ना बिस्त्रे मरग, मगरली पूरी ना होए लिखाईआ। जिस कारन मुड़ के आया परत, जोत सरूपी फेरा पाईआ। सचखण्ड दवारयों लै के फ़रद, सन्त सुहेले लए उठाईआ। छेआं महीनयां अन्दर उन्हां दी वंड के दर्द, हिस्सा आपणी झोली ल्या टिकाईआ। अगे कत्तक हथ्थ फड़ा के छुरी करद, कतलगाह दित्ती वखाईआ। घनकपुरी दे इरद गिर्द उडणी ओह गर्द, जो गिरहा पल्लू सभ दे दए छुडाईआ। अन्त लेखा अख़ीरी ओस बिरध, जिस दा बदला आया चुकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, समां आपणे हथ्थ वखाईआ। कत्तक कहे मैनूं याद सम्मत ओह बीस, जिस विच मिली वड्याईआ। जिस दे साल बीते इकीस, गुर अवतारां पैगम्बरां लहिणा दिता मुकाईआ। सांझी दस्स के इक्क हदीस, कलमा हक पढ़ाईआ। धुर दी अगम्मी जणा के रीत, साचा गीत इक्क प्रगटाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, धुर दा हुक्म इक्क समझाईआ। कत्तक कहे छे महीनयां लाया बहुत ज़ोर, मैनूं थोड़्हा नज़री आईआ। मैं नौ खण्ड पृथ्मी घर घर वाड़ना ओह चोर, जो चोरी चोरी सभ नूं लए उठाईआ। दहि दिशा अन्धेरा करना घोर, साचा चन्द ना कोए चमकाईआ। उतर पूर्ब पच्छिम दक्खण मचाउणा शोर, शोर गुल सर्ब लोकाईआ। लेखा थोड़्हा जिहा पशौर, पुश्त पनाह हथ्थ दयां टिकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, साची करनी कार कमाईआ। कत्तक कहे मैं वेखणे सभ दे कर्म, कांडां विच्चों फोल फुलाईआ। मैं मेटणे ओह भरम, जो पड़दयां विच छुपाईआ। मैं वेखणे ओह चर्म, जिन्हां दा मास कोए ना खाईआ। मैं वेखणे ओह बरन, जिन्हां दी सरन नज़र कोए ना आईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेरा साहिब होए सहाईआ। कत्तक कहे मैं हुक्म मन्नणा आदल, अदली इक्क जणाईआ। मैं धाम वेखणा बातल, बैतल नज़री आईआ। मैनूं कोई ना कहो कातिल, कतरा कतरा ख़ून सभ दा वेख ख़ुशी मनाईआ। मैनूं चार जुगां पिच्छो कहिणा वड्डा चातर, जिस सृष्टी दित्ती हिलाईआ। मेरा

संदेसा धुर दा पात्र, पत्रयां वाली ना कोए पढ़ाईआ। चौदां लोकां रहिण नहीं देणी आकड़, अंकड़यां विच ना कोए गणाईआ। जो मेरे साहिब उत्ते होया शाकर, शुकरीआ इक्क मनाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, भेव अभेदा दए खुल्हाईआ। कत्तक कहे मेरा खेल अद्ध तों अगे, अगली कार जणाईआ। कूड़े रहिण नहीं देणे बगले बप्पे, बप्पड़े देणे मिटाईआ । हरफ़ां वाले रहिण नहीं देणे टप्पे, इक्को करनी सच पढ़ाईआ। माता दी गोद विच खेडण नहीं देणे बच्चे, एहो मेरी चतुराईआ । मैं प्रभ दे वाक् करने सचे, सच्चयां रिहा समझाईआ। गुरमुखो गुर शब्द धार विच रिहो ना कच्चे, काची माटी कम्म किसे ना आईआ। वेखो घनकपुरी दे घराने ढठ्ठे, जिथ्थे मिले ना कोए वड्याईआ। एहो पैणे चारों कुण्ट रट्टे, सिर सिर हथ्थ ना कोए टिकाईआ। पहली कत्तक उच्ची कूक कूक दस्से, हुक्म हुक्म बेपरवाहीआ। जो लेख अगम्मी नर हरि दस्से, दहि दिशा रिहा दृढ़ाईआ। माया ममता विच रहिण ना देवे फसे, फ़ैसला इक्को वार सुणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, किसे नूं चढ़न ना देवे रेल गाड़ी बस्से, बिस्त्रे सीस उत्ते टिकाईआ। कत्तक कहे मेरी सुहञ्जणी संगराँद, जो सम्मत शहिनशाही रही वड्याईआ। सृष्टी अन्दर पाउणी बखांद, वख वख हुक्म सुणाईआ । किसे नूं सौण नहीं देणा सर्हांद पवांद, सुखआसण ना कोए विछाईआ। जोतरा लाउण नहीं देणा किसे दांद, हालीआं हल ना कोए फिराईआ। सुहागी गुत्त रहिण नहीं देणी कोई परांद, कज्जल धार ना कोए जणाईआ। लेखा मुकणा तारा चांद, इक्को नूर होए रुशनाईआ। पुरख अबिनाशी बदलण वाला स्वांग, स्वांगी हो के दए वड्याईआ। जिस दी सदीआं तों करदे गए तांघ, मास बरख गणत गणाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, धुर दा हुक्म इक्क जणाईआ। पुरी घनक कहे मैनूं याद आया तिन्न अस्सू दा वक्त, वीह सौ तिन्न बिक्रमी दए गवाहीआ। जिस ने खेल खेलणा विच जगत, जागरत जोत कर रुशनाईआ। ओह खेल करन आया फ़कत, फ़िकरे आपणे रिहा बणाईआ। जिस ने बिन अक्खरां तों कीते दस्तख्त, हरूफ़ हरूफ़ वंड वंडाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, धुर दा हुक्म इक्क वरताईआ। पुरी घनक कहे जिस मेरा सुहाया दवार, दूजी वार खेल वखाईआ। मैनूं थोड़्हा जिहा आया एतबार, धीरज धीर दित्ती बंधाईआ। जिस ने लिख्या आर पार करां ख़ुआर, सुख शांत ना कोए कराईआ । ओह मिल्या मालक दिलदार, साजण बेपरवाहीआ। मैनूं कर के गया ख़बरदार, हौली जेही समझाईआ। पहलों तेरे उत्तों शुरु कीता विहार, वीह सौ बिक्रमी पंज जेठ दए गवाहीआ। जोती जामा धार के विच संसार, आपणा खेल दिता वरताईआ। ओह मार के इक्क रमज़ वाली लशकार, चमक अगम्मी गया चमकाईआ। मैं मुहब्बत विच होई बेदार, आपणी अक्ख खुल्हाईआ । दोए जोड़ कर निमस्कार, सीस जगदीस ल्या झुकाईआ। भेत दस्स सच निरँकार,

पर्दा दे उठाईआ। तेरे दर बणी भिखार, मांगत हो के मंग मंगाईआ। पुरख अकाल दीन दयाल हौली जेही मैनूं दिता सिखाल, सिख्या सच दृढ़ाईआ। मैं दीनां बंधप सदा दयाल, दीनन होवां सहाईआ। तूं मेरे पिच्छे घाली घाल, घर बार सारे ख़ाली दिते कराईआ। मैं आपणे सम्मत विच तेरा कर विहार, तिवहार सोहणा दयां सुहाईआ। अगली कर अगम्मी कार, करनी नाल प्रगटाईआ। घनकपुरी, मैनूं दिल्ली बणा लैण दे निक्का जिहा दरबार, दरबार सारे दयां मिटाईआ। साढे तिन्न साल अन्त अख़ीरी तेरी वंगार, वगारी सारे दयां बणाईआ। पंज कत्तक पंजा लाउणा आप निरँकार, जो पंजे लेख तिन्न चार अस्सू दी रात दिते लिखाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, अगम्मी खेल रिहा वरताईआ । कत्तक कहे मैं वेखणा आपणा ज़ोर, बलि बलि विच्चों प्रगटाईआ। नाल तकणा प्रभ दा फ़ुरना फोर, जो फ़रनयां विच सभ नूं रिहा उठाईआ। शरअ दा वेखणा शोर, शरीअत दी शर्म लड़ाईआ । कल दा काला वेखणा अन्ध घोर, जो कल्मयां रिहा भुलाईआ। जन भगतां दा इक्को वेखणा बोल, जो सोहँ ढोले रहे गाईआ। जेहड़े गुरमुख प्रभ दे कंडे दा तुल गए तोल, कीमत तोलयां माशिआं विच्चों बाहर कढाईआ। ओह सचखण्ड दुआरे दे रतन अनमोल, कीमत इक्को वार दित्ती चुकाईआ। कत्तक कहे मैं कर्मां दा वेखणा घोल, कर्मां दी देणी सज़ाईआ। सन्त सुहेले सच वरोल, वरोलयां विच्चों बाहर कढाईआ। गुरमुखो, बचन बच्यां वांग ना जाणयो जगत मख़ौल, मसख़रा रूप ना कोए बणाईआ। तुहाडे साम्हणे सभ दे पर्दे देणे फोल, चार कुण्ट खोज खुजाईआ। लक्ख चुरासी विच्चों रखणे ओह नरोल, जेहड़े निरे निरवैर नूं सीस झुकाईआ। बाकी धरत मात धौल दी सुआ के गोद, धौलां मार के लैणे ढाहीआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, ओन्हां दे वसणा कोल, जिन्हां नूं आपणी कुल ल्या बणाईआ।

कत्तक कहे मैं वेखण आया कुदरत, कदीम दा ध्यान लगाईआ। गुर अवतार पैगम्बरां तों मैनूं मिल गई फ़ुरसत, वेहला हो के ख़ुशी मनाईआ। सभ नूं जगत जहान विच्चों मिल गई रुख़सत, पुरख अकाल हुक्म सुणाईआ। अगे इक्को सभ दा होणा मुर्शद, मुरदयां वाली वंड ना कोए वंडाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे खेल हरि रघुराईआ। कत्तक कहे मेरा कदम वेख्यो पहला पैर, पहर पहर वंड वंडाईआ। सृष्टी दृष्टी होवे कहर, इष्टी मुख भवाईआ। झगड़ा वेख्यो जगत ग़ैर, गहरा घाउ दयां लगाईआ। वस्या कोई ना रहे शहर, शाह ख़ाक दयां बणाईआ । तर्ज़ सुणा के इक्को बहिर, ढोला बेपरवाहीआ। अग्नी अग्ग लगा के दुपहर, झुलस देवां लोकाईआ। सिर्फ़ भगतां दी मंगां ख़ैर, झोली डाह

के सीस निवाईआ। प्रभू कदी पुत्रां नूं किसे नहीं दिता ज़हिर, रुसयां नूं मापे गले लगाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, कर्मां तों लैणा बचाईआ। कत्तक कहे मैं नौ सौ चुरानवे जुग दा आदी, आदत आपणी दयां जणाईआ। सदा सम्मत शहिनशाही विच करां बरबादी, बदले देवां थाउँ थाँईंआ। मैनूं थोड़्ही चंगी लगे आबादी, जो अबादत विच बैठे सीस निवाईआ। उहनां दी आत्म सभ तों चंगी हैगी, जो चंगयाड़े अग्न दए बुझाईआ। मैं भगतां नूं बणा के सचे त्यागी, पुरख अकाल नाल मिलाईआ। कोटां विच्चों थोड़्हे कर के वडभागी, भाग उहनां दा दयां समझाईआ। जेहड़े मेरे साहिब तों होए बाग़ी, बगले बप्प दयां खपाईआ। मैं सदा चाहुन्दा इक्को पिता होवे ते इक्को होवे दादी, दाअवे सभ दे दए मुकाईआ। जो मालक धुर दा आदी, अदनयां गले लगाईआ। ओस दा बणावां साथी, जो सज्जण शहिनशाही जणाईआ। जिन्हां कत्तक कहे मेरी नहीं मन्नी आखी, आख़र अक्खीआं तों ओहले दयां कराईआ। जन भगतो खोल्ह के वेखो आपणी ताकी, ताकतवर बैठा तुहाडे अन्दर डेरा लाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, धुर दा मालक वेख वखाईआ। कत्तक कहे मैं जुग जुग लैंदा बदला, बदां नूं दयां खपाईआ। मैनूं ग्यारां सौ साल सारे कहिंदे पग़ला, पिछली वारता वारां विच गाईआ। क्यों मैं राजयां राणयां करां कंगला, सुल्तानां ख़ाक मिलाईआ । शाहां फिरावां विच जंगलां, हैवानां वांग भजाईआ। किसे दे रहिण जोगा रहिण ना देवां बंगला, बग़ल बिस्त्रे दयां बन्हाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, मेरी सेवा इक्क लगाईआ। कत्तक कहे मेरी जुग जुग सेवा सची, नव नौ चार दए गवाहीआ। मैं धार रहिण नहीं दित्ती कदे कोई कच्ची, कच्ची कुचल के कच्चयां जावां खाईआ। इक्क वेरां मंग मंगी थोड़ी जेही सुल्तान कक्खी, सखी सुत्तयां सुफने विच झोली डाहीआ। उहनूं शरअ दी पढ़ा के पट्टी, पटयां तों दिता हलाईआ। थोड़्ही जेही जगा के मोमबत्ती, निम्म्ही करी रुशनाईआ। इक्क निक्की जेही बात दस्सी, दस्त नाल दस्त मिलाईआ। मेरी खेल अन्त होणी सभ तों वक्खी, वखरी धार प्रगटाईआ। कत्तक विच खेल करनी इक्क अच्छी, अच्छी तरह समझाईआ। सृष्टी पीड़नी जिउँ वेलणे विच पच्छी, पछचाताप नाल कुरलाईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, जगत रीती बन्न्ह के शब्द नाल रस्सी, रसत्यां विच्चों बस्ते देणे चुकाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी जोत धर, निहकलंक नरायण नर, लेखा वेख के इक्क लक्ख हज़ार अस्सी, आसा सभ दी पूर कराईआ।

२ कत्तक शहिनसाही सम्मत १ ठाकर सिँघ दे गृह जेठूवाल

शहिनशाही सम्मत कहे मेरा सम्यां वाला मुकया पन्ध, पाँधी ब्रह्मण्ड खण्ड वेख वखाईआ। नवें जुग दा नवां चढ़या चन्द, नव नौ चार चरन छुहाईआ। लेखा जाण शाह फ़रंग, फारस आरफ दयां हलाईआ। अग्नी अगम्म दुड़ा तरंग, तरफ़ दोतरफ वेख वखाईआ। शब्दी चिल्ला नाम कमंद, कमर कसा बेपरवाहीआ। कूड़ी क्रिया तोड़ घमंड, मन ममता डेरा ढाहीआ। झगड़ा मुका के सिल पूजस करीर जंड, इक्को नूर दयां चमकाईआ। कुछ लेखा बाकी रैहन्दा विच झंग, हुक्मे अन्दर दए भुगताईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, धुर दा हुक्म इक्क वरताईआ। सम्मत कहे मेरे कत्तक दा वेखो कर्म, कर्मां वालयां लए तराईआ। सृष्टी नूं वेख के विच भरम, भरमीआं दए भुलाईआ। जगत विकार वाला ला के वरन, वरन बरन झगड़ा दयां मिटाईआ। जन भगतां दे के धुर दी सरन, शरनगत इक्क समझाईआ। कुछ लहिणा अर्जन वाला तारन तरन, तरन तारन तुरत वेख वखाईआ। जेहड़े हरफ़ जगत मकतब ना पढ़न, विद्या विच ना कोए सहाईआ। उहनां दे कारन शब्दी धार आया फड़न, फड़ फड़ दए सज़ाईआ। नाम कटारे आया लड़न, नौजवाना मर्द मर्दाना वेस वटाईआ। नवां घाड़न आया घड़न, बण ठठिआरा बेपरवाहीआ। गुर अवतार पैगम्बरां पूरा करन आया प्रन, प्रतीनिध हो के वेख वखाईआ। लक्ख चुरासी जीव जंत साध सन्त सभ दा वेख्या चाल चलण, चलिर्त्रां विच वेख वखाईआ। धुर दा लेखा लिख्या शाही नाल कलम, कल्मयां तों बाहर दिते प्रगटाईआ। जिस दा बुद्धी विच विकास ना कीता इलम, आलम ना कोए वड्याईआ। अन्त अख़ीरी रहिण नहीं देणी कोई चिलम, चम्म दृष्टी सारी दित्ती गंवाईआ। जेहड़ा जगत कूड़ी लड़ाई दी वेखदा रिहा फ़िलम, ओह फ़ैसलयां विच समझाईआ। प्यार नाल किसे ना देणा मिलण, विछड़यां जोड़ ना कोए जुड़ाईआ। रातीं सुत्तयां ना देणा हिलण, सिर सके ना कोए उठाईआ। कलिजुग कूड़ कुड़यारे वड्डी डूँग्घी पाउणी जिल्हण, बाहर सके ना कोए कढाईआ। जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, करे खेल बेपरवाहीआ । कत्तक कहे मैं मंग लई ओह किताब, पुरख अकाल अगे बेनन्ती दित्ती सुणाईआ। जिस विच जुग चौकड़ी गुर अवतार पैगम्बरां दा हिसाब, लेखा लिख्या बिन कलम शाहीआ। जिस दा पहला वरका ते पहला बाब, अहिबाब दे समझाईआ। जिस दा सदीआं तों लैंदे आए ख़वाब, ख़ालस आपणा रूप दए प्रगटाईआ। हुक्मे अन्दर शाह नवाब, शहिनशाह आपणी कार भुगताईआ। कत्तक कहे पता नहीं की लेखा मेरे पिच्छो होणा बाद, बग़दाद दा लेखा सहिज सुभाईआ। मेरी रमझां वाली आवाज़, सदा इक्क सुणाईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, आदी अनादी कढ्ढ के इक्क लुगात, बिन सफिआं सफे दए उलटाईआ। सम्मत कहे पिछला खेल होया समाप्त, पल्लू सारे गए छुडाईआ।

पुरख अकाल दा नाम होया सथापत, संथा देवे थाउँ थाँईंआ। इक्को पूजा दस्से पाठत, पढ़यां दए पढ़ाईआ। इक्को कलमे नाम अबादत, इलमों बाहर आलमां दए समझाईआ। इक्को परमात्मा आत्मा करे स्वागत, दूजा संग ना कोए हंढाईआ। भेव चुका के हकीकी मारफ़त, मुहब्बत तुहाडी दए समझाईआ। जिथ्थे चले ना कोए सफ़ारश, मेहर नज़र नज़र उठाईआ। भेव जाणे ना कोए आरफ़, विद्या विच ना कोए वड्याईआ। धुर दी धार अगम्मी अबारत, इबरत नाल दए वखाईआ । जोती जोत सरूप हरि, आप आपणी किरपा कर, भरता बण के देश भारत, भावी आप हुक्म वरताईआ । सम्मत कहे मेरा किसे ना समझया समाचार, पढ़ पढ़ थक्की जगत लोकाईआ। अन्दर आई ना कोए विचार, बुद्धिवान ना कोए वड्याईआ। धुर दा मज़बून ला कानून किसे हथ्थ ना आए किसे विच अख़बार, बेख़बरां ख़बर ना कोए सुणाईआ। मन वासना कलिजुग कूड़े दा कर एतबार, आपणा आप दए मिटाईआ। जन भगतां दस्सया इक्को सभ दा सांझा यार, जो यारड़ा सथर वेख वखाईआ। जिस दी मंज़ल सभ तों दुष्वार, औखी घाटी ना कोए चढ़ाईआ। कर किरपा जिस करे आप प्यार, परम पुरख हो के आप दया कमाईआ। फड़ बाहों लए उठाल, जुग विछड़े मेल मिलाईआ। लेखा छुपा के शाह कंगाल, शहिनशाह आपणा रंग रंगाईआ। सचखण्ड दुआरा वखावे ओह सच दरबार, जिथ्थे गुर अवतार पैगम्बर बैठे सीस निवाईआ। उथ्थे किसे दी करनी ना भाल, खोजण दी लोड़ रहे ना राईआ। जिधर वेखो उधर नाल, नलायकां नूं लायक दए बणाईआ। एहो परम पुरख दा खेल कमाल, जो कमल्यां कोझयां गले लए लगाईआ। सृष्टी दी दृष्टी कर के हलाल, हलवा मंडा सभ दा दए बणाईआ। जेहड़ा लहिणा कृष्न दा नाल गवाल, ग्वाला हो के गऊआं सेव कमाईआ । उस दा अगे आउण वाला अहिवाल, जो वातावरन दए बदलाईआ। सभ दा लहिणा देणा कर के बहाल, लेखा लेखे विच्चों मिटाईआ। महाराज शेर सिँघ विष्नूं भगवान, सम्मत सम्मती वेखे आण, मेहरवान आपणा फेरा पाईआ।